۵۰ درصد واکسن مورد نیاز کشور تولید داخل است | واکسن ایرانی ۱۵هزار تومان قیمت دارد، واکسن خارجی ۱۰ برابر بیشتر

همشهری آنلاین - مریم سرخوش: دکتر احسان مصطفوی، رئیس انستیو پاستور ایران در نشست خبری بیان دستاوردها و نقش این موسسه در کنترل بیماری‌ها به ویژه بیماری‌های واگیر و تولید واکسن بیان کرد: اولین انستیتو پاستور در سال ۱۸۸۷ میلادی در پاریس تاسیس شد و هدف از ایجاد آن کنترل بیماری‌های واگیر بود. انستیو پاستور ایران با هدف نهایی سلامت کشور در حال حاضر تنها انستیتو در خاورمیانه است که یک بنگاه پاسخگویی اجتماعی است و مشکلات حوزه سلامت را رصد می‌کند و پاسخ می‌دهد.

مصطفوی درباره فعالیت‌های ماندگار این مجموعه عنوان کرد: ریشه‌کنی آبله، کنترل بیماری‌های واگیری مانند طاعون، مالاریا، تب‌های راجعه و هاری در کشور، ضدعفونی آب شهر تهران، پاستوریزاسیون اولین کارخانه تولید شیر و فرآورده‌های لبنی، صادرات واکسن به کشورهای مختلف بخشی از فعالیت‌های انستیتو پاستور است. به طور مثال، واکسن «ب‌ث‌ژ» برای ۲۳۸ میلیون کودک به ۲۲ کشور و واکسن‌های آبله و وبا را به عراق، افغانستان مصر و فرانسه صادر کرده‌ایم. بسیاری از موسسات کشور از جمله رازی، سازمان انتقال خون و مراکز درمان جزامی‌ها هم از این انستیتو مشتق شده است.

این مسئول با اشاره به تلاش برای ایجاد قطب بیوتکنولوژی در کشور بیان کرد: به منظور تحقق این موضوع از اوایل دهه ۷۰ نسبت به تعامل با دیگر کشورها اقدام کرده‌ایم. تعامل با کوبا برای اجرای پروژه هپاتیت B و چند داروی نوترکیب، تعاملات با شوروی سابق برای ارتقای ظرفیت تحقیقاتی و تشخیصی و همچنین تعاملات با فرانسه برای ارتقای تعاملات با شبکه بین‌المللی پاستور و اعزام محققان به این کشور و سایر انستیتو پاستورها و راه‌اندازی دوره دکتری تخصصی فرآورده بیولوژیک را انجام داده‌ایم.

به گفته این مسئول چرخ خدمت این انستیتو شامل خدمات تشخیصی و بهداشتی، تولید، فناوری و پژوهش و آموزش با هدف ارتقا امنیت و سلامت کشور است.

مصطفوی درباره حوزه‌های خدمات تشخیص و بهداشتی هم بیان کرد: دو مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت، ۱۳ مرکز آزمایشگاه مرجع کشوری، ۳ أزمایشگاه همکار مراجع، ۸ آزمایشگاه بهداشتی، ۳ بانک زیستی، ۳ شبکه تحقیقاتی، ۲ واحد واکسیناسیون و ۳ آزمایشگاه مورد تایید سازمان غذا و دارو در این مجموعه فعال هستند.

او درباره کمک به نظام سلامت کشور هم توضیح داد: ۲۰ سال پیش تیم پاسخ سریع در انستیتو با هدف کمک به وزارت بهداشت شکل گرفت تا پاسخ سریع‌تر به اپیدمی‌ها و بیماری‌های واگیر داشته باشد. همچنین نقش مهمی در ارتقای ظرفیت دانشی طی سه دهه اخیر داشته است. ۳۵۰ دانش آموخته در دکتری بیوتکنولوژی و دارویی داشتیم.

ظرفیت‌های بین‌المللی

این مسئول با اشاره ظرفیت‌های بین‌المللی هم بیان کرد: تعاملات با تمام موسسات شبکه بین المللی پاستور را داشتیم، از جمله هنگ کنگ، لائوس، کامبوج و… در یکسال اخیر هم همکاران ما در کارگاه‌ها و نشست‌های منطقه آسیا و آسیا-اقیانوسیه به عنوان شرکت کننده یا مدرس حضور داشتند. همچنین برنامه آموزشی تولید واکسن با تاشکند را را آغاز کردیم تا آموزش و انتقال دانش تولید و فناوری واکسن را داشته باشیم. برنامه آموزشی با دبیرخانه کامستک را هم شروع کردیم و دو دوره همکاران ما به پاکستان اعزام شده‌اند و برنامه‌های آموزشی برای کشورهای اسلامی داشتند.

