زندگی همیشه مطابق میل ما پیش نمیرود. یک روز جوانی، سلامتی، پول، موقعیت، محبوبیت و آرامش داریم و روز دیگر ممکن است بخشی از همین داشتهها را از دست بدهیم. گاهی هم برعکس؛ دورهای سخت و طاقتفرسا را پشت سر میگذاریم و ناگهان شرایط تغییر میکند. حضرت امیرالمؤمنین (ع) در حکمت۱۵۲ نهجالبلاغه میفرمایند: «لِکُلِّ مُقْبِلٍ إِدْبَارٌ، وَ مَا أَدْبَرَ کَأَن لَمْ یَکُن»؛ هر چیزی که روی میآورد، روزی پشت خواهد کرد و آنچه پشت کرد، چنان میرود که گویی اصلا نبوده است. این جمله کوتاه، یک مهارت مهم برای زندگی به ما یاد میدهد: در نعمت، ظرفیت داشته باشیم و در سختی، صبر. نعمتها را با هویت خودمان اشتباه نگیریم
یکی از اشتباههای رایج ما این است که گاهی داشتههایمان را با هویت خودمان یکی میکنیم. اگر پول داریم، تصور میکنیم همیشه ثروتمند خواهیم ماند؛ اگر پست و موقعیتی داریم، خیال میکنیم این جایگاه همیشگی است؛ اگر جوان و سالمیم، بیماری و پیری را برای دیگران میدانیم. درحالیکه بسیاری از چیزهایی که امروز دراختیار ماست، «امانت» است، نه «مالکیت دائمی».
جوانی میرود، فرزند بزرگ میشود، موقعیت شغلی تغییر میکند، سرمایه ممکن است کم شود و حتی شهرت و محبوبیت ماندگار نیست؛ بنابراین ظرفیت در نعمت یعنی وقتی زندگی به ما روی آورده است، مغرور نشویم، حق دیگران را فراموش نکنیم و تصور نکنیم شرایط امروز، قانون همیشگی زندگی است. سختیها هم قرار نیست تا ابد بمانند
روی دیگر این حکمت، امیددادن به انسانی است که در سختی قرار گرفته است. کسی که بیمار است، مشکلات اقتصادی دارد، شغلش را از دست داده، درگیر یک اختلاف خانوادگی است یا روزهای دشواری را میگذراند، نباید وضعیت امروز را تمام زندگی خود تصور کند. همانطورکه شب جای خود را به روز میدهد و زمستان به بهار میرسد، بسیاری از سختیهای زندگی نیز تغییر میکنند.
البته صبر بهمعنای دسترویدستگذاشتن نیست؛ یعنی انسان درکنار تلاش، گرفتار ناامیدی و تصمیمهای عجولانه نشود. گاهی یک تصمیم عجولانه در سختترین روز زندگی، میتواند خسارتی ایجاد کند که سالها باقی بماند. صبر یعنی اجازه ندهیم یک فصل سخت، درباره تمام زندگی ما تصمیم بگیرد. هنر انسان در هر دو روز است
امیرالمؤمنین (ع) در تعبیری دیگر، دنیا را دارای روزهایی متفاوت معرفی میکنند؛ …
