دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ / Monday, 19 February, 2018

جوان در آموزه های قرآنی


جوان در آموزه های قرآنی
اینكه جوان در سیر حركت تكاملی خود دارای چه ویژگیهایی است لازمه هر نوع تعامل و ارتباط دوسویه با جوانان است كه در مقام تبیین این مسئله نویسنده مقاله حاضر ویژگیهای دوران جوانی را برشمرده و آنها را براساس آموزه های قرآنی مورد ارزیابی قرار می دهد اینك با هم آن را از نظر می گذرانیم.
● جوانی دوران كمال
قرآن برای دوره جوانی كه بخش از مراحل زندگی بشر است، ویژگی هائی برشمرده است كه دانستن آن می تواند برای كسانی كه در این مرحله زندگی می كنند و یا با جوان و جوانان سروكار دارند مفید باشد.
در شعر پارسی و فرهنگ ایرانی اسلامی بر این نكته تاكید شده است كه چون سر و كارت با كودك افتاد، با او كودكی كن. به این معنا كه نمی توان از كودك انتظار رفتاری مطابق سن خودمان داشته باشیم، بلكه می بایست با توجه به روحیات مخاطب عمل كرد.
جوانی سنی است كه انسان از مرحله كودكی و بلوغ گذشته است و به سوی رشد و كمال فكری می رود. در این دوره برخی علائم در انسان ظاهر می شود كه یكی از آن ها رشد دندان عقل است. به عنوان نشانه ای از بلوغ عقلی، چنان كه بلوغ جنسی اولین نشانه ورود به سن نوجوانی و جوانی است. با علامت دندان عقل، آدمی درمی یابد كه در آغاز عقلانیت قرار گرفته است و مسیر رشد را طی می كند.
انسان رشید به كسی می گویند كه این فرآیند را در صحت و سلامت جسم و جان طی می كند و به بلوغ عقلی می رسد كه كمال آن در قرآن سن چهل سالگی است. در چهل سالگی است كه جوانی به یك معنا تمام می شود و میان سالی آغاز می گردد.
خصوصیاتی كه قرآن برای دوره جوانی بیان می كند نشان می دهد كه در این دوره برخی از خصوصیات آدمی به كمال خود می رسد. این خصوصیات در دو جنبه جسمی و روانی است. به یك معنا انسان در این دوره از جهت جسم كامل می شود و آن چه شایسته قوا و نیروهای غریزی و جسمی است به بلوغ و نهایت كمال خود می رسند. چنان كه برخی از حالات روانی و عاطفی نیز در این دوره تشدید شده و كامل می گردد.
قرآن بیان می دارد كه انسان در این دوره به نهایت قدرت جسمانی و توانایی بدنی می رسد كه از آن به اشد یعنی توان و شدت تعبیر می شود. (كهف آیه و نیز حج آیه ۵ و قصص آیه ۱۴ و ۱۵ و نیز غافر آیه ۶۷) تعبیر استوا به معنای اعتدال در جنبه بدنی و رشد، بیانگر آن است كه این بخش از قوای انسانی به كمال خود دست یافته است.
● زیبایی طلبی در جوانان
در دوره جوانی امور عاطفی در شخص تقویت می شود و به نهایت می رسد، از این روست كه قرآن به مسئله زیبایی طلبی جوانان اشاره می كند و این كه جوان در این دوره به خاطر مسائل عاطفی و روانی می كوشد خود را در لباس و جمال بیاراید، بنابراین توجه فطری و غریزی به خودآرایی در جوانان امری عادی تلقی شده است و قرآن در آیه ۲۰ سوره حدید به این مسئله اشاره می كند.
در قرآن از دوره جوانی به دوره گیاهان تمثیل شده كه چگونه در گیاهان دوره ای است كه بهجت و رنگ های شاد در آن نمایان می شود و پس از آن اندك اندك به زردی می گراید و از زیبایی می افتد. جوانی دوره ای است كه از این نظر انسان به كمال می رسد و رنگ و چهره اش شاد و شاداب و باطراوت است.
● خصوصیات جوانان
از خصوصیاتی كه قرآن برای جوانان بیان می كند، تهور، شجاعت و زیر پا گذاشتن مصلحت سنجی هاست. در این دوره جوان به چیزی كه نمی اندیشد، مصلحت هاست و از این رو بی محابا جانش را در خطر می افكند. شور و شادابی و گرایش فطری و غریزی به احساس و عواطف، وی را به سوی تهور و شجاعت پیش می برد.
