یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 24 June, 2018

صدفی با دهان باز


صدفی با دهان باز
● نیم نگاهی به مجموعه شعر« بفرمایید بنشینید صندلی‌ی عزیز»سروده‌ی «اكبر اكسیر»
زمانی كه شعر نو ظهور كرد و پس از مدتی ، وزن از شعر كنار رفت ؛ فاصله ای بین خوانندگان عام با شعر به وجود آمد . ذهن موزون چند ساله‌ی مردم، به دشواری، نوشته‌ی بی وزن و قافیه را می‌توانست به عنوان شعر قبول كند.
هر چند در طول این مدت ظهور شاعرانی مثل فروغ و سهراب و در مرحله‌ای دیگر شاملو ( با شعر سپیدش ) سعی كرده تا این فاصله را به حداقل برساند. با این حال نباید انتظار داشت كه با سرعت زیاد مخاطب عام بتواند با این نوع شعری به راحتی ارتباط بر قرار كند و به مطالعه‌ی آن‌ها روی آورد، همان‌طوری كه حافظ و دیگران را می‌خواند.
شعرنوی فارسی كه عمرش هنوز به یك قرن هم نرسیده، می تواند امیدوار باشد كه تا به این جا پیش رفت نسبتن خوبی داشته است. می توان گفت در شعر نو ، مهم‌ترین عنصری كه ایفای نقش می‌كند و بسیار تاثیر گذار است ‹‹ زبان ›› است.
حال این زبان هر چه قدر قدرت مندتر و اثر گذارتر باشد؛ موفق است. گاه دیده می شود كه در بازی‌های زبانی چنان زیاده روی می‌شود كه خواننده را سر در گم می‌كند. بسیار پیش آمده كه خود من بارها شعرهای این چنینی را در میانه رها كرده ام ! این دست از شعرها توانایی‌ی لازم را برای تاثیر گذاری و جذب مخاطب ندارد. شاید خود شاعر هم نمی‌داند كه چه هدفی را دنبال می‌كند. مگر نه این است كه زبان، وسیله‌ی ارتباط است. و مگر نه این است كه ادبیات، مسایل پیچیده را ساده بیان می‌كند. در حالی كه در بسیاری از شعرها عكس این مسئله را می‌بینیم. یعنی یك موضوع ساده، چنان در بازی‌های زبانی پیچیده، خفه می‌شود كه خواننده را سردر گم می‌كند.
این‌ها را گفتم تا برسم به این كه مجموعه‌ی شعــر بفرمایید بنشینید صندلی‌ی عزیز ـ كه عنوان شعرهای‌اش ‹‹ فرانو ›› است ـ سعی دارد تا فاصله‌ی بین شعر و مخاطب را كم كند و به نوعی ، آشتی‌ی مردم با شعر امروز آمده است: ‹‹ ون گوگ ، گوش را برید گذاشت روی چشم / نقاشی دیدنی شد / نیما ، زبان را برد گذاشت روی گوش / شعر شنیدنی شد / تو كور و كری سردبیر چه تقصیری دارد؟ ›› ( با كوران و كران ، ص ۲۶ )
هر چند فرانو با زبان ساده و ملموس حرف می‌زند، اما ساده فكر نمی‌كند. این شعرها با طنز مرموزی كه دارند مخاطبان خاص را راضی می‌كند. و به قول اكسیر در موخره‌ی این مجموعه هركس به اندازه‌ی وسع‌اش از فرانو برداشت می‌كند. اجازه بدهید یك بار دیگر شعر ‹‹ هدایت ›› را با هم بخوانیم .
من حیف‌ام می‌آید كه هر بار راجع به فرانو حرف می‌زنم از این شعر زیبا و كمال یافته یادی نكنم‌: ‹بفرمایید بنشینید صندلی‌ی عزیز ! / لطفن ورق بزنید ـ بخوانید كتاب محترم !/ صادق باشید تا بگویم / تنها این عینك، این عصا / بوف كور را هدایت نكرده است. (هدایت ، ۱۱ ) شعر فرانو هر چند در عینیت حركت می كند اما منكر ذهنیت های ناب و جدید هم نیست . زوایای جدید و تركیبات بكر كمك می‌كند تا شعر تكراری می‌نباشد و می‌توان گفت، حركت‌های ذهنی‌ی این شعرها در خدمت عینیت آن است : ‹‹ دل تلوزیون را می‌شكنم / رگ كنتور را می‌زنم / پدر تلفن را در می‌آورم / گوش پرده را می‌كشم / حال مگس را می‌گیرم / جیب زیر سیگاری را خالی می‌كنم / وبعد / زیر نور شمعی مانده از عید / پای‌ام را قلم می‌كنم می‌نشینم تا شعر بیاید و نمی‌آید.(مرگ مؤلف، ص ۳۲ )
