پنج جریان در سودای شورای شهر تهران

فرهیختگان/متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

نتایج اولیه بررسی صلاحیت‌های انتخابات شورای شهر روز گذشته اعلام شد. آن‌طور که روابط عمومی هیئت نظارت بر شورای شهر اعلام کرده نزدیک به 164 نفر از ثبت‌نام‌کنندگان در تهران ردصلاحیت شدند که در میان آن‌ها نام برخی از افراد شورای شهر فعلی از جمله علی‌اصغر قائمی، ناصر امانی، جعفر تشکری‌هاشمی و مهدی اقراریان، اعضای شورای شهر فعلی دیده می‌شود. شنیده‌ها حاکی از آن است که نام برخی از افراد منسوب به طیف معتدل اصلاح‌طلبان که در این دوره انتخابات ثبت‌نام کرده بودند هم در میان ردصلاحیت‌شدگان به چشم می‌خورد. با فرض صحت نام‌های اعلام شده، نگرانی‌ها در مورد میزان مشارکت در انتخابات شورای شهر، افزایش پیدا کرده است؛ چراکه این ردصلاحیت‌ها شامل طیف‌های مختلف سیاسی می‌شود که حضورشان امکان رقابتی شدن انتخابات را فراهم می‌کند. حذف این طیف‌ها و یکدست شدن گروه‌های سیاسی حاضر، اثرات منفی در میزان مشارکت در انتخابات شورای شهر خواهد گذاشت و علاوه‌براین شائبه را ایجاد می‌کند که پای برخورد‌های سیاسی و سلیقه‌ای و پای تلاشی برای یکدست‌سازی در میان است. اگر این باور هم در میان عموم جامعه تقویت شود به خودی خود به نهاد انتخابات آسیب وارد می‌کند. البته علی‌اکبر زینی‌وند، رئیس ستاد انتخابات کشور روز گذشته اعلام کرد که نتایج اعلام شده هنوز نهایی نشده و قرار است به اعتراض‌ها در هیئت مرکزی استان و پس از آن در هیئت مرکزی نظارت، رسیدگی شود. با این فرایند این احتمال ایجاد می‌شود که تجدیدنظر و تغییری در نتایج انتخابات شورای شهر ایجاد شود. 

از ابزار دموکراسی در میانۀ جنگ‌شناختی درست استفاده کنید
ثبت‌نام انتخابات شورای شهر در شرایط متفاوتی در کشور برگزار شد. در میانه روز‌هایی که اتاق فکر دشمنان ایران به دنبال به راه انداختن جنگ داخلی در کشور و القای بن‌بست و فروپاشی در کشور بودند، آمار ثبت‌نام در انتخابات برخلاف تصور، افزایشی قابل توجه پیدا کرد. اتفاقی که نشان می‌داد واقعیت آنچه در فضای سیاسی و اجتماعی می‌گذرد با آنچه در فضای مجازی، برساخت می‌شود، فاصله زیادی دارد. علاوه برآن فرصت مناسبی برای جلوگیری از القای بن‌بست با استفاده از ابزار انتخابات، در اختیار نهاد‌های سیاسی قرار گرفت. به همین منظور، انتظار این بود که پس از افزایش اقبال طیف‌های مختلف به حضور در انتخابات، فرایند بررسی صلاحیت‌ها به گونه‌ای صورت بگیرد که تکثر حاضران در انتخابات شورا، حفظ شود. اما اعلام نتایج اولیه انتخابات شورای شهر نشان داد که مسئولان بررسی صلاحیت‌ها، برآورد دقیقی از شرایط ندارند. شنیده‌ها حکایت از آن دارد که تعدادی از اعضای شورای شهر فعلی، طیفی از بدنه اصلاح‌طلبان معتدل که به روزنه‌گشایان معروفند و طیفی معتدل از اصولگرایان در میان ردصلاحیت شده‌ها قرار دارند و اگر رقم اعلام شده ردصلاحیت‌ها ثابت باقی بماند عملاً انتخابات شورای شهر چیزی فراتر از یکدستی خواهد بود. باید به این واقعیت توجه داشت که برگزاری انتخابات در میانه شرایطی که دشمن با همه توان به دنبال به فروپاشی کشاندن جامعه است، به مثابه ضدحمله عمل می‌کند و به‌نوعی می‌تواند ابزار جنگی علیه دشمن باشد. با در نظر گرفتن این موقعیت می‌بایست شرایط را برای برگزاری انتخاباتی متکثر، رقابتی و پرشور فراهم کرد تا با استفاده از این ابزار دموکراسی، پیامی روشن به دستگاه تبلیغاتی دشمن، منتقل شود اما به‌نظر می‌رسد برای طیفی که از قضا در فرایند بررسی صلاحیت‌ها در انتخابات شورای شهر حضور دارند، زمان، موقعیت سیاسی و اجتماعی اهمیت چندانی ندارد و سلایق و گرایش‌های سیاسی بر چیز‌های دیگر، اولویت دارد حتی اگر حضور پرشور طیف‌های مختلف سیاسی بتواند انتخابات شورای شهر را تکانی اساسی دهد، آنچه برای آن‌ها در درجه اول اهمیت قرار دارد، حفظ برتری سیاسی طیف و گروه سیاسی‌خودشان است و اگر در این مجال به میزان مشارکت هم آسیب وارد شود، برای آنان از اهمیت چندانی برخوردار نیست. 

