بورس در دوراهی پرش بزرگ یا تداوم رکود | عقب‌ماندگی بازار سرمایه جبران می‌شود؟

به گزارش همشهری آنلاین، تحلیلگران بر این باورند که جاماندگی قیمت‌ها در بورس با جهش نرخ ارز و رکوردهای بی‌سابقه فلزات در بازارهای جهانی، بورس را به فنر فشرده‌ای تبدیل کرده که درصورت توقف مداخلات دولتی و حذف قیمت‌گذاری دستوری، ظرفیت یک جهش بلند و جبرانی برای بازپس‌گیری سهم خود از سفره دارایی‌های سرمایه‌گذاران را داراست.

نزول‌های سنگین شاخص بورس در هفته گذشته این پرسش را ایجاد کرده که روند نزولی بورس تا کجا ادامه دارد؟ در همین رابطه امیر سیدی و بهنام صمدی، ۲ تن از کارشناسان بازار سرمایه در میزگرد تلویزیون همشهری، چشم‌انداز بازار سرمایه را در روزهای آینده ترسیم کردند.

نگاهی به اعداد و ارقام شاخص کل

امیر سیدی کارشناس بازار سرمایه با نگاهی تبارشناسانه به اعداد و ارقام شاخص کل گفت: بازار سهام نه یک مسیر خطی، بلکه یک ساختار موجی را دنبال می‌کند.

او با رجوع به داده‌های ۲ دهه اخیر می‌گوید: شاخص کل در سال ۱۳۸۳ در محدوده ۱۳ هزار واحد قرار داشت. با بروز بحران‌ها و اصلاحات ساختاری این عدد در سال‌های ۸۶ و ۸۷ به نیمه (حدود ۶ هزار واحد) سقوط کرد اما این پایان ماجرا نبود. از سال ۸۸ موتور محرک بازار روشن شد و شاخص در یک جهش خیره‌کننده به ۹۰هزار واحد در سال ۹۱ رسید.

سیدی تأکید می‌کند: ما در آن مقطع شاهد یک رشد ۱۰ برابری بودیم. این الگو دقیقا اواخر دهه ۹۰تکرار شد؛ شاخصی که در محدوده ۸۰ هزار واحد بود طی ۲سال به یک میلیون و ۹۰۰ هزار واحد رسید، یعنی جهشی نزدیک به ۲۰ برابر. این اعداد نشان می‌دهند که بورس تهران وقتی حرکت خود را آغاز می‌کند ابایی از جابه‌جا کردن مرزهای روانی ندارد.

در ادامه بحث، سیدی به موج فعلی اشاره کرد و گفت: اصلاح سنگین بازار به پایان رسیده و اکنون بازار در فاز ابتدایی یک موج صعودی بزرگ قرار دارد. این موج که از شهریورماه آغاز شده هم‌جهت با تحولات بازار ارز است. دلار به‌عنوان دماسنج انتظارات تورمی مسیر را برای شرکت‌های دلاری بورس هموار کرده است.

معمای عقب‌ماندگی: چرا بورس از طلا و مسکن جا ماند؟

بهنام صمدی کارشناس بازار سرمایه نیز با طرح این پرسش که چرا با وجود تورم‌های افسارگسیخته، بورس هنوز نتوانسته عقب‌ماندگی خود را نسبت به سال ۹۹ جبران کند، گفت: درحالی‌که قیمت مسکن در تهران، نرخ سکه و حتی خودروهای داخلی نسبت به سال ۹۹ چند برابر شده‌اند، بسیاری از نمادهای بورس، به‌ویژه نمادهای کوچک و متوسط هنوز ۵۰ درصد با سقف تاریخی خود فاصله دارند.

او دلایل این پدیده را در ۳ لایه تحلیل کرد و گفت: زخم سال ۹۹هنوز بر پیکره اعتماد عمومی تازگی دارد. خروج نقدینگی حقیقی و کوچ آن به سمت صندوق‌های با درآمد ثابت یا بازار طلا رمق بازار را گرفته است، همچنین قیمت‌گذاری دستوری در صنایع استراتژیک مانند خودرو و پتروشیمی عملا سود را از جیب سهامدار به جیب واسطه‌ها منتقل کرده است.

