لطفاً زبان فارسی را تکه پاره نکنید!

به گزارش خبرنگار مهر، استفاده از زبان فارسی و رسم‌الخط معیار در تبلیغات شهری، همواره یکی از موضوعات مورد توجه کارشناسان زبان و فرهنگ بوده است. در روزهای اخیر، انتشار تبلیغاتی در سطح شهر تهران که در آن برخی واژه‌های فارسی به‌صورت پیوسته نوشته و سپس، بی‌توجه به معنای کلمات، به چهار بخش تقسیم شده‌اند، واکنش‌هایی را در میان شهروندان و فعالان حوزه زبان و ادب فارسی برانگیخته است. بسیاری این شیوه را تاختن به رسم الخط زبان فارسی و مخدوش کردن قواعد آن قلمداد کرده و آسیبهای شهری و اجتماعی برای آن برشمرده اند. 

از سوی دیگر شیوه تبلیغات مورد بحث، این پرسش را مطرح می‌کند که استفاده هنری از خط و نوشتار در تبلیغات تا چه اندازه مجاز است و مرز میان خلاقیت هنری و تحریف زبان و رسم‌الخط کجاست؟ و آیا در مراکزی نظیر شهرداری یا صدا و سیما و... کارشناسانی برای نظارت بر شیوه استفاده از رسم الخط در تبلیغات تجاری حضور دارند؟ 

در همین زمینه، با محمدحسن مقیسه، پژوهشگر و کارشناس حوزه زبان و فرهنگ، گفت‌وگو کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید:

مقیسه در پاسخ به این پرسش که استفاده تبلیغاتی و کاربرد زبان فارسی و رسم‌الخط در تبلیغات از نظر شما چه ضوابطی باید داشته باشد؟ گفت: ضوابط مربوط به استفاده از زبان فارسی در تبلیغات را طبیعتاً نهادهای نظارتی تعیین می‌کنند و این موضوع در چارچوب وظایف اداری آن‌ها قرار می‌گیرد؛ چه نهادهای نظارتی و چه نهادهای علمی.

وی افزود: از نظر هنری، اشکالی ندارد که ما از انواع هنرها، خط‌ها، زیورآرایی‌ها و نگارش‌های هنری و وجوه مختلف هنری خط در تبلیغات استفاده کنیم؛ اما نباید خط را به‌گونه‌ای به کار ببریم که رسم‌الخط معهود و معمول را بر هم بزند. روشی که همه افراد یک کشور، از دانش‌آموز خردسال تا کسانی که در سطوح عالی تحصیل می‌کنند، به آن عادت کرده‌اند، نباید مخدوش شود؛ زیرا این کار می‌تواند سنگ‌بنای تحریف‌های بعدی باشد و قطعاً هیچ فرهنگ و کشوری چنین رویه‌ای را برنمی‌تابد.

او ادامه داد: استفاده هنری از یک موضوع، با تحریف و دگرگون کردن غیرعلمی مسائل زبانی و خطی کاملاً مغایر است. اینکه بی‌نظمی‌ها و درهم‌ریختگی‌های نوشتاری را به‌عنوان کار هنری توجیه کنیم، اصلاً پذیرفتنی نیست و قطعاً موجب تحریف‌ها و انحراف‌های بزرگ‌تری در زمینه‌های …