جمعه ۳۱ فروردین ۱۳۹۷ / Friday, 20 April, 2018

جوان در آموزه های قرآنی


جوان در آموزه های قرآنی
اینكه جوان در سیر حركت تكاملی خود دارای چه ویژگیهایی است لازمه هر نوع تعامل و ارتباط دوسویه با جوانان است كه در مقام تبیین این مسئله نویسنده مقاله حاضر ویژگیهای دوران جوانی را برشمرده و آنها را براساس آموزه های قرآنی مورد ارزیابی قرار می دهد اینك با هم آن را از نظر می گذرانیم.
● جوانی دوران كمال
قرآن برای دوره جوانی كه بخش از مراحل زندگی بشر است، ویژگی هائی برشمرده است كه دانستن آن می تواند برای كسانی كه در این مرحله زندگی می كنند و یا با جوان و جوانان سروكار دارند مفید باشد.
در شعر پارسی و فرهنگ ایرانی اسلامی بر این نكته تاكید شده است كه چون سر و كارت با كودك افتاد، با او كودكی كن. به این معنا كه نمی توان از كودك انتظار رفتاری مطابق سن خودمان داشته باشیم، بلكه می بایست با توجه به روحیات مخاطب عمل كرد.
جوانی سنی است كه انسان از مرحله كودكی و بلوغ گذشته است و به سوی رشد و كمال فكری می رود. در این دوره برخی علائم در انسان ظاهر می شود كه یكی از آن ها رشد دندان عقل است. به عنوان نشانه ای از بلوغ عقلی، چنان كه بلوغ جنسی اولین نشانه ورود به سن نوجوانی و جوانی است. با علامت دندان عقل، آدمی درمی یابد كه در آغاز عقلانیت قرار گرفته است و مسیر رشد را طی می كند.
انسان رشید به كسی می گویند كه این فرآیند را در صحت و سلامت جسم و جان طی می كند و به بلوغ عقلی می رسد كه كمال آن در قرآن سن چهل سالگی است. در چهل سالگی است كه جوانی به یك معنا تمام می شود و میان سالی آغاز می گردد.
خصوصیاتی كه قرآن برای دوره جوانی بیان می كند نشان می دهد كه در این دوره برخی از خصوصیات آدمی به كمال خود می رسد. این خصوصیات در دو جنبه جسمی و روانی است. به یك معنا انسان در این دوره از جهت جسم كامل می شود و آن چه شایسته قوا و نیروهای غریزی و جسمی است به بلوغ و نهایت كمال خود می رسند. چنان كه برخی از حالات روانی و عاطفی نیز در این دوره تشدید شده و كامل می گردد.
قرآن بیان می دارد كه انسان در این دوره به نهایت قدرت جسمانی و توانایی بدنی می رسد كه از آن به اشد یعنی توان و شدت تعبیر می شود. (كهف آیه و نیز حج آیه ۵ و قصص آیه ۱۴ و ۱۵ و نیز غافر آیه ۶۷) تعبیر استوا به معنای اعتدال در جنبه بدنی و رشد، بیانگر آن است كه این بخش از قوای انسانی به كمال خود دست یافته است.
● زیبایی طلبی در جوانان
در دوره جوانی امور عاطفی در شخص تقویت می شود و به نهایت می رسد، از این روست كه قرآن به مسئله زیبایی طلبی جوانان اشاره می كند و این كه جوان در این دوره به خاطر مسائل عاطفی و روانی می كوشد خود را در لباس و جمال بیاراید، بنابراین توجه فطری و غریزی به خودآرایی در جوانان امری عادی تلقی شده است و قرآن در آیه ۲۰ سوره حدید به این مسئله اشاره می كند.
در قرآن از دوره جوانی به دوره گیاهان تمثیل شده كه چگونه در گیاهان دوره ای است كه بهجت و رنگ های شاد در آن نمایان می شود و پس از آن اندك اندك به زردی می گراید و از زیبایی می افتد. جوانی دوره ای است كه از این نظر انسان به كمال می رسد و رنگ و چهره اش شاد و شاداب و باطراوت است.