تا آن جایی كه اطلاع دارم، ۸۰ شعر چاپ شده در مجموعه‌ی بفرمایید بنشینید صندلی‌ی عزیز! به ترتیب زمان سرایش چاپ شده است، شاعر سعی كرده تا صادقانه با مخاطب‌اش رفتار كند، و اگر گاه دیده می‌شود كه گاه دو شعر پشت سر هم كمی به هم شباهت دارند، دلیل‌اش همین ترتیب تاریخ سرایش می‌تواند باشد. مانند شعرهای خسوف( ص ۴۴ ) با آینه ( ص ۴۵ ) ، هم چنین ‌شام و شعر( ص ۵۷ ) با دكتر میكروفن( ص ۵۸ ) . در بسیاری از شعرهای این مجموعه نام شعر جزیی از شعر است و به نوعی مكمل شعر، و ممكن است بدون نام شعر ، كمی ناقص باشد. عنوان‌های شعری گاه، در گشودن گره شعری، به خواننده كمك می‌كند : ‹‹ بی‌خارت و خورت موریانه و كرم / در حصار اسلیمی و فلز / می‌پوسیم / با خاطرات مشبك مبلی كه / پودر شد. ›› ( فرفورژه ، ص ۷۵ )
باز هم اگر شعرهای ‹‹ فرانو ›› را بخوانید می‌بینید كه در بسیاری از شعرها از ایهام و مراعات نظیر استفاده شده و اگر شاعر در این كار توان‌مند باشد، ـ به گونه‌ای كه تصنعی كار نكند ـ محصول خوبی به دست خواهد آورد. شعر هدایت نمونه‌ی خوب برای این مورد است . شعر ‹‹‌-o- ›› را با هم می‌خوانیم : ‹‹ یادت هست / برای خرده حساب‌های هفته گی مان / زنگ ریاضی / من هفت تیر می كشیدم / تو چاقو / و چه زود / حساب‌مان / صفر می‌شد. ››‌ ( صفر ، ص ۵۱ )
در مجموعه‌ی ‹‹ بفرمایید بنشینید صندلی‌ی عزیز ›› گاه سطرهایی پیدا می‌شود كه واقعن نشان می‌دهد شاعر از تجربه‌ی بالای‌اش استفاده كرده است. همان موردی كه یكی از مؤلفه‌های مهم فرانو است. مثلن در سطری از شعری كه به شاملو تقدیم شده، آمده:‌ ‹‹‌ … مرده شور تعجب كرد از قوافی‌ی پاها … ( اكازیون ، ص ۸۸ )‌ یا شروع زیبای شعر كارنامه كه به نوعی شرح زنده گی‌ی چند ساله‌ی اكسیر را در خود جا داده است : ‹در پیاده روی ۴۷ شعری خواندم ملیحه خندید / گفتم بالاخره بله یا خیر ؟ / گفت : خیر است ان شاالله ! ›› ( كارنامه ، ص ۸۹ )
‹‹ اكبر اكسیر ›› در مجمو‌عه‌ی جدیدش كه اولین آلبوم شعر فرانو است ـ‌ بسیار موفق عمل كرده و با استقبال خوب اهالی‌ی قلم مواجه شده است.
و به تعبیری این مجموعه مانند هزاران صدفی است كه دهان‌شان را به سوی آسمان باز كرده‌اند، و منتظر قطره‌ی باران‌اند. و آن معدود قطرات باران یكی هم به صدف اكسیر افتاده است تا مرواریدی درخشان به شعر امروز ایران هدیه كند. من می‌دانم شاید شما هم بدانید مطمئنـن خود اكسیر هم می‌داند كه این مجموعه زیباست اما بی‌نقص نیست. یعنی می‌توانست بهتر از این‌ها باشد. یعنی خواهد شد.
و باز یعنی اكسیر و راهیان فرانو، با احترام به همه‌ی اندیشه‌ها‌، حقانیت این شعر را با ارایه‌ی كارهای بهتر، اثبات خواهند كرد. و دست آخر : «با سكول‌های جهان دروغ می‌گویند / این شعر وزن ندارد / تن تن تن ماهی نمی‌خورد / ادای نهنگ در نمی‌آورد / فَع فَع فَعلـــا تُن ِ ماهی‌ی جنوب ! / این شعر وزن ندارد / فقط چاپ كه شد / وزین می‌شود!» . ( انكار ، ص ۲۳ )