جریان‌شناسی انتخابات شورای شهر
اگر طیف‌های متنوع سیاسی حاضر در انتخابات را منهای نتایج اولیه اعلام شده در یک تقسیم‌بندی چنددسته‌ای قرار دهیم. تقریباً به 5 دسته‌بندی می‌رسیم.

مدیران فعلی شهرداری
یک طیف و یک لیست در انتخابات شورای شهر تهران از مدیران فعلی شهرداری تهران هستند. لیستی که امتداد شهرداری علیرضا زاکانی را مدنظر قرار دارد و گفته می‌شود که لیست شامل افرادی نزدیک به شهردار فعلی و مدیران شهرداری تهران خواهد بود. 

امنایی‌ها
بخشی از داوطلبان انتخابات شورای شهر این دوره را افرادی تشکیل می‌دهند که پیش از این در انتخابات مجلس سابقه نقش‌آفرینی در پشت‌پرده و به شیوه حمایتی را داشتند اما این‌بار مستقیماً وارد کارزار انتخابات شدند. این لیست شامل افراد حاضر در جبهه صبح ایران یا همان مصافی‌ها با دبیرکلی علی‌اکبر رائفی‌پور است و همچنین اعضای جبهه پایداری نیز در این لیست حضور دارند. 

بدنه نزدیک به قالیباف
لیست احتمالی دیگر در انتخابات پیش‌روی شورای شهر شامل احزابی مثل نسل‌نو و جمعیت عدالت و پیشرفت است که جریانی نزدیک به محمدباقر قالیباف به شمار ‌می‌روند و رئیس فعلی شورای شهر تهران نیز در این لیست‌بندی احتمالی حضور دارد. 

عدالتخواهان
لیست دیگر شامل طیف موسوم به عدالتخواهان است که برخی از آن‌ها سابقه فعالیت در دولت سیزدهم را داشتند و از این جهت این طیف به نوعی لیست مدیران دولت سیزدهم هم به شمار می‌رود. 

روزنه‌گشایان
روزنه‌گشایان لیست بعدی احتمالی حاضر در انتخابات هستند؛ گروه سیاسی که از جبهه اصلاحات ایران منشعب شده، مدافع مشارکت در انتخابات است و به تازگی در قالب لیست تازه‌تأسیس حزب عهد، فعالیت حزبی‌اش را شروع کرده، این حزب هم لیست دیگری از انتخابات شورای شهر تهران را به خود اختصاص خواهد داد. 

شهردار احتمالی‌تان را معرفی کنید
با در نظرگرفتن این تکثر انتخاباتی و با فرض وجود همین تقسیم‌بندی، احتمال آنکه انتخابات شورای شهر هفتم در استان تهران با اقبالی قابل توجه همراه شود، تقویت می‌شود. در این میان یک مسئله که می‌بایست به عنوان مطالبه اساسی مدنظر قرار داد، معرفی شهردار احتمالی از جانب لیست‌هاست. برای اغلب اقشار مختلف جامعه، اسامی حاضر در لیست‌ها در انتخابات شورای شهر نام‌آشنا نیستند، اما اگر هرکدام از لیست‌ها نام شهردار احتمالی خودشان را به طور رسمی اعلام کنند آرایش انتخاباتی شکل روشن‌تری به خود خواهد گرفت و لیست‌ها نیز می‌توانند با دورنمای روشن‌تری در انتخابات به رقابت بپردازند. معرفی شهردار احتمالی علاوه برآنکه خط‌کشی‌های سیاسی را برای مردم روشن می‌کند، اثبات می‌کند که هرکدام از لیست‌های انتخاباتی، چه ایده‌ای برای مدیریت شهر دارند و اولویت‌های آن‌ها شامل چه مواردی است و اساساً آیا ایده‌ای برای مدیریت شهری وجود دارد یا صرفاً با یک رقابت برای تصاحب صندلی‌ها مواجه هستیم. 