● خصوصیات جوانان
از خصوصیاتی كه قرآن برای جوانان بیان می كند، تهور، شجاعت و زیر پا گذاشتن مصلحت سنجی هاست. در این دوره جوان به چیزی كه نمی اندیشد، مصلحت هاست و از این رو بی محابا جانش را در خطر می افكند. شور و شادابی و گرایش فطری و غریزی به احساس و عواطف، وی را به سوی تهور و شجاعت پیش می برد.
این گونه است كه محافظه كاری را كناری می نهد و با فرمان عشق و احساس، حركت می كند و عقل را به هیچ می گیرد؛ زیرا در این دوره كه آغازین سال های رشد عقل و عقل گرایی است، عاطفه و احساس به اوج خود و به كمال لایق خود رسیده است. از این رو هیچ توجه و نظری به عقل چنان كه باید و شاید ندارد. تصمیمات همه بر پایه احساس و شور و عاطفه است. (یونس آیه ۸۳ و كهف آیه ۱۰ و ۱۶ و قصص آیه ۱۴ و ۱۵) در همه این آیات به جوانانی اشاره می شود كه برخلاف مصلحت سنجی های معمول عمل می كردند.
سخن از اصحاب كهف است كه جوانان شجاعی بودند كه وقتی به حقانیتی دست یافتند آن را آشكارا و بی محابا بدون هیچ مصلحت سنجی بیان كردند و سر در این راه نهادند و یا سخن از ابراهیمی است كه به شناخت دست یافته است و بی محابا به جان بتان بی جان می افتد و آتش نمرودیان را به جان می خرد.
البته این بدان معنا نیست كه جوان همواره در خطا و تحت تاثیر عاطفه عمل می كند؛ زیرا جوانی زمان رشد عقلانی نیز است و سخن از جوانانی است كه در سال های میانی سی و چهل است. در این دوره جوانی نوعی هماهنگی میان عقل و عاطفه برقرار می شود و احساس و عقل و نیز جسم و جان به اعتدال دست می یابند این گونه است كه اینان به عنوان رهبران عمل می كنند. قدرت، شجاعت، عقل و احساس به وی كمك می كند تا بتواند به خواسته های خود به آسانی دست یابد.
اگر قرآن جوان و جوانی را به لهوگرایی و سرگرمی ها و بازی های بیهوده متهم می سازد، نه از باب سرزنش است بلكه از آن روست كه این دوره اقتضائاتی دارد كه می بایست طی شود. بلوغ جنسی و یا بهره مندی از سرگرمی ها، توان و قدرت فوق العاده جوان و جوانی را نشان می دهد.
هر عنصر و قوه ای در انسان می بایست در یك فرآیند و در زمانی به بلوغ برسد تا انسان از آن برای رشد و بالندگی كمالی خود بهره برد.
