در حالت عادی فقط کانال واقعی را پخش میکند، اما در اسکیزوفرنی گاهی کانالهای اشتباه هم روشن میشوند و فرد آنها را واقعی احساس میکند.
مثال ۱: توهم
فرض کن در اتاق تنها هستی. هیچکس حرف نمیزند، اما مغزت صدایی را پخش میکند که میگوید: «یکی دارد درباره تو حرف میزند.» فرد واقعاً این صدا را میشنود؛ برای او خیالی نیست، حتی اگر دیگران چیزی نشنوند.
تصویر اول: نشان میدهد که فرد احساس میکند صداها یا تصاویر آزاردهنده اطراف او حضور دارند. این یک نمایش نمادین از توهم است، نه آنچه همه افراد مبتلا دقیقاً تجربه میکنند.
مثال ۲: هذیان
فرد ممکن است مطمئن باشد: «همسایهها دوربین مخفی گذاشتهاند و تمام حرکات مرا کنترل میکنند.» هرچقدر هم مدرک بیاوری که چنین چیزی وجود ندارد، این باور برای او کاملاً واقعی به نظر میرسد.
تصویر دوم: سایههای تیره اطراف فرد، نمادی از ترس، افکار آشفته یا باورهای نادرست (هذیان) هستند. این هم یک تصویر هنری برای آموزش است و تجربه همه بیماران یکسان نیست
مثال ۳: اختلال فکر از او میپرسی: «امروز صبح چه کار کردی؟» ممکن است پاسخ دهد: «صبح... خورشید... ماشین آبی... پرنده... چون تلویزیون باران میسازد.» کلمات وجود دارند، اما ارتباط منطقی بین آنها از بین رفته است. آخرین یافتههای علمی:
پژوهشهای جدید نشان میدهند که اسکیزوفرنی فقط یک مشکل مربوط به یک ماده شیمیایی نیست.
چند عامل با هم نقش دارند:
ارتباط بین بخشهای مختلف مغز بهخوبی هماهنگ نیست.
چندین ماده شیمیایی مغز، از جمله دوپامین و گلوتامات، در این اختلال نقش دارند.
ژنتیک احتمال ابتلا را افزایش میدهد، اما بهتنهایی تعیینکننده نیست. عوامل محیطی مانند استرس شدید، برخی عفونتهای دوران بارداری یا مصرف بعضی مواد مخدر در افراد مستعد میتوانند خطر را بیشتر کنند.
به همین دلیل، امروزه اسکیزوفرنی را یک اختلال شبکههای مغزی میدانند، نه فقط یک مشکل ناشی از کم یا زیاد بودن یک ماده شیمیایی.
آیا فرد خطرناک است؟ خیر. بیشتر افراد مبتلا به اسکیزوفرنی خشونتطلب نیستند. بسیاری از آنها بیشتر از دیگران در معرض آسیب دیدن هستند تا آسیب رساندن. با درمان مناسب، بسیاری میتوانند درس بخوانند، کار کنند و زندگی نسبتاً عادی داشته باشند.
آیا درمان دارد؟
بله. اگرچه درمان قطعی شناختهشدهای وجود ندارد، اما با: داروهای ضدروانپریشی، رواندرمانی، آموزش مهارتهای زندگی، و حمایت خانواده، علائم در بسیاری از افراد بهطور قابلتوجهی کنترل میشود و کیفیت زندگی بهبود پیدا میکند.
