عراقچی چگونه در مذاکره اشک طرف مقابل را درآورد؟ | گزارش جالب گاردین؛ سیاستمداری صبور با چهره‌ای بی‌احساس

به گزارش همشهری‌آنلاین، روزنامه گاردین چاپ انگلیس در گزارشی با عنوان «صبر و چهره بی‌احساس: دیپلمات زیرک ایران در آستانه رویارویی با آمریکا در مذاکرات هسته‌ای» نوشت: اگر قرار است ایالات متحده و ایران از یک جنگ منطقه‌ای اجتناب کنند، هر دو طرف باید در مذاکرات روز سه‌شنبه در ژنو امتیازهایی بدهند و همچنین خود را با سبک‌های بسیار متفاوت چانه‌زنی یکدیگر تطبیق دهند.

این رسانه انگلیسی گزارش خود را به چهره‌نگاری از وزیر خارجه ایران اختصاص داده و نوشت: عباس عراقچی که نزدیک به ۱۵ سال درگیر مذاکرات هسته‌ای ایران بوده، دیپلماتی تقریباً مادام‌العمر است که کتابی درباره «هنر مذاکره» نوشته و در آن رازهای حرفه یک دیپلماتیک ایرانی، از حرکت‌های فریبنده و صبر گرفته تا چهره‌های بی‌احساس را آشکار کرده است.

او دارای مدرک کارشناسی از دانشکده روابط بین‌الملل ایران، کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه آزاد اسلامی و دکترای اندیشه سیاسی از دانشگاه کنت در بریتانیا است.

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، در دانشگاه هوفسترا در لانگ‌آیلند نزدیک نیویورک حقوق خوانده و سپس ثروت خود را در حوزه توسعه املاک به دست آورده است.

سردبیر بخش ایران گاردین در ادامه با طرح این ادعا که وزیر خارجه ایران به نسبت سلف مشهورش محمدجواد ظریف، دایره ارتباطی وسیع تری با بخش های مختلف سیاسی در ایران دارد، نوشت: ترامپ دیپلماسی را شاخه‌ای از «کشتی کج» می‌بیند و وزارت امور خارجه ایران آن را شاخه‌ای از «شطرنج» و تقریباً یک هنر، می‌داند.

در ادامه این گزارش به نقل از کتاب «قدرت مذاکره» وزیرخارجه ایران آمده است: «اصل اصلی، چانه‌زنی تمرین است: تکرار، تکرار و تکرار، همراه با استواری و پایداری. اصرار بر مواضع و تکرار مطالبات ضرورتی است که باید هر بار با ادبیات و استدلال متفاوت انجام شود.»

عراقچی که در خانواده‌ای تاجر به دنیا آمده و پدربزرگش تاجر فرش بود، استدلال می‌کند که دیپلماسی ایرانی بازتاب بازارهای کشور است. او در بخش‌هایی از این کتاب نوشته‌است: «سبک مذاکره ایرانی در جهان عموماً به عنوان سبک بازاری شناخته می‌شود، به معنای چانه‌زنی مستمر و خستگی‌ناپذیر. این کار به زمان و انرژی زیادی نیاز دارد و کسی که زود خسته و دلزده شود، خواهد باخت.»

او در این کتاب که در سال ۲۰۱۴ و در زمانی که خارج از مسئولیت بود نوشته شده به شکل نظری‌تر استدلال می‌کند «هنگامی که یک مذاکره‌کننده وارد اتاق می‌شود، قدرت واقعی او به میزان انسجام ملی در داخل کشور و قدرت نظامی آن وابسته است.»

گزارش لحظه به لحظه؛ آغاز مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو از ظهر امروز

چرا میانجی همیشه عمان است؟ | قابل اتکا در میدان پرتنش؛ مسقط همچنان گره‌گشای دیپلماسی تهران-واشنگتن

چرا ایران بر «غیرمستقیم» بودن مذاکرات با آمریکا اصرار دارد؟ | ۴ دلیل قابل توجه

او می‌گوید «اگر حداقل توازن قوا با طرف مقابل وجود نداشته باشد، بهتر است تا زمان ایجاد تعادل از گفت‌وگو خودداری شود؛ کاری که ایران پس از بمباران تأسیسات هسته‌ای‌ این کشور در ژوئن سال گذشته انجام داد.»

نویسنده در ادامه اشاره می‌کند که ایرانی‌ها عادت به گفتن «بله، اما» دارند که یک بار در جریان مذاکرات حصول برجام در سال ۲۰۱۵، توسل عراقچی به این عادت مذاکره کننده آمریکایی وندی شرمن را به گریه انداخت.

عراقچی که تاکنون در دو مرحله شش دور مذاکره مستقیم و غیرمستقیم با ویتکاف داشته، همچنین معتقد است که در هر مذاکره‌ای حفظ ابهام، حیاتی است. او در این باره می‌نویسد: «چهره یک دیپلمات ماهر غیرقابل‌خواندن است و گرفتن هرگونه احساس از آن ناممکن است. توانایی کنترل بروز احساسات در چهره آسان نیست و نیازمند کار و تمرین مداوم است.»

او استدلال می‌کند که فراهم کردن راه خروج آبرومندانه برای طرف مقابل بخش جدایی‌ناپذیر دیپلماسی است و از آن با عنوان ایجاد «پل طلایی» یاد می‌کند؛ اصطلاحی که از چین آموخته است (عراقچی چهار سال سفیر ایران در ژاپن بوده است).

این امر نشان می‌دهد اگر ترامپ در نهایت نسخه‌ای از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ ایران را که در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد بپذیرد، عراقچی داعیه پیروزی نخواهد داشت. او می‌نویسد: «دیپلماسی بازی‌ نیست که الزاماً باید در آن پیروز شوید، بلکه فرایندی است که در آن باید الزاماً طرف مقابل را درک کنید.»

الی گرانمایه از شورای روابط خارجی اروپا گفت: «عراقچی بسیار تکنوکرات‌تر از ظریف است و در راه رفتن بر طناب باریکی که برای بقا لازم است محتاط‌تر عمل می‌کند. ظریف سیاسی‌تر و صریح‌تر بود و شاید هم اهل ریسک بیشتر در عرصه سیاست داخلی ایران.»

نویسنده گزارش گاردین در ادامه ادعا می‌کند که برخی معتقد بودند عراقچی از سوی محافظه‌کاران ایرانی وارد مذاکرات هسته‌ای با واشنگتن شد تا نقش موازنه‌گر را در برابر ظریف ایفا کند.

الی گرانمایه انتظار دارد آمریکا مطالبات روشنی درباره رقیق‌سازی یا حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران مطرح کند، اما چنین گام غیرقابل بازگشتی از سوی ایران مستلزم اقدامات غیرقابل بازگشت موازی از سوی آمریکا خواهد بود؛ از جمله آزادسازی بخش بزرگی از دارایی‌های کلان ایران که در خارج مسدود شده است.

فراتر از جنبه‌های هسته‌ای توافق احتمالی، گرانمایه می‌گوید: «در این جهان ترامپی، انتظار نداشته باشید هر توافقی روی کاغذ نوشته شود. ممکن است مجموعه‌ای از تفاهم‌های غیرقابل راستی‌آزمایی شکل بگیرد، از جمله یک پیمان عدم تجاوز میان ایران و آمریکا و متحدانش.»