در این دوره این قوا به كمال می رسد ولی از آن جایی كه جوان برنامه ای عقلانی در آغاز قدرت گیری ندارد آن را صرف كارهای بیهوده می كند. از این رو لازم است كه در آغاز راه وی را یاری رساند و برنامه ای متناسب و متنوع با دوره جوانی برای او فراهم آورد. در گذشته به جوانان فنون رزمی و یا جنگی می آموختند تا قدرت خود را در راه درست و صحیح كه در آینده برای حفظ جان خود و خانواده و كشور مفید است، بكار گیرد. اكنون نیز چنین چیزی نیاز است. این هم نیازمند برنامه است. به هر حال آغازین روزهای جوانی تا چند سال نخست آن، روزهای سرگرمی و بیهودگی جوانان است مگر آن كه ساماندهی و هدایت شود. (حدید آیه ۲۰)
از دیدگاه قرآن دوره جوانی كه از بیست تا چهل سالگی طول می كشد، دوران قدرت، زیبایی، شجاعت، تهور و بی باكی انسان است. در این دوره است كه جسم و جان آدمی به كمال می رسد و عقل و خردش به نهایت خود دست می یابد. (حج آیه ۵) پایان این دوره نقطه آغازین منحنی نزول انسانی است (همان و غافر آیه ۶۷)
قرآن با اشاره به زندگی جوانانی چون حضرت ابراهیم(ع) (انبیاء آیه ۶۰) اسماعیل (صافات آیه ۱۰۱ و ۱۰۲) اصحاب كهف (كهف آیه ۱۳) موسی (قصص آیه ۱۴) مریم (آل عمران آیه ۳۷) و یوسف (یوسف آیه ۲۳ تا ۳۲) نمونه هایی از جوانان و جوانی و شیوه جوانی كردن را به انسان می آموزد كه می توان با الگوبرداری از آنان جوانی را بر پایه آموزه های قرآنی و كمالی آن به سر آورد.

صادق كریمی

منبع : روزنامه کیهان

مطالب مرتبط

سوره‌ ماعون‌

سوره‌ ماعون‌
● نزول‌ سوره‌
سوره‌ ماعون‌ هفدهمین‌ سوره‌ قرآن‌ است‌ كه‌ با هفت‌ آیه‌، بیست‌ و پنج‌ كلمه‌ و یكصد و بیست‌ و پنج‌ حرف‌ در مكه‌ بروجود مقدس‌ پیامبر اسلام‌(ص‌)نازل‌ شده‌ است‌. این‌ سوره‌ را «الدین‌» و «ارایت‌»نیز می‌خوانند. بعضی‌ها این‌ سوره‌ را مدنی‌ دانسته‌اند، اما مشهور آن‌ را مكی‌ می‌دانند.
در این‌ سوره‌ آمده‌ است‌ هنگامی‌ كه‌ خداوند بزرگ‌، نعمت‌ خود;یعنی‌ دین‌ و معرفت‌ توحیدی‌ اسلام‌ را بر انسان‌ ارزانی‌ داشت‌، بعضی‌ از انسانها، به‌دین‌ خداوند ایمان‌ نیاوردند و آن‌ را نپذیرفتند و یا اگر حسب‌ شرایط خاص‌، آن‌ را پذیرفتند، نفاق‌ پیشه‌ كردند.
● تكذیب‌كنندگان‌ دین‌
‌ «ای‌ پیامبر آیا دیدی‌ و دانستنی‌ كسی‌ كه‌ دین‌ را تكذیب‌ می‌كند و روز جزا را قبول‌ نمی‌كند...»كلبی‌ گفته‌ است‌:«این‌ سوره‌ درباره‌ عاص‌، پسر وائل‌ سهمی‌، همان‌ كسی‌ كه‌ پدر عمروعاص‌ است‌، نازل‌ شده‌»و همچنین‌ از ابن‌ جریج‌ روایت‌ شده‌ است‌:«ابوسفیان‌ در هر هفته‌ دو شتر نحر می‌كرد و چون‌ یتیم‌ گرسنه‌ای‌ برای‌ طعام‌ نزد او می‌آمد، به‌ او چیزی‌ نمی‌داد و با عصا وی‌ را می‌نواخت‌ و دور می‌كرد».بعضی‌ دیگر نیز نزول‌ این‌ سوره‌ را درباره‌ ابوجهل‌ می‌دانند كه‌ پیوسته‌ قیامت‌ را تكذیب‌ می‌كرد و هرگاه‌ یتیم‌ یا مستمندی‌ را می‌دید، او را از خود می‌راند و هرگز بیچارگان‌ را پناه‌ نمی‌داد.خداوند در ادامه‌ در مقام‌ توبیخ‌ این‌ دسته‌ از افراد می‌فرماید:«پس‌ او كسی‌ است‌ كه‌ یتیم‌ را با ستم‌، ظلم‌ و خشونت‌ از خود دفع‌ می‌كند و هیچ‌گاه‌ دیگران‌ را بر اطعام‌ مساكین‌ تشویق‌ و ترغیب‌ نمی‌كند...»;یعنی‌ كسانی‌كه‌ روز معاد و انجام‌ خلقت‌ را تكذیب‌ می‌كنند، اشخاصی‌ هستند كه‌ به‌ ظلم‌ و اذیت‌ و آزار ضعیف‌ و یتیم‌ می‌پردازند و هرگز از جهت‌ خیرات‌ نه‌ تنها به‌ اطعام‌ فقرا نمی‌پردازند، بلكه‌ دیگران‌ را نیز از این‌ كار بازمی‌دارند.