داوود ملک زاده

منبع : ماهنامه ماندگار

مطالب مرتبط

حکیم ابولقاسم فردوسی

حکیم ابولقاسم فردوسی
حکیم ابولقاسم فردوسی ، حماسه سرا و شاعر بزرگ ایرانی در سال ۳۲۹ هجری قمری در روستایی در نزدیکی شهر طوس به دنیا آمد . طول عمر فردوسی را نزدیک به ۸۰ سال دانسته اند، که اکنون حدود هزار سال از تاریخ درگذشت وی می گذرد.
فردوسی اوایل حیات را به کسب مقدمات علوم و ادب گذرانید و از همان جوانی شور شاعری در سر داشت . و از همان زمان برای احیای مفاخر پهلوانان و پادشاهان بزرگ ایرانی بسیار کوشید و همین طبع و ذوق شاعری و شور و دلبستگی او بر زنده کردن مفاخر ملی، باعث بوجود آمدن شاهکاری برزگ به نام «شاهنامه» شد .
شاهنامه فردوسی که نزدیک به پنجاه هزار بیت دارد ، مجموعه ای از داستانهای ملی و تاریخ باستانی پادشاهان قدیم ایران و پهلوانان بزرگ سرزمین ماست که کارهای پهلوانی آنها را همراه با فتح و ظفر و مردانگی و شجاعت و دینداری توصیف می کند .
فردوسی پس از آنکه تمام وقت و همت خود را در مدت سی و پنج سال صرف ساختن چنین اثر گرانبهایی کرد ،در پایان کار آن را به سلطان محمود غزنوی که تازه به سلطنت رسیده بود ، عرضه داشت ،
تا شاید از سلطان محمود صله و پاداشی دریافت نماید و باعث ولایت خود شود.سلطان محمود هم نخست وعده داد که شصت هزار دینار به عنوان پاداش و جایزه به فردوسی بپردازد. ولی اندکی بعد از پیمان خود برگشت و تنها شصت هزار درم یعنی یک دهم مبلغی را که وعده داده بود برای وی فرستاد.
و فردوسی از این پیمان شکنی سلطان محمود رنجیده خاطر شد و از غزنین که پایتخت غزنویان بود بیرون آمد و مدتی را در سفر بسر برد و سپس به زادگاه خود بازگشت.
علت این پیمان شکنی آن بود که فردوسی مردی موحد و پایبند مذهب تشیع بود و در شاهنامه در ستایش یزدان سخنان نغز و دلکشی سروده بود ، ولی سلطان محمود پیرو مذهب تسنن بود و بعلاوه تمام شاهنامه در مفاخر ایرانیان و مذمت ترکان آن روزگار که نیاکان سلطان محمود بودند سروده شده بود.
همین امر باعث شد که وی به پیمان خود وفادار نماند اما چندی بعد سلطان محمود از کرده خود پشیمان شد و فرمان داد که همان شصت هزار دینار را به طوس ببزند و به فردوسی تقدیم کنند ولی هدیه سلطان روزی به طوس رسید که فردوسی با سر بلندی و افتخار حیات فانی را بدرود گفته بود و در گذشته بود.
و جالب این است که دختر والا همت فردوسی از پذیرفتن هدیه چادشاه خودداری نمود و آن را پس فرستاد و افتخار دیگری بر افتخارات پدر بزرگوارش افزود.
معروف ترین داستانهای شاهنامه : داستان رستم و سهراب ، رستم و اسفندیار ، سیاوش و سودابه زال و رودابه است.
شعری از داستان رستم و اسفندیار را با هم می خوانیم:
کنون خورد باید می خوشگوار
که می بوی مشک آید از کوهسار
هوا پر خروش و زمین پر ز جوش
خنک آنکه دل شاد دارد بنوش
همه بوستان زیر برگ گلست ،
همه کوه پر لاله و سنبل است
به پالیز بلبل بنالد همی
گل از ناله او ببالد همی.
شب تیره بلبل نخسبد همی
گل از باد و باران بجنبد همی.
من از ابر بینم همه باد و نم
نگه کن سحر گاه تا بشنوی
ز بلبل سخن گفتن پهلوی
همه نالد از مرگ اسفندیار
ندارد بجز ناله زو یادگار.

وبگردی
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!