عبدالحسین خسروپناه، در گفت و گو به ایسنا، با اشاره به مفهوم الهیات اجتماعی اظهار کرد: مقصود از الهیات اجتماعی، کاربست مباحث الهیاتی اعم از کلامی، فلسفی و عرفانی در حوزههای اجتماعی است. اگرچه در تاریخ اسلام شخصیتهایی همچون خواجه نصیرالدین طوسی در «اخلاق ناصری» و شیخ بهایی در «جامع عباسی» میان مباحث الهیاتی و مسائل اجتماعی پیوند برقرار کردند، اما امام خمینی(ره) و پس از ایشان رهبر شهید این رویکرد را با گستره و عمق بیشتری دنبال کردند.
وی با بیان اینکه توحید، اصل بنیادین الهیات اجتماعی در منظومه فکری رهبر شهید است، گفت: توحید نباید صرفاً در ساحت دانش و بینش باقی بماند، بلکه باید در نگرش، منش و کنش انسان ظهور پیدا کند و در عرصههایی همچون اقتصاد، فرهنگ و حکمرانی جریان داشته باشد. بنابراین، کنار گذاشتن حکم الهی صرفاً با عنوان «مصلحت» با جریان یافتن توحید در عرصه حکمرانی سازگار نیست؛ البته تشخیص مصلحت در چارچوب مبانی فقهی موضوع دیگری است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ایمان را دومین اصل دانست و افزود: رهبر شهید در «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» بحث خود را از ایمان آغاز و سپس به توحید، نبوت و ولایت میرسد. این مسئله نشان میدهد ایمان در اندیشه ایشان صرفاً مفهومی فردی نیست و باید در رفتار، مسئولیتپذیری و نحوه حضور انسان در جامعه ظهور پیدا کند.
خسروپناه با اشاره به جایگاه ولایت در این منظومه اظهار کرد: ولایت نیز از سطح یک مفهوم صرفاً کلامی فراتر رفته و دارای آثار اجتماعی شده است. رهبر شهید ولایت را بر مبنای مفهوم پیوند عمیق و ناگسستنی تبیین میکنند و از همین منظر میتوان مفهوم حکمرانی مردمی را در منظومه فکری ایشان تحلیل کرد.
وی جهاد را چهارمین اصل در الهیات اجتماعی رهبر شهید عنوان کرد و گفت: ایشان مفهوم جهاد را از یک مفهوم صرفاً فقهی توسعه داده و به مفهومی معرفتی و الهیاتی تبدیل کردند؛ از همین رو مفاهیمی همچون «جهاد علمی»، «جهاد فرهنگی» و «جهاد اقتصادی» در ادبیات ایشان شکل گرفت. در این نگاه، جهاد تنها به مبارزه نظامی محدود نیست و هر عرصهای که نیازمند تلاش مجاهدانه برای پیشرفت جامعه باشد، میتواند عرصه جهاد قرار گیرد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به آیه «وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا» از سوره فرقان گفت: این آیه …
