سه روز تا دور سوم مذاکرات

دنیای اقتصاد/متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

 وزیر خارجه ایران از برگزاری دور سوم مذاکرات با هیات آمریکایی در روز پنج‌شنبه در شهر ژنو خبر داد و گفت: «می‌توان درباره موضوع غنی‌سازی به راه‌حل رسید و ما در این زمینه پیشنهادهای خود را با طرف آمریکایی تبادل کرده‌ایم.» عراقچی در مصاحبه با شبکه «سی‌بی‌اس نیوز» تاکید کرد برخی جنبه‌های توافق احتمالی می‌تواند حتی بهتر از توافق سال۲۰۱۵ باشد. به‌رغم برخی پیشرفت‌ها در چارچوب مذاکرات، اختلافات جدی بر سر دامنه رفع تحریم‌ها و پیوند زدن توافق به مسائل غیرهسته‌ای همچنان پابرجاست.
 
تاریخ دور سوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا مشخص شد. شبکه CBS در گفت‌وگو با سید‌عباس عراقچی از احتمال دیدار وزیر خارجه ایران با استیو ویتکاف در ژنو در روز پنج‌شنبه هفته جاری خبر داد، همزمان آکسیوس به‌نقل از یک مقام آمریکایی گفته مذاکرات با ایران روز پنج‌شنبه در ژنو برگزار خواهد شد.   عراقچی در این گفت‌وگو تاکید کرد که راه‌حل دیپلماتیک با واشنگتن همچنان در دسترس و ممکن است. او در این مصاحبه با بیان اینکه می‌توان به راه‌حلی درباره غنی‌سازی رسید و پیشنهادهای خود را در این زمینه با طرف آمریکایی مبادله کرده‌ایم، گفت که دستیابی به توافق با واشنگتن در دسترس است و برخی جنبه‌ها می‌تواند بهتر از توافق سال ۲۰۱۵ باشد. اشاره عراقچی به موضوع غنی‌سازی در حالی است که رویترز در گزارش خود آورده تهران ضمن تاکید بر به ‌رسمیت ‌شناخته ‌شدن حق غنی‌سازی صلح‌آمیز، آماده بررسی بسته‌ای شامل کاهش سطح و حجم اورانیوم غنی‌شده و حتی ایجاد کنسرسیوم منطقه‌ای است؛ درحالی‌که اختلافات بر سر دامنه رفع تحریم‌ها و پیوندزدن توافق به مسائل غیرهسته‌ای همچنان پابرجاست. 

ایران و آمریکا در هفته‌های گذشته دو دور مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری عمان را در مسقط و ژنو برگزار کرده و گفته‌اند این مذاکرات پیشرفت ملموسی داشته است. واشنگتن مصرانه می‌خواهد هرگونه توافق با ایران را به مسائل غیرهسته‌ای، از جمله محدودسازی برنامه موشکی ایران و فعالیت‌های منطقه‌ای ایران، گره بزند. این اظهارات در حالی است که ایران ضمن اعلام آمادگی برای تداوم دیپلماسی هدفمند با آمریکا و توافقی منصفانه برای لغو تحریم‌ها در اسرع وقت، گفته است برنامه دفاعی‌اش غیرقابل مذاکره است. پیش‌تر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه در گفت‌وگو با برنامه Morning_Joe گفت که قرار است ظرف ۲ تا ۳ روز آینده پیش‌نویس یک توافق احتمالی را پس از تایید مقامات بالاتر به همتایان آمریکایی خود ارائه کند که شاید جلسه‌ای برای گفت‌وگو درباره آن نیاز باشد تا کار روی متن پیش‌نویس مشترک آغاز شود.