این گونه است كه محافظه كاری را كناری می نهد و با فرمان عشق و احساس، حركت می كند و عقل را به هیچ می گیرد؛ زیرا در این دوره كه آغازین سال های رشد عقل و عقل گرایی است، عاطفه و احساس به اوج خود و به كمال لایق خود رسیده است. از این رو هیچ توجه و نظری به عقل چنان كه باید و شاید ندارد. تصمیمات همه بر پایه احساس و شور و عاطفه است. (یونس آیه ۸۳ و كهف آیه ۱۰ و ۱۶ و قصص آیه ۱۴ و ۱۵) در همه این آیات به جوانانی اشاره می شود كه برخلاف مصلحت سنجی های معمول عمل می كردند.
سخن از اصحاب كهف است كه جوانان شجاعی بودند كه وقتی به حقانیتی دست یافتند آن را آشكارا و بی محابا بدون هیچ مصلحت سنجی بیان كردند و سر در این راه نهادند و یا سخن از ابراهیمی است كه به شناخت دست یافته است و بی محابا به جان بتان بی جان می افتد و آتش نمرودیان را به جان می خرد.
البته این بدان معنا نیست كه جوان همواره در خطا و تحت تاثیر عاطفه عمل می كند؛ زیرا جوانی زمان رشد عقلانی نیز است و سخن از جوانانی است كه در سال های میانی سی و چهل است. در این دوره جوانی نوعی هماهنگی میان عقل و عاطفه برقرار می شود و احساس و عقل و نیز جسم و جان به اعتدال دست می یابند این گونه است كه اینان به عنوان رهبران عمل می كنند. قدرت، شجاعت، عقل و احساس به وی كمك می كند تا بتواند به خواسته های خود به آسانی دست یابد.
اگر قرآن جوان و جوانی را به لهوگرایی و سرگرمی ها و بازی های بیهوده متهم می سازد، نه از باب سرزنش است بلكه از آن روست كه این دوره اقتضائاتی دارد كه می بایست طی شود. بلوغ جنسی و یا بهره مندی از سرگرمی ها، توان و قدرت فوق العاده جوان و جوانی را نشان می دهد.
هر عنصر و قوه ای در انسان می بایست در یك فرآیند و در زمانی به بلوغ برسد تا انسان از آن برای رشد و بالندگی كمالی خود بهره برد.
در این دوره این قوا به كمال می رسد ولی از آن جایی كه جوان برنامه ای عقلانی در آغاز قدرت گیری ندارد آن را صرف كارهای بیهوده می كند. از این رو لازم است كه در آغاز راه وی را یاری رساند و برنامه ای متناسب و متنوع با دوره جوانی برای او فراهم آورد. در گذشته به جوانان فنون رزمی و یا جنگی می آموختند تا قدرت خود را در راه درست و صحیح كه در آینده برای حفظ جان خود و خانواده و كشور مفید است، بكار گیرد. اكنون نیز چنین چیزی نیاز است. این هم نیازمند برنامه است. به هر حال آغازین روزهای جوانی تا چند سال نخست آن، روزهای سرگرمی و بیهودگی جوانان است مگر آن كه ساماندهی و هدایت شود. (حدید آیه ۲۰)
از دیدگاه قرآن دوره جوانی كه از بیست تا چهل سالگی طول می كشد، دوران قدرت، زیبایی، شجاعت، تهور و بی باكی انسان است. در این دوره است كه جسم و جان آدمی به كمال می رسد و عقل و خردش به نهایت خود دست می یابد. (حج آیه ۵) پایان این دوره نقطه آغازین منحنی نزول انسانی است (همان و غافر آیه ۶۷)
قرآن با اشاره به زندگی جوانانی چون حضرت ابراهیم(ع) (انبیاء آیه ۶۰) اسماعیل (صافات آیه ۱۰۱ و ۱۰۲) اصحاب كهف (كهف آیه ۱۳) موسی (قصص آیه ۱۴) مریم (آل عمران آیه ۳۷) و یوسف (یوسف آیه ۲۳ تا ۳۲) نمونه هایی از جوانان و جوانی و شیوه جوانی كردن را به انسان می آموزد كه می توان با الگوبرداری از آنان جوانی را بر پایه آموزه های قرآنی و كمالی آن به سر آورد.