‌● ریا كاران‌
‌دین‌ خداوند همواره‌ از دو دسته‌ افراد آسیب‌ فراوان‌ دیده‌ است‌:دسته‌ اول‌;كفر پیشگانند كه‌ قدرت‌ خداوند و روز جزا را به‌طور علنی‌ تكذیب‌ می‌كنند و دسته‌ دوم‌;نفاق‌ پیشگانند كه‌ به‌ ظاهر، دین‌ خدا را می‌پذیرند، ولی‌ در واقع‌ بدان‌ اعتقادی‌ ندارند، بلكه‌ با كسالت‌، رخوت‌ وسستی‌ به‌ اعمال‌ عبادی‌ می‌پردازند.برهمین‌ اساس‌ خداوندمنان‌ به‌ این‌ افراد اشاره‌ می‌كند و می‌فرماید:«وای‌ بر نمازگزاران‌;آنانی‌ كه‌ از نماز خود كوتاهی‌ می‌كنند و توجه‌ واقعی‌ و جدی‌ به‌ نماز ندارند;زیرا آنان‌ اعتقاد قلبی‌ به‌ نماز و اساس‌ دین‌ ندارند و به‌جهت‌ حفظ ظاهر و ریاكاری‌ در مجالس‌ و جماعتها سر نماز حاضر می‌شوند و نماز را با شروط و آدابش‌ برای‌ مردم‌ به‌ پای‌ می‌دارند، اما چون‌ به‌ خلوت‌ می‌روند، نماز نمی‌خوانند و یا با سهو و سهل‌انگاری‌ و به‌ سرعت‌ چیزی‌ شبیه‌ نماز می‌خوانند».
‌● نماز در سالهای‌ اول‌ بعثت‌
‌فرمان‌ نبوت‌ در روز دوشنبه‌ نزول‌ یافته‌ است‌ و حضرت‌ علی‌(ع‌)در روز سه‌شنبه‌ از دیگران‌ سبقت‌ گرفت‌ و به‌ اسلام‌ گروید.بعد از ایشان‌ حضرت‌ خدیجه‌(س‌)اسلام‌ آورد.سپس‌ ابوطالب‌ با جعفر بر پیامبر(ص‌)در حالی‌كه‌ نماز می‌گذارد و حضرت‌ علی‌(ع‌)در كنارش‌ بود، وارد شدند و ابوطالب‌، جعفر را به‌ گزاردن‌ نماز در كنار پیامبر(ص‌)دستور داد.
‌در ظرف‌ سه‌ سال‌ اول‌ بعثت‌، جز پیامبر(ص‌)، علی‌(ع‌)، خدیجه‌(س‌)، جعفر و زید (پسر خوانده‌ پیامبر(ص‌))نمازگزاری‌ نبود و پنج‌ نفر از سران‌ كفر كه‌ پیامبر(ص‌)و نماز خواندن‌ را مسخره‌ می‌كردند، عبارت‌ بودند از:ولیدبن‌ مغیره‌، عاص‌ بن‌ وائل‌، اسود بن‌ مطلب‌، اسود بن‌ عبد یغوث‌ و حارث‌ بن‌ طلاطله‌، كه‌ خداوند در آیات‌ و سوره‌های‌ بعد، آنان‌ را مورد توبیخ‌ و ملامت‌ قرار می‌دهد.چنانچه‌ از سوره‌های‌ مكی‌ مانند مدثر، مزمل‌ و كوثر و...معلوم‌ است‌، تاسیس‌ شرعی‌ نماز از همان‌ آغاز نبوت‌ از طرف‌ خداوند به‌ پیامبر(ص‌)وحی‌ شده‌ بود.
