معامله مناصب دولتی مثل کالا در بازار؛ بقاء فساد با افزایش سود نسبت به ضرر/ فساد مقام ارشد بعلاوه فساد سطح خیابان یعنی پیوند فساد کلان و خرد

گروه اندیشه: دکتر چاندرا شِکار، کتابی نوشته به نام «منطق فساد چرا پایدار می‌ماند و چرا اصلاحات شکست می‌خورد؟». این کتاب توسط انتشارات دانشگاه کمبریج در ۳۱ آوریل ۲۰۲۶ (۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵) منتشر شده است. با توجه به وضعیت ویژه ایران در حوزه فساد،وحید اسلام‌زاده مقدمه آن را ترجمه و مهمترین بخش های کتاب را برای ایران و ایرانیان، معرفی می کند. از نظر اسلام‌زاده، چاندرا شِکار در این کتاب با رد دیدگاه‌های متعارف، استدلال می‌کند که فساد صرفاً ناشی از حریص بودن افراد یا انحراف اخلاقی کارگزاران نیست، بلکه منطقی عقلانی و نهادینه‌شده در دل ساختارهای سیاسی و اقتصادی است. او بر اساس ۷ سال پژوهش میدانی نشان می‌دهد که فساد کلان در سطوح بالای قدرت از طریق «بازار غیررسمی مناصب دولتی» به فساد خرد در سطح خیابان پیوند می‌خورد؛ جایی که مقامات ارشد پست‌های اداری را در ازای رشوه یا نفوذ سیاسی واگذار کرده و بوروکرات‌های پایین‌دستی نیز رشوه‌خواری را راهی برای جبران هزینه‌های خود می‌دانند. از این رو، اصلاحاتی که صرفاً بر مجازات افراد تمرکز دارند شکست می‌خورند، زیرا ساختارِ بازتولیدکننده را دست‌نخورده باقی می‌گذارند. تا زمانی که این بازار ساختاری برچیده نشود، سیستم به بازتولید خود ادامه خواهد داد. این مقاله را در ادامه می خوانید:

**** چاندرا شِکار مقدمه و پرسش بنیادین

چاندرا شِکار در این کتاب به دنبال پاسخ به یک سوال بسیار دشوار است: «اگر فساد آسیب‌زا است و همه (حتی فسادکاران) می‌دانند که می‌تواند آسیب برساند، چرا با وجود تلاش‌های مداوم برای اصلاح، همچنان باقی می‌ماند و حتی گاهی قدرت می‌گیرد؟» او استدلال می‌کند که فساد صرفاً یک «انحراف اخلاقی» یا «رفتار بد» نیست، بلکه یک «منطق عقلانی» است که در دل ساختارهای سیاسی و اقتصادی نهادینه شده است.

فساد همه‌جا هست. از سیاستمداران و بوروکرات‌های ارشد گرفته تا بوروکرات‌های سطح خیابان، و از ثروتمندترین کشورها گرفته تا فقیرترین آن ها، فساد همچنان گسترده است و تلاش‌ها برای مبارزه با آن همچنان به نتیجه‌ی مطلوب نمی‌رسند. پیمایش‌های جهانی نشان می‌دهند که سطح فساد طی دهه‌ی گذشته تغییر چندانی نکرده است؛ این در حالی است که قوانین جدید، نهادهای ضدفساد و فشار افکار عمومی افزایش یافته‌اند. سیاستمداران و بوروکرات‌ها …