اصطلاح «زن آلفا» یا «مرد آلفا» در سالهای اخیر در شبکههای اجتماعی، کتابهای موفقیت و محتوای مربوط به روابط عاطفی بسیار رایج شده است. در این محتواها، فرد آلفا معمولاً کسی معرفی میشود که اعتمادبهنفس بالایی دارد، مستقل است، در جمع تأثیر میگذارد و برای رسیدن به اهدافش منتظر تأیید دیگران نمیماند.
بااینحال، تعبیر آلفا یک اصطلاح دقیق در روانشناسی شخصیت نیست و نباید انسانها را به چند گروه ثابت مانند آلفا، بتا یا سیگما تقسیم کرد. حتی الگوی «گرگ آلفا» که الهامبخش بخشی از این ادبیات بوده، بر مطالعات قدیمی گرگهای اسیر استوار بود؛ پژوهشهای بعدی نشان دادند گله گرگها در طبیعت بیشتر ساختاری خانوادگی دارند و معمولاً توسط والدین هدایت میشوند، نه برنده یک نبرد دائمی برای سلطه.
معروف ترین فیلسوفان ایرانی مانند فارابی، ابنسینا، سهروردی و ملاصدرا طبیعتاً درباره «شخصیت آلفا» با معنای امروزی صحبت نکردهاند. بااینحال، مفاهیمی مانند خودشناسی، فضیلت، خرد، اعتدال، رهبری، کمال انسانی و مسئولیت اجتماعی در آثار آنان وجود دارد. بنابراین میتوان پرسید شخصیتی که امروز آلفا نامیده میشود، اگر با معیارهای فلسفه ایرانی سنجیده شود، چه ویژگیهایی خواهد داشت. زن و مرد آلفا دقیقاً به چه معنا هستند
در کاربرد عمومی، مرد آلفا معمولاً فردی قاطع، قدرتمند، مستقل و دارای نفوذ اجتماعی تصور میشود. زن آلفا نیز زنی هدفمند، توانمند، دارای اعتمادبهنفس و مستقل معرفی میشود که از بیان خواستهها و تصمیمگیری درباره زندگی خود نمیترسد.
بخشی از این ویژگیها، مانند اعتمادبهنفس، توان تصمیمگیری، مسئولیتپذیری و مهارت ارتباطی، میتوانند سازنده باشند. مشکل زمانی ایجاد میشود که آلفابودن با تحقیر دیگران، پرخاشگری، کنترلگری، خودبرتربینی یا بینیازی مطلق از رابطه برابر دانسته شود.
از دیدگاهی فلسفی، فرد قوی کسی نیست که همیشه دیگران را شکست دهد؛ بلکه کسی است که ابتدا بر ترس، خشم، حرص و تصمیمهای عجولانه خود مسلط شود.
تفاوت شخصیت آلفای سالم و ناسالم
پیش از بررسی نظر فیلسوفان، باید میان دو تصویر متفاوت از شخصیت آلفا تمایز قائل شد.
آلفای سالم
آلفای ناسالم
اعتمادبهنفس دارد
خود …