مصطفوی با تاکید بر این که تولید دو واکسن پنکوکوک و کزاز هدفگذاری اصلی است، ادامه داد: در این مجموعه بیش از ۴۰ محصول تولید می‌شود؛ از جمله واکسن‌های انسانی و ظرفیت تولید واکسن هاری دامی هم فراهم شده است. محلول‌های تزریقی هم تولید می‌شود که که ظرفیت تشخیصی را افزایش می‌دهند. در بخش تولید حیوانات آزمایشگاهی از جمله همستر، خرگوش، خوکچه هندی، موش و... هم بخش قابل توجهی از نیاز کشور را تامین می‌کنیم و بر اساس درخواست دانشگاه‌ها و سایر حوزه‌ها در اختیار آنها قرار می‌گیرد.

واکسن‌های ایرانی را ارزان می‌خرند

مصطفوی قیمت گذاری پایین را یکی از چالش‌های موسسات رازی و پاستور عنوان کرد و گفت: این دو مجموعه دولتی هستند و میانگین قیمت خرید برای هر دوز واکسن از انستیتو پاستور و موسسه رازی بسیار پایین است. هر واکسن ۱۵هزار تومان خریداری می‌شود در حالی که قیمت تمام‌شده بسیار بیشتر است. مهم‌ترین محصول ما را دولت با قیمت پایین خریداری می‌کند و درآمد اختصاصی ما پایین است که نتیجه آن مواجه شدن با رقیبی به نام واردات است در حالی که قیمت آن ۱۵ برابر بیشتر خواهد شد.

او با تاکید بر این که باید درآمد حاصل از فروش واکسن‌ها را خرج تحقیق و توسعه برای واکسن‌هایی که قرار است در آینده تولید شود کنیم، ادامه داد: اگر درآمد واقعی نباشد، مجبور به واردات خواهیم شد یا باید برای انتقال تکنولوژی پول بدهیم. با کاهش درآمد اختصاصی هم پرداختی پایین به کارکنان خواهیم داشت و فرسودگی تجهیزات هم رخ می‌دهد.

به گفته مصطفوی در حال حاضر در حوزه واکسن‌هایی که ذیل برنامه توسعه ایمن‌سازی تعریف شده سورس و منبع اصلی تامین واکسن در کشور تولید داخل بخش دولتی واردات هستند و هیچ بخش خصوصی در این زمینه فعال نیست. اگر موسسه رازی و پاستور حمایت نکردیم خروجی آن جایگزینی واردات است. این در حالی است که ۱۵ سال پیش حجم واردات واکسن چیزی حدود سالانه ۲۰ میلیون دلار بوده و اکنون به چیزی حدود ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است.

او ادامه داد: اگر در سال‌های اخیر بسیاری از سرمایه‌گذاری‌ها را کمک می‌کردیم و تغییر ریل‌گذاری و حمایت‌ها را داشتیم می‌توانستیم مشکلاتی که کشور با آن مواجه است را مرتفع کنیم. در حوزه تولید داخل صحبت‌های زیادی شده و هر قدر حمایت کنیم با توجه به چالش‌های تحریمی رو به افزایش قادر خواهیم بود که این کالای استراتژیک را خودمان تامین می‌کنیم. این نکته مهم است که با وجود واردات واکسن، در دسترسی مشکل وجود دارد. مساله اینجاست که ساختار واحد برای سیاستگذاری در حوزه‌های تحقیق و توسعه تولید و واردات واکسن نداریم و اگر این ساختار را داشتیم پراکندگی‌ها حذف می‌شد. به عنوان مثال می‌توان درباره واکسن پنوموکوک این همگرایی را برای گسیل سرمایه‌های این حوزه به انستیتو پاستور داشته باشیم.