قانون را رعایت کنید  اما حواستان به فضای باز انتخاباتی باشد
تقسیم‌بندی‌ها و تکثر‌های ذکر شده تنها در شرایطی محقق خواهد شد که در فرایند بررسی صلاحیت‌ها اجازه حضور و نقش‌آفرینی به طیف‌های مختلف سیاسی داده شود. باید به این گزاره توجه داشت که انتخابات شورای شهر از چند جهت و به نسبت دیگر انتخابات‌های شورا، منحصر به فرد و متمایز است؛ 1. اولین انتخاباتی است که به روش تناسبی برگزار می‌شود. 2. اولین دوری است که انتخابات شورای شهر به صورت تک انتخابات در کل کشور برگزار می‌شود. 3. در شرایط تهدید و موقعیت نیمه‌جنگی برگزار می‌شود براین اساس نتیجه و میزان مشارکت آن اهمیتی دوچندان دارد. 4. به نسبت دوره‌های قبل اقبال داوطلبان بیش از دوره‌های گذشته بوده. 5. حزب‌های نوپا و تازه‌تأسیس در انتخابات حضور دارند که به شرط طرح ایده‌های نو، شانس به دست آوردن کرسی برای آن‌ها بالا می‌رود. تمام این مؤلفه‌ها به شرط آرایش درست انتخاباتی و طرح ایده‌های نو و رقابت سالم، می‌تواند یک انتخابات پرشور و رقابتی را رقم بزند و تنور مشارکت را در انتخابات شورای شهر داغ کند. این مؤلفه تنها در شرایطی محقق خواهد شد که اجازه مشارکت و نقش‌آفرینی سیاسی به طیف‌های مختلف سیاسی در انتخابات داده شود. برمبنای آنچه تاکنون اعلام شده نام تعداد زیادی از افرادی که در طیف سلایق مختلف سیاسی قرار می‌گیرند در میان ردصلاحیت‌شدگان دیده می‌شود. اگر همین نتایج اعلام شده نهایی شود و افراد ذکر شده امکان نقش‌آفرینی و مشارکت در انتخابات را نداشته باشند، نمی‌توان امیدواری چندانی به افزایش میزان مشارکت در انتخابات داشت. علی‌ زینی‌وند روز گذشته در نشست خبری در مورد فرایند بررسی صلاحیت و رسیدگی به اعتراضات در انتخابات شورای شهر گفت: «هیئت‌های اجرایی نتایج را به هیئت نظارت شهرستان‌ها ارسال کردند، هیئت نظارت شهرستان از روز جمعه باید نتایج را اعلام می‌کردند، افرادی که ردصلاحیت شدند در اولین مرحله، فرصت دارند اعتراضشان را به هیئت نظارت استان اعلام کنند و مرحله بعدی رسیدگی به اعتراض در هیئت نظارت استان‌هاست. براساس تدابیر اندیشیده شده اعلام نظر هیئت‌های نظارت استان، پایان کار نیست. اگر افراد در هیئت نظارت استان ردصلاحیت شدند، مجدد می‌توانند در هیئت مرکزی نظارت، ثبت اعتراض کنند. در مورد شورای شهر احتمالاً قبل از پایان سال، نتایج اعلام خواهد شد.» براین اساس و برمبنای آنچه رئیس ستاد انتخابات کشور گفته، نتایج اعلام شده، نهایی نیست. براین مبنا این احتمال وجود دارد که نتایج اعلام شده دچار تغییراتی شود. نکته‌ای که انتظار می‌رود، هیئت‌های بررسی به آن توجه کنند اجرای قانون و در عین حال فاصله گرفتن از نگاه‌های بسته و تلاش برای فراهم کردن امکان مشارکت چهره‌ها و سلایق مختلف برای رقم زدن فضای باز انتخاباتی است. توجه به این موضوعات در کنار تکثرات می‌تواند شرایط را برای برگزاری انتخاباتی با مشارکت بالا فراهم کند.