وزیر خارجه ایران همچنین جمعه در گفت‌وگویی با شبکه خبری MSNBC گفت که واشنگتن از تهران نخواست که غنی‌سازی اورانیوم را به‌طور دائم کنار بگذارد. همچنین تهران به واشنگتن پیشنهاد تعلیق موقت غنی‌سازی اورانیوم ایران را نداد. گزارش‌هایی مبنی بر اینکه ایران ظاهرا پیشنهاد تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را به مدت دو تا سه سال داده است، صحت ندارد و همچنین اینکه ایالات متحده خواستار کنار گذاشتن کامل آن شده است، درست نیست. عراقچی درباره گام بعدی از سمت ایران نیز گفته بود: «گام بعدی برای من ارائه پیش‌نویس یک توافق احتمالی به همتایانم در ایالات متحده است. فکر می‌کنم طی چند روز آینده این پیش‌نویس آماده خواهد شد. پس از تایید نهایی مقامات بالاتر، به استیو ویتکاف تحویل داده خواهد شد و شاید به جلسه‌ای دیگر برای گفت‌وگو درباره آن نیاز باشد تا سپس کار روی متن آن پیش‌نویس را آغاز کنیم. امیدواریم به نتیجه‌ای مطلوب برسیم.» وی افزود: «این نقشه راه پیش روی من است و گمان نمی‌کنم زمان زیادی ببرد. شاید ظرف یک هفته یا کمی بیشتر بتوانیم مذاکرات جدی بر سر متن را آغاز کنیم و به نتیجه برسیم.»

پیشنهادهای ایران
خبرگزاری رویترز  روز یکشنبه به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داد: تهران می‌تواند به طور جدی ترکیبی از صادرات بخشی از ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالای خود، کاهش خلوص اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا و تشکیل یک کنسرسیوم منطقه‌ای برای غنی‌سازی اورانیوم را بررسی کند اما در عوض، حق ایران برای «غنی‌سازی صلح‌آمیز هسته‌ای» باید به رسمیت شناخته شود. به گفته او، «مذاکرات ادامه دارد و امکان رسیدن به یک توافق اولیه وجود دارد.» دو دور از مذاکرات ایالات متحده و ایران بر سر نکات اصلی مورد اختلاف، از جمله سطح غنی‌سازی اورانیوم، برنامه موشکی ایران و دامنه لغو تحریم‌ها، برگزار شد. پس از مذاکرات در ژنو در روز سه‌شنبه گذشته، وزیر امور خارجه ایران گفت که طرفین بر سر «اصول راهنما» توافق کرده‌اند، اگرچه کاخ سفید گفت که شکاف‌های قابل‌توجهی همچنان وجود دارد.

یک مقام آمریکایی گفت که انتظار می‌رود ایران در روزهای آینده یک پیشنهاد کتبی ارائه دهد. این مقام ایرانی همچنین به رویترز گفت که تهران کنترل منابع نفتی و معدنی خود را واگذار نخواهد کرد، اما شرکت‌های آمریکایی همواره می‌توانند به عنوان پیمانکار در حوزه نفت‌وگاز ایران شراکت کنند. این در حالی است که آکسیوس طی گزارشی به تاریخ ۲۲ فوریه اعلام کرد که اگر ایران طی ۴۸ ساعت دیگر پیشنهاد خود را ارائه کند، مذاکرات می‌تواند جمعه برگزار شود. وبگاه آکسیوس به نقل از مسوول آمریکایی گزارش داد: «اگر طی ۴۸ ساعت دیگر پیشنهاد توافق هسته‌ای از ایران دریافت کنیم، برای مذاکرات جدید در ژنو در روز جمعه آماده هستیم.» این وبگاه آمریکایی به نقل از مسوول آمریکایی که نامی وی نبرده است، تصریح کرد: «دولت دونالد ترامپ و تهران ممکن است پیش از توافق نهایی بر سر یک قرارداد هسته‌ای، دستیابی به یک توافق موقت را مورد بحث و گفت‌وگو قرار دهند.»

 رایزنی عراقچی-گروسی
هم‌راستا با سرعت تحولات میان ایران و آمریکا، نقش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز پررنگ‌تر شده و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، هم تماس‌ها و گفت‌وگوهای خود را افزایش داده است. در همین ارتباط و در ادامه تماس‌های منظم گروسی با وزیر خارجه ایران، مدیرکل آژانس شنبه شب در تماس تلفنی با سید‌عباس عراقچی درباره آخرین تحولات مرتبط با روند مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده آمریکا به بحث و تبادل نظر پرداخت. دو طرف بر اهمیت تعامل سازنده و بهره‌گیری از مسیر گفت‌وگو به منظور پیشبرد روند مذاکرات و دستیابی به تفاهمی پایدار تاکید کردند. پیش از این گروسی در گفت‌وگویی با شبکه خبری «فاکس نیوز» با تاکید بر اینکه آژانس اتمی در مذاکرات میان ایران و آمریکا نقش دارد، بیان کرد: «ما (در مذاکرات) دخیل بوده‌ایم و تلاش داشتیم نظرات فنی درباره موضوعاتی که در جریان است و آنچه از نماینده ویژه استیو ویتکاف و جرد کوشنر انتظار می‌رود و آنچه ایرانیان می‌گویند، ارائه دهیم.» وی با تاکید بر اینکه «تعاملات دائمی» ادامه دارد، عنوان کرد که طرفین «حس فوریت» را درک می‌کنند.