۵۰ درصد نیاز کشور را تامین می‌کنیم

رئیس انستیو پاستور با تاکید بر این که بیش از ۵۰ درصد واکسن مورد نیاز کشور در موسسه رازی و انستیتو پاستور تولید می‌شود، عنوان کرد: چیزی حدود ۴۰ درصد نیاز کشور در بخش واردات تامین می‌کردیم و باقی آن حجم قابل توجهی واکسن پنتاوالان بوده است که در بخش خصوصی در قالب واردات به شکل بالک و پُرکنی انجام می‌شده است.

این مسئول در پاسخ به سوالی درباره صادرات ‌واکسن‌های ایرانی به سایر کشورها عنوان کرد: صادرات واکسن‌های ما متاثر از تحریم‌هاست و به دلیل چالش‌های سطح بین‌المللی نتوانستیم صادرکننده خوبی باشیم. در منطقه واکسن‌ساز جدی نداریم و حتی از ۲۵ کشور در مجموعه پاستور فقط ۶ کشور در حوزه تولید ورود کرده‌اند چون هزینه‌های زیادی دارد و کشورها به سمت صادرات می‌روند. ما سال‌ها واکسن‌ساز بوده‌ایم اما به دلیل محدودیت‌های سال‌های اخیر باید به سمت تولید می‌رفتیم با این نگاه که ظرفیت صادراتی برای ما فراهم نبوده است.

او در پاسخ به سوالی که در تولید کدام واکسن خوب عمل کرده‌ایم، عنوان کرد: واکسن‌های مورد تایید سازمان غذا و دارو از نظر ایمنی و بی‌خطری کارآمد هستند. تجربه موفق ما هم طی چند سال اخیر واکسن هاری دامی است. در واکسن‌هایی که وارد می‌کنیم و ارزبری بالایی دارند مثل پناوالان و ‌پنوموکوک می‌تواند اولویت جدی برای تولید و سرمایه‌گذاری داخلی داشته باشند.

مصطفوی درباره برنامه‌های پیش رو این انستیتو هم بیان کرد: بازنگری در قیمت محصول، فعال‌تر شدن واحد تحقیق و توسعه، انتقال دانش تولید واکسن پنوموکوک با کشور کوبا، نهایی سازی فاز تحقیق و توسعه واکسن هاری انسانی، ارتقای تولید واکسن هاری دامی، فعال‌تر شدن مرکز رشد، ساماندهی شرکت‌های دانش‌بنیان، حمایت از طرح‌های در راستای تولید یا خدمات تخصصی، تعامل و همکاری با بخش خصوصی و… هدفگذاری شده است.

این مسئول در پاسخ به سوال همشهری آنلاین درباره واکسن‌های تولیدی این انستیو هم بیان کرد: درباره ۲ واکسن ب‌ث‌ژ و هپاتیت نیاز کشور سالانه بین ۳ تا ۴ میلیون دوز است و آن را تامین می‌کنیم. درباره واکسن هاری دامی هم از سال گذشته در تلاش برای ورود به فاز تولید هستیم و می‌توانیم ۵۰۰ هزار دوز در اختیار آنها قرار بدهیم. انواع محلول‌های تزریقی و انواع آنتی‌ژن‌های وبا بروسلوٰز و… را داریم و عمده نیاز کشور بر اساس قراردادی که با سازمان غذا و دارو داریم را تامین می‌کنیم.

البته او معتقد است مسیری که در سال‌های اخیر رفتیم مسیر حمایتی از تولید واکسن نبوده و در توضیح بیشتر بیان کرد: درباره واکسن‌های رازی و پاستور با توجه به دولتی بودن این دو مجموعه قیمت‌گذاری‌ها نازل است و به دنبال رفع این مشکلات بودیم. امیدواریم درآمد اختصاصی ما بهتر شود تا بتوانیم در سبد واکسیناسیون محصولات جدید داشته باشیم. البته توقف تولید در هیچ واکسنی نداشتیم و در پاستور همه تعهدات در سال‌های اخیر انجام شده و همچنان بازیگر جدی تأمین واکسن داخلی هستیم. زیرساخت‌هایی که در دوران کرونا ایجاد شد، امکان تولید انواع واکسن را فراهم کرده است. درباره برخی واکسن‌ها مانند روتاویروس و پنوموکوک هم واردات انجام شده، اگر سیاست‌گذاری و حمایت لازم وجود داشته باشد، امکان تولید داخلی یا انتقال فناوری وجود دارد.