صادق كریمی

منبع : روزنامه کیهان

مطالب مرتبط

شان نزول ( اسباب نزول )


شان نزول ( اسباب نزول )
شـنـاخـت شان یا اسباب نزول همانند شناخت مكی و مدنی , ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه از علوم و معارف قرآنی است و قرآن پژوهان و مفسران و مترجمان قرآن , به آن نیازمندند. آیات قرآن به دو دسته عمده تقسیم می شود. قـسمی كه بخش اعظم را تشكیل می دهد , آیاتی است كه به اراده الهی بدون هیچ گونه انگیزه و ملاحظه دیگر بر حضرت رسول (ص ) وحی شده است . قسم دیگر و كمتر آیاتی است كه به دنبال حادثه ای یا پرسشی پیش آمده است . سـبـب نـزول یا شان نزول عبارت از سؤال یا رویدادی است كه در عصر رسالت پیامبر (ص ) پیش آمده و انگیزه نزول آیه یا آیاتی شده است .
و چـه بـسـیـار آیـه هـای قـرآن هـست كه با كلماتی چون یسئلونك ( و مشتقات دیگر آن ) و یستفتونك از پیامبر (ص ) حكم یا حكمت الهی پرسیده شده است . اگر معرفت به سبب نزول نباشد , بسیار موارد هست كه خواننده از ظاهر آیه یا آیات قرآن , راه به حاق معنای واقعی آیه نمی برد. مـثـلا از و للّه المشرق و المغرب فاینما تولوا فثم وجه اللّه ( بقره , ۱۱۵ ) ( مشرق و مغرب خدای راست , پس به هر جا كه روی آورید , رو به سوی خداوند است ) , چنین گمان می برد كه در نماز استقبال یعنی رو به قبله بودن واجب نیست و می توان به هر سو نماز خواند. ( برای تفصیل ـ مباحث فی علوم القرآن , ۱۳۱ ; تاریخ قرآن , رامیار , ۶۲۸ ). یـا از ایـنـكه گفته می شود بر كسانی كه ایمان آورده اند و كارهای شایسته كرده اند در آنچه در گذشته خورده اند , گناهی بر آنان نیست . ( مـائده , ۹۳ ) , چه بسا استنباط شود كه خوردن خمر هم در گذشته بی اشكال بوده است و در آینده هم بی اشكال است . یا آنجا كه گفته می شود : ( صفا و مروه از شعائر الهی است , چون كسی حج یا عمره بگزارد , بر او گناهی نیست كه بین آن دو را بپیماید. ( بقره , ۱۵۸ ) ممكن است چنین استنباط شود كه سعی بین صفا و مروه مكروه است یعنی ترك آن اولی است . حال آنكه این عمل جزو شعائر و مناسك حج و انجام آن واجب است .
علت اینكه با تعبیر نفی جناح ( گناهی و عیب و ایرادی ندارد ) بیان شده این است كه در محل تـپـه هـای صفا و مروه در عصر جاهلیت دو بت بوده است و مسلمانان اندیشناك بوده اند كه مبادا سعی بین صفا و مروه یادآور خاطره بت پرستی جاهلیت و لذا ناروا باشد. پـس پـی بـردن به حكمت تشریع و یافتن استنباط درست فقهی بدون اعتنا و اتكا به سبب نزول , امكان ندارد. همه قرآن پژوهان اهل سنت و شیعه برآنند كه معرفت به شان نزول راهی جز نقل و روایت صحیح , یعنی احادیث و اخبار صحیح مروی از پیامبر (ص ) و صحابه یا معصومین علیهم السلام ندارد. یعنی علمی است علی الاصول نقلی و تاریخی . اصولیان و قرآن پژوهان برآنند كه خصوص سبب , مانع عموم لفظ یا معنی نمی گردد .
یـعـنـی بـا آنكه ممكن است شان نزول یك آیه یا گروهی از آیات ناظر به مورد خاصی باشد , ولی مـحـدود و مقید به همان مورد نمی شود , و با آنكه مورد و مصداق خاص است ( خصوص سبب ) , لفظ یا معنای آن قابل تسری و تعمیم به موارد دیگر هم هست ( عموم لفظ یا معنی ). نـظـیـر آیه ظهار , یا لعان یا كلاله یا آیه حد قذف ( در داستان افك ) كه ناظر به مورد خاص بوده است ولی برای همه مسلمانان ساری و صادق است . و این بیشتر در آیات الاحكام و فقه القرآن پیش می آید. از آنجا كه شان نزول كاملا روایی - تاریخی است , لذا مفسران و مترجمان و قرآن پژوهان برای آنكه پـی بـبـرنـد كه آیا هر آیه یا گروه آیات , اسباب نزولی دارند یا نه , باید به مظان و منابع خاص آن مراجعه كنند.
▪ این منابع عبارتند از
۱) مجموعه های حدیث
۲) تفسیرهای قرآن , مخصوصا تفسیرهای روایی كه سرشار از احادیث و ماثورات هستند.
۳) كتبی كه مستقلا درباره شان نزول تدوین شده كه معتبرترین و معروفترین آنها اسباب النزول اثر واحدی , و لباب النقول فی اسباب النزول اثر سیوطی است . قـرآن پـژوهـان شیعه در عصر جدید , سه اثر در این زمینه تدوین كرده اند : الف ) شان نزول آیات قرآن , تالیف صدرالدین محلاتی شیرازی , ب ) آیات بینات در شان نزول آیات , تالیف دكتر محمد باقر محقق , ج ) اسباب النزول تالیف حجهٔ الاسلام دكتر سید محمد باقر حجتی .