اقرار ویتکاف به سرسختی ایران
هم‌زمان با این تحولات، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، روز یکشنبه در گفت‌وگویی با فاکس‌نیوز گفت: «ترامپ از من درباره خطوط قرمز ایران پرسید. نمی‌خواهم از واژه ناامید استفاده کنم؛ اما موضوع اینجاست که او می‌داند جایگزین‌های بسیار زیادی در اختیار دارد.» به گزارش «انتخاب»، ویتکاف در گفت‌وگو با فاکس نیوز اضافه کرد: ترامپ کنجکاو است که چرا آنها هنوز تسلیم نشده‌اند. چرا تحت تاثیر این حجم از فشار و با این میزان از قدرت دریایی و توان ناوگانی که ما در آنجا مستقر کرده‌ایم، آنها نیامده‌اند به ما بگویند: «ما اقرار می‌کنیم که سلاح هسته‌ای نمی‌خواهیم، پس این کاری است که حاضر به انجامش هستیم.» نماینده ویژه ترامپ افزود: «کشاندن آنها به این نقطه [تسلیم] بسیار دشوار است.» ویتکاف با بیان اینکه ایرانی‌ها می‌گویند برنامه هسته‌ای‌شان صلح‌آمیز است، افزود: «اما آنها بسیار بیشتر از حد لازم غنی‌سازی کرده‌اند و ممکن است یک هفته تا دستیابی به مواد ساخت بمب در سطح صنعتی فاصله داشته باشند.» به گزارش العربیه، این تحولات در حالی رخ می‌دهد که ترامپ طی دوره اخیر دستور تقویت گسترده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را صادر کرده و آمادگی برای اجرای حمله هوایی احتمالی علیه ایران را که ممکن است چند هفته ادامه یابد اعلام کرده است.

«نه» به جنگ
در همین حال، یک مقام ارشد کاخ سفید به نقل از خبرگزاری رویترز اعلام کرد که با وجود لحن تشدیدآمیز ترامپ علیه تهران، هنوز «حمایت یکپارچه‌ای» در داخل دولت او برای پیشبرد هرگونه حمله وجود ندارد. تا جایی که آلکساندرو اوکاسیو کورتز، نماینده دموکرات کنگره آمریکا از شهر نیویورک، شبانگاه شنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس از سیاست‌های جنگ‌افروزانه رئیس‌جمهور آمریکا انتقاد کرد. او در پستی نوشت: «نه به جنگ با ایران.» اولیور لارکین، دیگر قانون‌گذار دموکرات کنگره آمریکا از فلوریدا نیز در پستی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: «نه به جنگ با ایران.»

همچنین سناتور تندرو جمهوری‌خواه، لیندسی گراهام، در گفت‌وگو با وبگاه آکسیوس گفت که به‌‌رغم آنکه شماری از اطرافیان دونالد ترامپ به او توصیه کرده‌اند از بمباران ایران خودداری کند اما «من از ترامپ خواسته‌ام که به این توصیه‌ها توجهی نکند.» به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از آکسیوس، درحالی‌که دو ناو هواپیمابر و صدها جنگنده آمریکایی برای احتمال اجرای یک عملیات نظامی گسترده آماده می‌شوند، مشاوران ارشد ترامپ می‌گویند او هنوز تصمیم نهایی خود را اتخاذ نکرده است. طبق ادعای این وبگاه، برخی مشاوران ترامپ گزینه‌هایی چون ترور مقام‌های عالی‌رتبه ایران را به ترامپ پیشنهاد داده‌اند اما با این حال، تیم او هم‌زمان در مذاکرات با ایران نشانه‌هایی از انعطاف محدود نشان داده است. برخی از مشاوران ترامپ به وی تاکید دارند هرگونه حمله را متوقف و همچنان از تهدید نظامی برای گرفتن امتیاز از ایران استفاده کند.