دوشنبه ۳ مهر ۱۳۹۶ / Monday, 25 September, 2017

عارف مشروطه خواه


میرزامحمد معصوم معروف به حاجی نایب الصدر شیرازی و ملقب به لقب طریقتی معصوم علی شاه مولف كتاب ارزشمند طرائق الحقایق و فرزند یكی از اقطاب سلسله نعمت اللهیه به نام رحمت علی شاه؛ فاضلی كامل و عارفی واصل از اجله ارباب كمال و اصحاب وجد و حال بود كه در زهد، تقوا و رعایت تواضع و فروتنی سعی وافر داشت. وی به علوم عصر خود (دوره قاجار) همچون فقه و حدیث، فلسفه و كلام و منطق، عرفان و نیز به زبان و ادبیات عربی و فارسی تسلط داشت. به طوری كه زبان عربی را به راحتی مكالمه می كرد و به دقایق صرف و نحو آن آگاه بود و اشعار زیادی از فارسی و عربی از بر داشت و آنها را شرح و تفسیر می كرد. ذوق شاعری هم داشت و در شعر معصوم تخلص می كرد، اگرچه هیچ گاه شعر را به طور حرفه ای دنبال نكرد. در نثر هم شیوه ای گیرا و بیانی شیوا داشت.
حاجی در شب شنبه ۱۴/ ربیع الاول/ ۱۲۷۰ ق در شیراز دیده به جهان گشود. تحصیلات مقدماتی را در شیراز به پایان رساند و برای ادامه تحصیل به عتبات رفت، مدتی در آنجا از محضر اساتید بزرگ آن دیار بهره مند شد و سرانجام به دلیل مشكلات مالی به شیراز برگشت و به درخواست عمومی پدرش حاج آقا محمد مجتهد شیرازی به تهران رفت. در آنجا نزد اساتید بزرگی چون آقامحمدرضا قمشه ای، آقامیرزا ابوالحسن جلوه، میرزا محمدحسین سبزواری و... شاگردی كرد. حاج آقا محمد مجتهد نیز در تعلیم و تربیت حاجی نقش بسزایی داشته و در همین ایام نوه دختری اش را نیز به عقد حاجی درمی آورد.
نیابت صدر خطه شیراز طی فرمانی از طرف ناصرالدین شاه در حق وی جاری می شود. پیش از او پدر و برادرش میرزا محمدحسین نایب الصدر شیراز بودند. در سال ۱۳۰۶ به توصیه برخی از دوستانش برای زندگی به همراه خانواده به تهران می رود و ساكن این دیار می شود. حاجی سال هایی از عمرش را نیز به جهانگردی و سیر آفاق پرداخته؛ حاصل سفر زیارتی اش به مكه كتاب تحفه الحرمین است كه به طور روزشمار وقایع و خاطراتش را در آنجا بازگو كرده و در بازگشت از سفر در بندر بمبئی آن را چاپ می كند. اثر ارزشمند دیگری كه از نظر اهمیت شاید بتوان آن را با تذكره الاولیای عطار مقایسه كرد طرائق الحقایق است در سه جلد كه دایره المعارفی بزرگ پیرامون تصوف و سلسله های صوفیه است.
پایان چاپ و تالیف كتاب طرائق تقریباً همزمان بوده با به وجود آمدن فریادهای آزادیخواهی در گوشه و كنار كشور در راه مبارزه با استبداد و استقرار حكومت مردم بر مردم. حاجی نیز برای نیل به چنین هدفی به جمع این آزادیخواهان می پیوندد. در خیلی از شهرهای بزرگ جلسات مخفیانه زیادی از اجتماع این افراد شكل می گرفت. تا اینكه در ۱۲ ربیع الاول ۱۳۲۲ در باغ میرزاسلیمان خان میكده در خیابان گمرك تهران جلسه ای با حضور بیش از پنجاه نفر از روحانیون و روشنفكران و افراد بانفوذ آزادیخواه تشكیل شد كه بیش از پنج ساعت به طول انجامید.
حاجی نایب الصدر هم نامش در میان شركت كنندگان این جلسه به چشم می خورد. این مجمع در حقیقت هسته اولیه انقلاب مشروطه بود. متحدین شركت كننده گرد میزی كه در آن یك قرآن و یك پرچم ایران با نوشته «قانون- عدالت» است جمع می شدند و هر یك با احترام و حال شوق و جذبه پیش رفته با یك دست كلام الله و با دست دیگر پرچم را بلند كرده و قسم می خوردند كه اسرار جمعیت را در خود نگه دارند و یك دل و یك جان در راه به دست آوردن قانون، عدالت و بر هم زدن دستگاه ظلم و بیدادگری كوشش كنند. كار اعضا پس از پایان جلسه جلب نظر روحانیون، تجار و روشنفكران آن زمان بود. كم كم دامنه اعتراضات بالا می گیرد و آزادیخواهان از شهرهای دیگر به سمت پایتخت روانه می شوند و تهران را فتح می كنند.
در همه جا انجمن هایی به نام مشروطه شكل می گیرد كه ریاست آن را غالباً علمای بانفوذ در دست داشتند. حاجی نایب الصدر نیز ریاست انجمن شیراز را به عهده داشت و در جلسات شورای ملی شركت می كرد. اختلاف و كشمكش میان آزادیخواهان و طرفداران استبداد چند سالی طول می كشد و در بیشتر شهرها بی نظمی هایی رخ می دهد. سرانجام محمدعلی شاه مجلس را به توپ می بندد. تعدادی از مشروطه خواهان كشته یا دستگیر می شوند. حاجی نایب الصدر هم در این گیرودار برای حفظ جان خویش در تابوتی مخفی می شود و در قالب یك تشییع جنازه ساختگی، وی را لااله الا الله گویان به بارگاه شاه عبدالعظیم می برند. در آنجا به اعتمادالتولیه پناهنده می شود. اعتمادالتولیه كه از طرفی طرفدار استبداد بود و از طرفی با اهل عرفان رابطه خوبی داشت از حاجی نزد محمدعلی شاه وساطت می كند و خود حاجی هم شعری برای شاه می فرستد و او هم حاجی را امان می دهد ولی به شرط آنكه در تهران نماند. حاجی نایب الصدر به گناباد می رود و هفده سال باقی مانده عمر خود را به صورت تبعید زندگی می كند. مدتی در گرگان ریاست اوقاف آن شهر را برعهده داشته و مدتی هم رئیس اوقاف گناباد بوده است. سال هایی از عمر خود را نیز در مشهد گذرانده تا اینكه روح پرتلاطم و ناآرام اش پس از ۷۴ سال زندگی در چهارشنبه ۱۱ شعبان ۱۳۴۴ق مطابق با ۵ اسفند در قبرستانی در بیرون دروازه سراب كه سمت غربی شهر است آرام می گیرد. *كارشناس ارشد ادیان و عرفان

