مجوزی که فقط در روزهای سخت کرونا و جنگ اعتبار داشت/ پشت پرده اختلاف بر سر دارورسانی آنلاین

فائزه فتحی رستمی: بحران‌ها معمولا زودتر از سیاست‌گذاران تکلیف فناوری را روشن می‌کنند. در روزهای همه‌گیری کرونا و پس از آن در جریان جنگ‌های اخیر، پلتفرم‌های سلامت به بخشی از مسیر دسترسی مردم به خدمات درمانی تبدیل شدند؛ از مشاوره آنلاین پزشکی تا تامین دارو برای بیمارانی که امکان خروج از خانه نداشتند. اما هر بار که شرایط اضطراری پایان می‌یابد، همان فناوری که در متن بحران به کمک نظام سلامت آمده بود، دوباره به موضوع مناقشه تبدیل می‌شود. تازه‌ترین نمونه، اختلاف بر سر دارورسانی آنلاین است؛ اختلافی که در ظاهر میان سازمان غذا و دارو و پلتفرم‌های سلامت جریان دارد، اما در لایه‌ای عمیق‌تر، به نسبت نظام سلامت ایران با فناوری و نوآوری گره خورده است.

تجربه جنگ اخیر بار دیگر این واقعیت را آشکار کرد که سلامت دیجیتال دیگر یک انتخاب نیست. برای سالمندی که توانایی رفت‌وآمد ندارد، بیماری که در شهری کوچک زندگی می‌کند یا خانواده‌ای که در شرایط بحرانی امکان مراجعه حضوری به مراکز درمانی را ندارد، دسترسی آنلاین به خدمات سلامت تنها یک خدمت فناورانه نیست، بلکه بخشی از حق دسترسی به درمان است. با این حال، یکی از مهم‌ترین اجزای این اکوسیستم همچنان درگیر اختلافی فرسایشی است؛ اختلافی که حالا به یکی از جدی‌ترین پرونده‌های تنظیم‌گری اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است.

فناوری؛ از امکان لوکس تا ضرورت عمومی

در روزهایی که بحران‌هایی مثل جنگ مرزهای معمول زندگی را جابه‌جا می‌کند، فناوری از یک امکان لوکس به یک ضرورت عمومی تبدیل می‌شود. همان پلتفرم‌هایی که در شرایط عادی محل مناقشه‌اند، در شرایط اضطراری به بخشی از زیرساخت بقا تبدیل می‌شوند؛ از مشاوره پزشکی آنلاین گرفته تا رساندن دارو به بیمارانی که امکان خروج از خانه ندارند.

اگر بخواهیم تاریخ تحولات نظام سلامت در ایران را از زاویه فناوری روایت کنیم، احتمالا یکی از مهم‌ترین نقاط عطف آن نه در اتاق‌های تصمیم‌گیری و نه در جلسات کارشناسی، بلکه در دل بحران‌ها رقم خورده است. بحران‌ها معمولا واقعیت‌هایی را آشکار می‌کنند که در شرایط عادی کمتر دیده می‌شوند. در روزهای همه‌گیری کرونا، زمانی که بسیاری از مردم از حضور در مراکز درمانی یا داروخانه‌ها ترس داشتند، پلتفرم‌های سلامت دیجیتال به یکی از مسیرهای اصلی ارتباط میان بیماران و ارائه‌دهندگان …