گیاه دارویی جینگو بیلوبا  (Ginkgo Biloba)
*جینگو بیلوبا چه کار می کند؟ یک گیاه دارویی است که در درمان بیماری های زیر موثر است: مشکلات گردش خون سرخرگی، تصلب شرائین مغزی...
وبگردی
حمله با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
خوشحالی عجیب معاون رئیس‌جمهور از افزایش هزینه سفر به خارج از کشور !
خوشحالی عجیب معاون رئیس‌جمهور از افزایش هزینه سفر به خارج از کشور ! - دولت - معاون رئیس‌جمهور با بیان اینکه نوسان قیمت ارز کلا آزار دهنده است، گفت: افزایش قیمت ارز به لحاظ محاسبه عددی هزینه تمام‌شده سفر به خارج از کشور را افزایش می‌دهد.
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه - برخی از خانواده‌های مسافران هواپیمای تهران - یاسوج که صبح یکشنبه (۲۹ بهمن) در ارتفاعات سقوط کرد، در حوالی مناطق احتمالی وقوع حادثه حضور یافته‌اند تا از نزدیک در جریان عملیات جست‌وجوی لاشه هواپیما قرار بگیرند. نیروهای حاضر در محل نیز برای آنها توضیح می‌دهند که چرا کار این عملیات با دشواری‌هایی مواجه است.
اسنادی که نشان می دهد فرودگاه یاسوج رادار ندارد
اسنادی که نشان می دهد فرودگاه یاسوج رادار ندارد - رضا رشیدپور در برنامه حالا خورشید از اسنادی رونمایی کرد که نشان می دهد، فرودگاه یاسوج علیرغم تکذیب مسئولان، رادار و تجهیزات کافی برای فرود امن هواپیماها ندارد. گفته می شود یکی از دلایل دخیل در سقوط هواپیمای تهران - یاسوج فعال نبودن رادار فرودگاه یاسوج بوده است.
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی