آیا شرق در کنار ایران، فقط میایستد یا حاضر است برای دفاع از ایران هزینه هم بدهد؟ “سازندگی” به این موضوع پرداخته است
دیدار پوتین، شی جین پینگ، مودی و پزشکیان در بیشکک را نباید صرفاً مجموعهای از دیدارهای دیپلماتیک در حاشیه اجلاس شانگهای دید. این دیدارها در شرایطی انجام میشود که ایران پس از دو جنگ با آمریکا و شهادت شماری از فرماندهان و مسئولان ارشد، تغییر رهبری، شکست تفاهم شکننده اسلامآباد و بازگشت دوباره تنش، وارد یکی از دشوارترین دورههای سیاسی و اقتصادی خود شده است. اجلاس شانگهای در بیشکک و دیدارهای آن در شرایطی انجام میشود که آمریکا همزمان فشار نظامی و اقتصادی بر ایران را تشدید کرده و حالا با تحریمهای ثانویه میکوشد شرکای اقتصادی ایران را نیز از ادامه همکاری با تهران منصرف کند. در چنین شرایطی، حضور رئیسجمهور ایران در کنار رهبران چین، روسیه و هند، بیش از هر چیز نشان میدهد که تهران هنوز برای شکستن حلقه انزوای خود گزینههایی در شرق دارد.
اما سوال اصلی این است که آیا شانگهای میتواند به کمک اقتصادی ایران بیاید؟ بله؛ اما باید توجه داشت که سازمان همکاری شانگهای یک اتحاد اقتصادی منسجم با نظام بانکی و مالی مستقل نیست و حتی ایده ایجاد بانک توسعه، صندوق توسعه و صندوق سرمایهگذاری شانگهای هنوز در مرحله شکلگیری است. بنابراین نباید انتظار داشت که شانگهای بتواند یکشبه تحریمهای آمریکا را خنثی کند یا منابع مالی مورد نیاز ایران را تأمین کند.
شانگهای پیمان نظامی یا یک ائتلاف ضدآمریکایی نیست و اختلاف منافع میان اعضای آن جدی است. اهمیت بیشکک برای ایران در جای دیگری است. در شرایطی که آمریکا میکوشد، ایران را از نظر اقتصادی و سیاسی منزوی کند، تهران نشان میدهد که هنوز در مرکز یکی از مهمترین شبکههای قدرت در حال شکلگیری در آسیاست. مسئله اصلی از اینجا بهبعد، تبدیل این حضور سیاسی به همکاری اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک واقعی است؛ وگرنه عکسهای بیشکک، هرچقدر هم مهم باشند، برای اقتصاد و زندگی مردم ایران کافی نیستند. …