او با بیان اینکه نااطمینانی از آینده قوانین نیز یکی از چالش‌های بازار سرمایه است، توضیح داد: تغییر مدام نرخ خوراک، نرخ بهره و عوارض صادراتی، بورس را به یک بازار پیش‌بینی‌ناپذیر تبدیل کرده است.

اثر متغیرهای جهانی

صمدی با اشاره به تضعیف شاخص دلار در سطح جهانی از فرصتی تاریخی برای شرکت‌های معدنی و فلزی ایران سخن گفت و ادامه داد: امروز قیمت مس در بازارهای جهانی مرزهای جدیدی را فتح کرده و به محدوده ۱۳ هزار دلار در هر تن رسیده است. این نه یک اتفاق تصادفی، بلکه ناشی از ‌گذار جهان به سمت انرژی‌های پاک و صنایع نوین است. مس، نیکل و آلومینیوم سوخت اصلی این تحول هستند. از آنجا که بخش بزرگی از وزن شاخص بورس تهران را شرکت‌های کامودیتی‌محور (کالاهای پایه) تشکیل می‌دهند، این رشد جهانی مستقیما به ترازنامه شرکت‌های داخلی تزریق می‌شود.

اثر سهام شاخص‌ساز

سیدی در پاسخ به این پرسش که چرا فقط سهام شرکت‌های بزرگ رشد می‌کند، گفت: تمرکز نقدینگی روی شرکت‌های بزرگ مانند شرکت ملی صنایع مس، فولاد مبارکه و شرکت‌های پتروشیمی است و این ناشی از تمرکز منابع در صندوق‌های سرمایه‌گذاری است.

این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: سرمایه‌گذار حقیقی که در سال ۹۹ آسیب دید، اکنون ترجیح می‌دهد از طریق صندوق‌ها وارد بازار شود. مدیران این صندوق‌ها نیز به‌دلیل مدیریت ریسک و نقدشوندگی بالا ناچار به خرید سهام شاخص‌ساز هستند. این یعنی ابتدا غول‌های بورسی حرکت می‌کنند و پس از تثبیت شاخص در کانال‌های بالاتر نقدینگی به سمت صنایع کوچک‌تر سرریز خواهد شد.

نقش دولت در رونق بورس

هر دو کارشناس در این میزگرد بر این نکته اشتراک نظر داشتندکه دولت باید دست از حمایت‌های کلامی بردارد و به سمت اصلاحات نهادی حرکت کند. صمدی معتقد است دولت بزرگ‌ترین ذی‌نفع بورس است اما با تصمیمات خلق‌الساعه، تیشه به ریشه این بازار می‌زند. او پیشنهاد داد که برای بازگشت اعتماد، دولت باید یک نقشه‌راه ۵ ساله برای نرخ خوراک و انرژی صنایع تدوین کند تا سرمایه‌گذار بداند با چه افق سودآوری مواجه است.

سیدی نیز تأکید کرد: سرمایه‌گذار خرد بیش از آنکه به‌دنبال سودهای نجومی باشد، به‌دنبال انصاف است. وقتی رانت اطلاعاتی در بازار وجود داشته باشد یا قوانین یک‌شبه تغییر کند سرمایه فرار می‌کند. اعتماد با بخشنامه بر نمی‌گردد، بلکه محصول عملکرد باثبات سیستم است.

چشم‌انداز آینده: جهش یا سقوط؟

سیدی در پاسخ به این پرسش که آیا بورس در روزهای آینده با رشد مواجه خواهد شد یا خیر؟ گفت: اگر تنش‌های سیاسی کنترل و نرخ ارز در کانال‌های فعلی تثبیت شود بورس پتانسیل یک صعود پایدار را دارد اما نباید انتظار داشت اتفاقات سال ۹۹ تکرار شود. رشد پیش‌رو، رشدی تحلیلی و مبتنی بر سودآوری شرکت‌ها خواهد بود.

بهنام صمدی نیز با تأکید بر مدیریت ریسک افزود: بازار سرمایه در بلندمدت همیشه برنده است اما توصیه من به سهامداران این است که بدون سواد مالی و به تنهایی وارد معاملات نشوند. استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری و نگاه حداقل یک‌ساله کلید موفقیت در این بازار است.