تهران، كلانشهري كه سالهاست با سايه سنگين «تنش آبي» دست و پنجه نرم ميكند، گويي در ميانه تابستان ۱۴۰۵، ورق را به نفع خود برگردانده است. انتشار آمارهاي اخير از وضعيت مصرف آب در پايتخت، بيش از آنكه صرفاً يك گزارش عملكرد ساده از شركت آب و فاضلاب باشد، نشاندهنده يك تغيير رفتارِ ساختاري و شايد آغاز يك «نهضت صرفهجويي» در بطن جامعهاي است كه پيش از اين به مصرف بيمحاباي منابع عادت كرده بود. اما سوال اينجاست: آيا اين كاهش چشمگير، يك موفقيت پايدار است يا تنها يك مسكنِ موقت براي زخمي عميق بر پيكر منابع آبي تهران؟
وقتي از اعداد سخن ميگوييم، ابعاد فاجعه يا پيروزي شفافتر ميشود. تقارن آمارهاي امسال با سال ۱۴۰۲، عمق اين تغيير را نشان ميدهد. كاهش سرانه مصرف از بيش از ۲۵۰ ليتر به ۱۸۰ ليتر در شبانهروز، براي شهري كه با چالش ۲۰۰ ميليون مترمكعب كسري مخزن سدها مواجه بوده، عددي كوچك نيست. اين كاهشِ بيش از ۲۸ درصدي در سرانه مصرف، همزمان با تداوم گرماي طاقتفرساي تابستان، نشان ميدهد كه «سواد آبي» شهروندان تهراني بالا رفته است.
حذف ۱ ميليارد و ۳۰۰ ميليون بطري نيمليتري از مصرف روزانه آب در مقايسه با سال ۱۴۰۳، يك جابهجايي بزرگ در زنجيره توزيع است. اين يعني سيستم مديريت شهري توانسته است با تركيب «اقناع عمومي» و «ابزارهاي فني» فشاري را كه بر سفرههاي زيرزميني و مخازن سدها وارد ميشد، به طرز معناداري كنترل كند.
يكي از جذابترين بخشهاي اين تغيير، جابهجايي سهم مشتركان در طبقهبنديهاي مصرفي است. كاهش ۱۰ درصدي سهم مشتركان پرمصرف و حركت جامعه به سمت «خوشمصرفي» (افزايش از ۳۷ به ۴۸ درصد) بيانگر موفقيت در بازطراحي مدل مصرف است. استفاده از تجهيزات كاهنده - كه بيش از ۳ ميليون قطعه از آن در منازل نصب شده - تنها يك اقدام مهندسي ساده نبوده؛ بلكه به معناي ورود «تكنولوژي بهرهوري» به خصوصيترين فضاي شهروندان است.
زماني كه يك خانوار كاهش ۲۰ تا ۵۰ درصدي را در حجم مصرف و به تبع آن در مبلغ قبض خود لمس ميكند، يعني «صرفهجويي» از يك شعار حكومتي به يك «منفعت اقتصادي» تبديل شده است. اين همان نقطه طلايي است كه مديريت منابع را از فضاي دستوري خارج كرده و به اقتصاد خانوار گره ميزند.
در كنار مديريت مصرف، رشد توليد پساب به ۱۱۰ ميليون مترمكعب، يك نقطه عطف براي پايداري تهران …
