نوار مرزی ۴۲۰ کیلومتری استان ایلام تنها یک خط جغرافیایی یا محدوده امنیتی نیست؛ بلکه پهنهای زیستی و تولیدی است که قرنها به دست جامعهای سختکوش و پویا اداره میشود. عشایر ایلام، در تقاطع میان امنیت سرزمینی، تولید پایدار و چالشهای ناشی از مدرنیزاسیون، نقشی راهبردی اما کمتر دیدهشده در ساختار اقتصادی و اجتماعی منطقه ایفا میکنند؛ نقشی که نیازمند بازنگری ساختاری در سیاستگذاریهای توسعهای و حمایتی است.
سیاهچادر؛ از پایگاه امنیتی تا بنگاه زودبازده
حضور مستمر جامعه عشایری در مناطق مرزی ایلام فراتر از یک سکونت بومی و سنتی، عاملی تعیینکننده در تثبیت امنیت پایدار بهشمار میرود. استقرار عشایر در مناطق قشلاقی نوار مرزی، بازدارندگی امنیتی را با پویایی جمعیتی درآمیخته است؛ به گونهای که سیاهچادرهای برافراشته در خطوط مرزی عملا کارکردی سهگانه پیدا کردهاند: پاسگاهی برای رصد مرز، کانون تربیتی و انسانی، و کارگاهی برای تولید بیپایان.
در این پهنه، امنیت غذایی و رونق اقتصاد مقاومتی نه در کارخانههای بزرگ، بلکه در دستان زنان و مردانی رقم میخورد که فرآوردههای دامی، گوشت قرمز و لبنیات پاک و ارگانیک را با کمترین بار مالی برای بودجههای عمومی تولید میکنند. زنان ایل در این چرخه، ستون فقران زنجیره تولید هستند؛ با دوشیدن دامها، فرآوری محصولات و خلق صنایعدستی، ارزش افزودهای تولید میکنند که بهطور مستقیم معیشت پایدار مرزنشینان را تضمین میکند.
فاصله میان نیازهای واقعی و بستههای حمایتی
با وجود جایگاه حیاتی عشایر، زیست بوم آنها با محدودیتهای ساختاری دستوپنجه نرم میکند. براساس آمارهای رسمی ادارهکل امور عشایر استان ایلام، حدود ۹۰درصد جامعه عشایری استان کوچنده هستند و تنها ۱۰درصد در قالب ۱۲ کانون زیستی نظیر «شهرک وحدت انقلاب دهلران»، «سیاهخوان» و مناطقی از «آبدانان» اسکان داوطلبانه یافتهاند. این میزان از جابهجایی، خدماترسانی زیربنایی را با دشواریهای لجستیکی مواجه میسازد.
تأمین انرژی و اقلام اساسی همواره از دغدغههای اصلی این جامعه بوده است. گرچه توزیع ۴۴۰ دستگاه پنل خورشیدی در سالهای اخیر گامی بهسوی تأمین برق پایدار در مناطق صعبالعبور بهشمار میرود اما تقاضا در این بخش همچنان نیازمند سرمایهگذاری …