عرفان جابری *

منبع : ایران یکصد سال پس از مشروطیت

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
زعفران شمال , جمع شدن، , فعالیت جهادی , قوم بلوچ , جرایم در روسیه , مسائل ضداخلاقی , کمیسیون تبلیغات , تیزرهای سینمایی , تجهیزات دارویی , عین الله کلهر , حسین مصطفائی , خطر آتش سوزی , محمدمهدی خاتمی , آنتالبا , طبقه بندی , شانزه لیزه , تندیس ها , شایع , شیرینی و شکلات , نه مرگ , ریزش کوه , نمایش دوباره فیلم لیلا , تاسیسات دولتی , فرماندار تالش , ایراکی نیوز , مخاطرات زلزله , نامزد ریاست جمهوری , گیتی خامنه , توقف پیروزی ها , سبک‌دست , ماده هجده , دیپلمات ارشد روس , نامه دیوان عدالت اداری , رهبران اروپایی , علی کشمیری , سواحل جنوب , دارالکتاب , معده ناسالم , فیبرهای غذایی , ابروی پرپشت , الهند , فروش حضوری , رئس جمهور , نماینده اصفهان , امیر یقین لو , خوان هرناندز , امکانات دولتی , برنج ایرانی , جومانجی , عللخون دماغ ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
سنگ , ظاهرا در مدح صاحب دیوان است , ابوالمفاخِر باخَرزی , جداول احتیاجات غذائی طیور (۲) , شناخت اسکیزوفرنی , دیفن‌باخیا , احمد عربانی , فی‌منقبت امیرالممنین حسین بن علی بن ابی‌طالب رضی... , مرکز آموزش تبریز (سعدآباد) , کاهش وزن , تقویت مثبت (positive reinforcement) , خدمات طرح‌ریزی تحصیلی، شغلی، ارجاع و پی‌گیری , گنبد كاووس، استان گلستان , اپیدمیولوژی توصیفی و رویداد بیماری (۳) , مسافرت‌های جمعی , مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIها) , ملاک‌ها و معیارها , سرو خرامان من طره پریشان رسید , سنین بروز تنبلی , در پا مریز حلقه‌ی زلف بلند خویش ,

برخی منابع مهم خبری
sowt.ir صنعت و توسعه , mellatonline.ir ملت , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , asriran.com عصرایران , ifnam.com ایفنام , hamshahrilinks.org روزنامه همشهری , donya-e-eqtesad.com دنیای اقتصاد , foodna.ir فودنا , goftarnews.ir گفتار نیوز , favanews.com فاوا , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , tarafdari.ir طرفداری , migna.ir میگنا , shefanews.com شفا نیوز , 2daylink.com تودی لینک , bornanews.ir برنا نیوز , khabarnew.ir خبرنو , emrouziha.com امروزیها , arw.ir دیده بان حیوانات , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , irib.ir صداوسیما , irdiplomacy.ir دیپلماسی ایرانی , namanews.com نما , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , ayandenews.com آینده , arshnews.ir عرش , isna.ir ایسنا , simafilm.ir سیما فیلم , bimehnews.ir بیمه , absarnews.com ابصار ,

وبگردی
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
فیلم | درگیری شدید رضا کیانیان با فعالان محیط زیست
فیلم | درگیری شدید رضا کیانیان با فعالان محیط زیست - فیلم - رضاکیانیان، در همایش «صدای پای آب»، در پاسخ به اعتراض یکی از فعالان محیط زیستی خطاب به او گفت: شما حق ندارید صحبت کنید... قواعد ما را قبول ندارید بفرمایید بیرون!
آغداش تو را سننه !؟
آغداش تو را سننه !؟ - علی معلم دامغانی، رییس فرهنگستان هنر اخیرا نامه ای به روسای قوای سه گانه و وزرای ارشاد و اطلاعات و نیز فرمانده ‏ناجا ‏درباره 500 اثر هنری ضبط شده در این فرهنگستان نوشته است.‏
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب - فیلم پخش شدن محموله تریاک کف جاده و جمع کردن توسط مردم!
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم - رامبد جوان همسر سوم خود نگار جواهریان را به خندوانه دعوت کرد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
    پربازدیدها