به گزارش رکنا، خسرو معتضد، مورخ و پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی رکنا با اشاره به مقایسههایی که میان شرایط امروز ایران و دوران جنگهای جهانی مطرح میشود، اظهار کرد: اگرچه در هر دو مقطع کشور با تهدیدهای خارجی روبهرو بوده، اما از نظر تاریخی، اجتماعی و سیاسی نمیتوان شرایط فعلی را با جنگ جهانی اول یا دوم یکسان دانست.
وی با تشریح وضعیت ایران در جنگ جهانی اول گفت: ایران در آن دوره عملاً از چند جهت در اشغال نیروهای خارجی قرار گرفته بود. نیروهای عثمانی از سمت غرب وارد شده و تا مناطق کردستان، کرمانشاه و حوالی همدان پیشروی کرده بودند. در شمال و شمال شرق نیز نیروهای روسیه در تبریز، خراسان و بخش بزرگی از شهرهای شمالی حضور داشتند و نیروهای انگلیسی خوزستان را در اختیار گرفته بودند. به گفته معتضد، کشور در آن مقطع با تهدیدی جدی روبهرو بود، اما شرایط آن دوران با امروز تفاوتهای اساسی دارد.
این پژوهشگر تاریخ معاصر، جمعیت اندک ایران در آن زمان را یکی از مهمترین تفاوتها عنوان کرد و افزود: جمعیت ایران در آن سالها حدود ۱۱ تا ۱۲ میلیون نفر بود، در حالی که امروز جمعیت کشور به حدود ۹۰ میلیون نفر رسیده است. علاوه بر این، بخش عمده مردم آن دوره بیسواد بودند و امکان دسترسی به اطلاعات نداشتند، اما امروز اکثریت جامعه باسواد هستند، میلیونها نفر تحصیلات دانشگاهی و زنان در دانشگاهها حضور گسترده دارند.
معتضد با رد برخی روایتها درباره شمار قربانیان جنگ جهانی اول گفت: گاهی ارقامی مانند مرگ ۹ میلیون ایرانی در آن جنگ مطرح میشود، اما از نظر تاریخی قابل پذیرش نیست، زیرا با جمعیت آن زمان کشور همخوانی ندارد.
وی تأکید کرد: ایران در آغاز قرن بیستم حدود ۹ میلیون نفر جمعیت داشت و این جمعیت تا آغاز جنگ جهانی اول افزایش محدودی پیدا کرده بود؛ بنابراین برخی آمارهای مطرحشده با واقعیتهای جمعیتی سازگار نیست.
وی همچنین گفت: کشور در مقطع جنگ جهانی دوم با اشغال نظامی و قحطی روبهرو و تلفات سنگینی را متحمل شد، اما باز هم شرایط اجتماعی آن زمان با امروز تفاوتهای بسیاری داشت. مردم از امکانات ارتباطی و رسانهای محروم بودند و اخبار با فاصله زمانی طولانی …
