پنج شنبه ۳ فروردین ۱۳۹۶ / Thursday, 23 March, 2017

منوچهر اقبال


منوچهر اقبالمنوچهر اقبال نخست‌وزیر پیشین ایران در ۲۰ مهر ۱۲۸۸ ش در مشهد به دنیا آمد. پدر او حاج مقبل‌السلطنه خراسانی-معروف به «اقبال التولیه» در آذر ۱۳۰۴ عضو مجلس مؤسسان شد كه انتقال سلطنت را به رضاخان سردار سپه تسجیل نمود. مقبل‌السلطنه علاوه بر منوچهر دارای ۵ پسر و ۶ دختر نیز بود.(۱)
منوچهر اقبال تحصیلات ابتدایی را در مشهد و تحصیلات متوسطه را در مدارس ثروت و دارالفنون تهران پایان برد.اقبال در ۱۳۰۵ عازم اروپا شد و در سال ۱۳۱۱ به‌عنوان متخصص امراض عفونی از دانشگاه پزشكی پاریس فارغ‌التحصیل گردید.
وی در همین سال با یك دختر مسیحی فرانسوی ازدواج كرد. منوچهر اقبال پس از بازگشت به ایران نشان درجه ۲ علمی گرفت و در مهر ۱۳۱۲ به خدمت سربازی رفت. او چند ماه در هنگ ۲۹ پیاده خدمت كرد و سپس در بیمارستان لشكر ۸ شرق خراسان به كار پرداخت . در سال ۱۳۱۳، رضاخان در سفری به خراسان دچار زنبور گزیدگی شد و منوچهر اقبال درد او را التیام بخشید و مورد محبت او قرار گرفت. پس از پایان سربازی، در سال ۱۳۱۴ رئیس بهداری شهرداری مشهد شد و مدتی بعد به تهران آمد و در شهریور ۱۳۱۵ ریاست بخش بیماریهای عفونی بیمارستان رازی را به‌عهده گرفت. وی در سال ۱۳۱۸ دانشیار پزشكی دانشگاه تهران و سپس استاد كرسی بیماریهای عفونی در این دانشكده شد.
او از اعضای رسمی و فعال فراماسونری ایران بود ولی ورود وی به صحنه سیاست با شهریور ۱۳۲۰ و سقوط دیكتاتوری رضاخان مقارن است. او از جمله جوانان تحصیل‌كرده‌ای بود كه دیدارها و مذاكرات پنهانی با محمدرضا پهلوی داشت و از همین زمان سهم مهمی در تحكیم مواضع شاه جوان به‌عهده گرفت و روابط نزدیكی میان این دو آغاز شد. منوچهر اقبال به تبع این نقش در احزاب سیاسی راست‌گرای روز چون حزب اراده ملی متعلق به سید ضیاءالدین طباطبائی، حزب دموكرات قوام‌السلطنه و حزب پیكار مشاركت فعال داشت.
اقبال در دولت اول قوام ـ مرداد تا بهمن ۱۳۲۱ـ به معاونت وزارت بهداری رسید و این سرآغاز مشاغل طولانی دور و دراز دولتی او بود. در شهریور ۱۳۲۳ در كابینه محمد ساعد كفیل وزارت بهداری شد و در دولت دوم قوام ـ بهمن ۱۳۲۴ تا آذر ۱۳۲۶ ـ به وزارت بهداری و وزارت پست و تلگراف رسید.
منوچهر اقبال در دولت عبدالحسین هژیر ـ تیر تا آبان ۱۳۲۷ ـ علی‌رغم رقابتهایی كه با وی برای تصاحب پست نخست‌وزیری می‌شد، وزیر فرهنگ شد و به‌عنوان رئیس سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی نفوذ خود را گسترده ساخت. اقبال در سمت وزیر فرهنگ دولت هژیر به اقداماتی دست زد كه برای وی شهرت مثبتی درپی نداشت. مهمترین این اقدامات، پیگیری تز «سیاست را از فرهنگ جدا كنید» به‌منظور سیاست‌زدایی از مدارس و دانشگاهها بود.