● ماعون‌
ماعون‌ در لغت‌ هر چه‌ را كه‌ دیگری‌ را در رفع‌ حاجت‌ از نیازمندیهای‌ زندگی‌ كمك‌ كند، گویند و در اصطلاح‌ به‌ خیر، بخشش‌، زكات‌ و یا هر چه‌ كه‌ به‌ انسان‌ در رفع‌ نیازهایش‌ كمك‌ نماید، اطلاق‌ می‌شود.خداوند سپس‌ در شمار اوصاف‌ تكذیب‌ كنندگان‌ دین‌، آنان‌ را كسانی‌ معرفی‌ می‌كند كه‌ از پرداخت‌ زكات‌ و انفاق‌ خیر ممانعت‌ می‌كنند و به‌ مستحقین‌ چیزی‌ پرداخت‌ نمی‌كنند;در نتیجه‌ شر و هلاكت‌ برای‌ نمازگزاران‌ ریا كار و سهل‌انگاری‌ است‌ كه‌ از كار خیر و پرداخت‌ زكات‌ و انفاق‌ به‌ نیازمندان‌ ممانعت‌ می‌كنند.
ابوبصیر نقل‌ می‌كند:از امام‌ صادق‌(ع‌)در مورد ماعون‌ پرسیدم‌ و ایشان‌ فرمود:«ماعون‌ قرض‌ و عاریه‌ دادن‌ اثاث‌ منزل‌ و یا عمل‌ كردن‌ به‌ هر معروفی‌ مانند زكات‌ است‌».سپس‌ من‌ گفتم‌:«ای‌ پسر رسول‌ خدا ما همسایه‌هایی‌ داریم‌ كه‌ چون‌ به‌ ایشان‌ وسایلی‌ را عاریه‌ می‌دهیم‌، آنها را می‌شكنند و فاسد می‌سازند، اگر به‌ آنان‌ از دادن‌ عاریه‌ ممانعت‌ كنیم‌، گناهی‌ مرتكب‌ شده‌ایم‌»؟ حضرت‌ فرمود:«خیر، شما را گناهی‌ نیست‌;زیرا آنها وسائل‌ مورد عاریه‌ را ضایع‌ می‌سازنند».
● ثواب‌ خواندن‌ سوره‌ ماعون‌
ابن‌ابی‌ كعب‌ از پیامبر اسلام‌(ص‌)نقل‌ می‌كند:«هر كه‌ این‌ سوره‌ را بخواند، حق‌ تعالی‌ او را چنانچه‌ زكات‌ مالش‌ را داده‌ باشد، می‌آمرزد».همچنین‌ از امام‌ صادق‌(ع‌)نقل‌ شده‌ است‌:«هر كه‌ سوره‌ ماعون‌ را در نمازهای‌ فرائض‌ و نوافل‌ بخواند، حق‌ تعالی‌ نماز و روزه‌ وی‌ را قبول‌ می‌كند».

وبگردی
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها - بررسی حضور زنان در ورزشگاه ها با حضور نرگس آبیار، لاله افتخاری، حمید رسایی، حجت الاسلام محسن غرویان و فائزه هاشمی.
مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر
مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر شامگاه چهارشنبه با نمایش «آن سوی ابرها» ساخته مجید مجیدی در سینما فلسطین آغاز بکار کرد.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!