دیدارنیوز _ مهتاب شیرخانی*:
یکی از سوالهایی که تقریبا همیشه دربارهی کارزار مطرح میشود اینست: «خب، آخرش که چی؟ واقعا کار میکند؟» سوال بیراهی نیست. هر مطالبهای برای این مطرح میشود که چیزی تغییر کند و مردم حق دارند بدانند مطالبهای که مطرح کردهاند، به کجا میرسد؛ اما شاید مسئله اینجاست که «اثرگذاری» را بیش از حد به یک نتیجهی فوری و قابل اندازهگیری گره زدهایم.
البته این هم مهمست که دربارهی کارزارها طوری حرف نزنیم که انگار قرارست همیشه میان «مطالبه» و «بینتیجه ماندن» یکی را انتخاب کنیم. کارزارهای بسیاری بودهاند که به نتیجه رسیدهاند و نشان دادهاند که کنش جمعی میتواند وضعیت موجود را واقعا جابهجا کند. اما مسئله فقط این نیست که یک کارزار مشخص به خواستهاش رسیده یا نه؛ مسئله این است که اساسا اثر یک کارزار را چگونه باید فهمید. آیا اثرگذاری فقط در لحظهای اتفاق میافتد که یک خواسته پذیرفته میشود، یا باید آن چیزی را هم که یک مطالبه در مسیر خود به جامعه اضافه میکند، بخشی از اثر آن دانست؟
کارزارها دربارهی موضوعات بسیار متفاوتی نوشته میشوند؛ از معیشت، اقتصاد و محیط زیست تا مسائل یک روستا یا شهر کوچک و حقوق گروهها و تشکلهایی که صدایشان کمتر شنیده میشود. وجه مشترکشان نه موضوع، بلکه کنشیست که پشت همهی آنها قرار دارد: اینکه آدمها تصمیم میگیرند مسئلهای را که به زندگیشان مربوط است، در سکوت و بهصورت فردی تحمل نکنند.
این تصمیم، بهخصوص در جامعهای که امکان گفتوگو و کنش عمومی بیهزینه نیست، معنای دیگری پیدا میکند. مطالبهکردن صرفا بیان یک خواسته تلقی نمیشود؛ اصرار بر اینست که شهروند هنوز خود را صاحب حق پرسیدن، خواستن و اعتراضکردن میداند. اینکه هنوز میان «آنچه هست» و «آنچه باید باشد» فاصلهای میبیند و حاضر نیست این فاصله را طبیعی و ابدی فرض کند.
در جامعهای که فاصلهی میان خواستن و امکان خواستن همیشه کوتاه نیست، خود مطالبهکردن واجد معنایی فراتر از بیان یک خواستهست. شهروند وقتی مطالبه میکند، صرفا چیزی را از دیگری طلب نمیکند؛ در حقیقت مرزی را که میان «امر موجود» و «امر پذیرفتنی» کشیده شده، به پرسش میگیرد. آنچه بر زندگی ما واقع شده، صرفا به دلیل واقعشدنش نمیتواند معیار آن چیزی باشد که باید باشد. شاید کنش جمعی …