منوچهر اقبال در دولت دوم محمد ساعد ـ آبان ۱۳۲۷ تا فروردین ۱۳۲۹ ـ ابتدا وزیر راه شد و مدت كوتاهی بعد ـ ۲۱ آذر ۱۳۲۷ ـ وزیر بهداری و سرپرست وزارت كشور گردید، در ۲۱ اسفند به وزارت كشور رسید. در این دوران اقبال به‌عنوان یك چهره وابسته به استعمار بریتانیا و دربار شهرت بیشتری یافت. اوج شهرت وی زمانی بود كه به بهانه ترور نافرجام شاه در ۱۵ بهمن ۱۳۲۷، اجرای یك سلسله اقدامات سركوبگرانه از جمله توقیف و تبعید آیت‌الله كاشانی و انحلال برخی احزاب و توقیف جراید را به مجلس پانزدهم اعلام داشت. منوچهر اقبال در دولت حسنعلی‌منصور ـ فروردین سال ۱۳۲۹ ـ نیز به‌عنوان وزیر راه حضور داشت.
با صعود رزم‌آرا به صدارت، اقبال به كابینه راه نیافت و توسط شاه به‌عنوان استاندار آذربایجان راهی این خطه شد. در دوران دولت مصدق، اقبال متصدی شغلی نبود و تنها در دانشگاه تدریس می‌كرد. او مدتی بعد در ۱۳۳۱ عازم اروپا شد و در این زمانی بود كه برخی مجامع فرهنگی غرب، با اهداف سیاسی، عالی‌ترین نشانهای علمی خود را به اقبال دادند و وی به عضویت فرهنگستان پزشكی فرانسه درآمد. او در این سفر به عضویت فراماسونری نیز درآمد. و طبق اسناد ساواك در سالهای پس از آن، در رأس لژهای تابع تشكیلات فراماسونری فرانسه قرار گرفت.(۲) در كابینه اقبال نیز ۵ تن از وزیران ـ دكتر كیان، مهندس اشراقی، دكتر هادی هدایتی، اشرف احمدی و دكتر جلالی ـ فراماسون بودند و فراماسونها تلاش داشتند تا كابینه كاملاً در اختیار آنان باشد.(۳)
پس از كودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، منوچهر اقبال به تهران بازگشت، به دستور شاه سناتور شد و در ۱۸ دی ماه ۱۳۳۳ ریاست دانشگاه تهران را به‌عهده گرفت. وی در ۱۲ خرداد ۱۳۳۵ وزیر دربار شد. اوج موفقیت اقبال از این زمان بود. اقبال در سمت وزارت دربار به منظور تحكیم موقعیت خود نزد خانواده شاه، دختر خود ـ مریم ـ را به عقد پسر اشرف پهلوی ـ شهریار شفق در‌آورد.
منوچهر اقبال در ۱۵ فروردین ۱۳۳۶ پس از حسین علاء به نخست‌وزیری رسید. دولت اقبال به سرعت به‌عنوان یك دولت مطیع شاه شهرت یافت. روی كارآمدن وی نتیجه نارضایتی مقامات امریكایی نسبت به دولت علاء بود.
تاسیس حزب ملیون به امر شاه و به دبیركلی اقبال، تشكیل كنفرانس پیمان سنتو به ریاست شاه در تهران، مذاكره با دولت اسرائیل برای ایجاد رابطه «دو فاكتو» و شناسایی اسرائیل، حمله تبلیغاتی جمال عبدالناصر به ایران و قطع روابط سیاسی تهران و قاهره، سفر ملك فیصل دوم پادشاه عراق به تهران و كودتای عبدالكریم قاسم علیه وی كه به سقوط حكومت سلطنتی در آن كشور انجامید، برگزاری انتخابات پر تقلب دوره بیستم مجلس شورای ملی و افزایش مدت ۲ ساله كار نمایندگان به ۴ سال، از جمله رویدداهای دوران نخست‌وزیری منوچهر اقبال بود.
دولت اقبال پس از سه سال و ۴ ماه، در روز ۵ شهریور ۱۳۳۹ سقوط كرد و جعفر شریف‌امامی به دسئور شاه مأمور تشكیل كابینه شد.
روز ششم اسفند ۱۳۳۹ دكتر منوچهر اقبال ـ رئیس دانشگاه تهران، رهبر حزب ملیون و نماینده مجلس بیستم ـ در ساختمان دانشكده پزشكی دانشگاه تهران مورد حمله و توهین دانشجویان قرار گرفت و اتومبیل وی به آتش كشیده شد. اقبال پس از این تحولات عازم لندن شد و سپس در آبان ۱۳۴۲ به ایران بازگشت و توسط شاه به جای عبدالله انتظام به‌عنوان مدیرعامل شركت ملی نفت ایران منصوب شد. او در این پست تا آخر عمر باقی ماند و در آذر ۱۳۵۶ درگذشت.

پی‌نوشت‌ها:
۱. ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، فردوست، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ج۲، ص ۳۲۹.
۲. ظهور و سقوط، همان، ص ۳۳۷.
۳. دو دههٔ واپسین حكومت پهلوی، حسین آبادیان، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ص ۱۲۶.

منبع : موسسه مطالعات وپژوهش های سیاسی

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
باقیمانده , گسرش فولاد , جهنم دره , روزبه اسفندارفر , نذورات , قالیباف در مجلس شورای اسلامی , سینما معیار , نور المالکی , توریسم درمانی , چابک‌سازی , ناظر مسابقات , آئین های سنتی , خرید بذر , بیاتلون , پانصد مثقال طلا , زیاد , مزارع آفریقایی , قطب مهم , خط مهدی فلاح , تروریست‌های داخلی , نشر ادبی الف , پساب خانگی , وزیر امنیت , مفاهیم قرآنی , نمایش محصولات صنایع دستی ایران در نخجوان , پاکسازی اقیانوس , ستاره مبارزه , تلف شدن گرگ , نوار حائل , ساطع , شورای عالی علوم , نارنجی , استخر توپ , اساسین کرید , اسلام وایمان , تاریخ علم , قایق‌های جنگی , پژوهشگاه میراث فرهنگی , الخلیج الجدید , طرح هادی گردشگری , فسادهای مالی , کارگاه قطعات صنعتی , علوم ارتقاطات , فصل سرما زندگی , کاهش ارزش یورو , پوشالی , مرگ تماشاگر فوتبال , فریمن جبارزاده , نماینده مردم کرج در مجلس شورای اسلامی , تاکیدی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
عوامل فیزیکی نامناسب (physical discomfort) , دلبر آن به که کسش نشناسد , SSRIها (۴) , اعتبارات اسنادی از لحاظ قابلیت انتقال و واگذاری از ذینفع به شخص ثالث , گوهر شب‌چراغ , پیشگیری ثانویه , شستشودهندۀ چشم - OPHTHALMIC BATH , بر مه از عنبر عذار آورده‌ای , داستان خاقان چین (۱۳) , رژیم محدود از سدیم (Diet, sodium - restricted) , جدول تخم‌مرغ تولیدی در جهان و قاره‌های مختلف در سال‌های متفاوت (برحسب میلیون تخم‌مرغ) , خداوندی چنین بخشنده داریم , تظاهرات بالینی , وله ایضا , چون قصه‌ی زلف تو دراز است چگویم , مردی به هوش بودم و خاطر بجای خویش , موقعیت جغرافیائی , ای که در باغ نکویی به تو نبود مانند , من از کجا غم و شادی این جهان ز کجا , آرتروپاتی ناشی از هیدروکسی آپاتیت ,

برخی منابع مهم خبری
donyayefootball.com دنیای فوتبال , iran-newspaper.com روزنامه ایران , eranico.com ارانیکو , naftnews.net نفت , basirat.ir بصیرت , khedmat.ir خدمت , 598.ir 598 , 55online.ir 55 آنلاین , 7sobh.com روزنامه هفت صبح , faradeed.ir فرادید , mehrnews.com خبرگزاری مهر , khabarkhodro.com خودرو , tebyan.net تبیان , fararu.com فرارو , otaghpress.com اتاق‌پرس , bultannews.com بولتن نیوز , telna.ir تلنا , boursenews.ir بورس نیوز , bushehrnews.com بوشهرنیوز , farhangnews.ir فرهنگ نیوز , karmandnews.ir کارمند , nava.ir نوا , aftabir.com آفتاب , bukharamag.com بخارا , afkarnews.ir افکار نیوز , seemab.ir سیماب , seraj24.ir سراج 24 , mizanonline.ir خبرگزاری میزان , iranvij.ir ایران ویج , ut.ac.ir دانشگاه تهران ,

وبگردی
احمدی نژاد دست بردار نیست
احمدی نژاد دست بردار نیست - محمود احمدی نژاد رئیس دولت نهم و دهم در پیامی انتخاباتی از منع کاندیداتوریش توسط رهبری گفت،نقدی بر دولت یازدهم داشت و برخلاف صحبت قبلی اش مبنی بر عدم حمایت از نامزدی در انتخابات از حمید بقایی اعلام حمایت کرد.
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس - سحر بی نیاز در سال 1365 در تهران بدنیا آمده و پس از چندسال به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت کرده است.
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو !
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو ! - فیلم/ سکوت یک ساله «سولماز» شکست/ مسائل جنسی عامل تعیین کننده برای ماندن در استیج!
جنجال خوردن مغز انسان توسط خبرنگار CNN
جنجال خوردن مغز انسان توسط خبرنگار CNN - خبرنگار CNN در جریان ساخت مستندی درباره طایفه آدمخوار هندو مجبور شد تکه ای از مغز پخته ی یک انسان را بخورد.
احمدی نژاد انگلیسی حرف زد /  رحیم مشایی درخت شد
احمدی نژاد انگلیسی حرف زد / رحیم مشایی درخت شد - بالاخره یک نفر در هواپیمایی ایران تاوان داد؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است. «به اضافه تابناک»، شنبه تا پنجشنبه به استثنای تعطیلات رسمی، پس از ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان در «تابناک»‌ منتشر می شود
لحظه اعلام نام اصغر فرهادی برای اسکار
لحظه اعلام نام اصغر فرهادی برای اسکار - انوشه انصاری که به نمایندگی از اصغر فرهادی برای دریافت جایزه روی صحنه رفت پیام فرهادی را خواند. فرهادی در پیام خود نوشته بود: "غیبت من در این مراسم به احترام مردم کشورم و همه کسانی است که به طرز غیر محترمانه‌ای از ورودشان به آمریکا جلوگیری شده است."
نمایندگان فرهادی در مراسم اسکار
نمایندگان فرهادی در مراسم اسکار - خانم انصاری شالی را نیز با طرح عکس فضایی ناسا از شهر مشهد به روی لباس خود انداخته بود.
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه - هنوز معلوم نیست در حالی که حجم معوقات این بانک به رقم نجومی هفت هزار و هشتصد میلیارد تومان میرسد و در صورتهای اخیر مالی وضعیت بانک زیان ده ارزیابی شده است، این مراسم جشن با چه انگیزه ای برگزار شده است؟
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها