در داستان‌نویسی ادا درنمی‌آورم/ فایده کلاس‌های داستان‌نویسی

به گزارش خبرنگار ایلنا، مرتضی برزگر در رشته فناوری اطلاعات تحصیل کرده و پیشه اصلی‌اش نیز تکنولوژی است. اما این امر مانع از تداوم و استمرار او در نوشتن نشده و در شرایطی که بسیاری از تیراژ اندک کتاب‌ها معترضند، برخی کتاب‌های او به چاپ سیزدهم هم رسیده است. در بخش داستان‌های کوتاه جایزه جلال نیز یکی از داوران بوده که به گفته خودش، رعایت استانداردها و اصول داستان‌نویسی را بر هرچیزی مقدم دانسته است.

این  نویسنده و داور بخش داستان کوتاه جایزه ادبی جلال به خبرنگار ایلنا گفت: در انتخاب داستان‌ها به رعایت استانداردهای داستان مدرن و اصول داستان‌نویسی توجه بسیاری داشته‌ایم. همچنین این‌که در هر مجموعه داستان چند داستان مرغوب وجود دارد، یکی از معیارهای اصلی ما در انتخاب نامزدهای بخش داستان کوتاه در جایزه جلال بود.

برزگر افزود: رعایت اصول داستان‌نویسی، مواردی مانند شخصیت‌پردازی، فضاسازی و مسائلی از این قبیل نیز بسیار مدنظر قرار گرفته‌اند. همچنین باورپذیری جهان داستان و پیرنگ داستان‌ها نیز بسیار مهم بوده‌اند. داستان‌های بسیاری ارسال شدند و تعداد داستان‌های خوب و باکیفیت بسیار زیاد بودند. به همین روی انتخاب از میان این داستان‌ها کار بسیار دشواری بود.

وی گفت: جوایز ادبی همواره مهم و مورد توجه مخاطبین و ناشران بوده و در شناخته شدن نویسندگان، داستان‌ها و هموار کردن مسیر نویسندگان بسیار تاثیرگذارند.

او با تاکید براین امر که نه نام نویسنده و نه نام ناشر معیار انتخاب داستان‌ها نبوده است، بیان کرد: در انتخاب داستان‌ها تنها تلاش کردیم کیفیت داستان‌ها و استاندارد بودن آن‌ها را ملاک قرار دهیم. ازسویی دیگر تعداد نویسندگان جوانی که داستان‌های خوب و قابل قبولی ارسال کرده بودند، بسیار زیاد بود و در سال‌های آتی قطعا در رقابت با نویسندگان پیشکسوت، برنده خواهند بود.

اصول را در داستان برجسته نمی‌کنم 

برزگر دلیل چاپ سیزدهم و دهم کتاب‌هایش را ادا درنیاوردن عنوان کرد و گفت: موقع نوشتن ادا درنمی‌آورم، تلاش می‌کنم قصه‌ام را بگویم. در عین این‌که تکنیک‌های داستان‌نویسی را رعایت می‌کنم این تکنیک‌ها را به گونه‌ای به کار می‌برم که در روایت داستانی حل شده باشند و برای مخاطب برجسته نباشد.

او افزود: در نگارش پیرنگ‌های داستانی نیز همواره می‌دانم ابتدا، میانه و پایان داستانم به چه صورت خواهد بود و مسیر داستان‌هایم را در پیرنگ کاملا مشخص می‌کنم؛ چه در نگارش داستان کوتاه باشد و چه رمان.

برزگر درباره تدریس در کلاس‌های داستان‌نویسی تاکید کرد: در کلاس‌های داستان‌نویسی تلاش می‌کنم به هنرجویان کمک کنم تا همزمان با یادگیری تکنیک‌های داستان‌نویسی، نوشتن را مسیری برای کشف خود بدانند و در عین حال که می‌نویسند، خود را بهتر بشناسند و نقاب‌های خود را کنار بگذارند.

او در پاسخ به این پرسش که کلاس‌های داستان‌نویسی، نویسنده کشف می‌کند یا نویسندگان را پرورش می‌دهد، بیان کرد: مانند هر فن و علم دیگری، نوشتن نیز از استمرار می‌آید و آموزش تکنیک. در کارگاه‌ها می‌آموزیم چگونه بنویسیم و چه الگوها، فرم‌ها و تکنیک‌هایی وجود دارد. مانند علم پزشکی، دو و میدانی، پینگ پنگ و ...

نویسندگی به استمرار است

برزگر گفت: این‌که هنرجویان داستان‌نویسی به چه سطحی می‌رسد بستگی به تلاش و مداومتشان دارد. به عقیده من همه می‌توانند نویسنده شوند و به استعداد اعتقاد چندانی ندارم. اما سطح هنرجویان در نویسندگی متفاوت است، یکی ممکن است مانند چخوف شود، دیگری هدایت، حتی ممکن است برخی هنرجویان برتر از داستایوفسکی شوند.

او افزود: به طور کلی حکم قطعی نمی‌توان درباره موفقیت داستان‌نویسان و سطح آن‌ها در میان نویسندگان مطرح صادر کرد چراکه در داستان‌نویسی مدرن بسایر جوانیم و باید تجربه بیشتری در این زمینه کسب کنیم.

برزگر دلیل عدم اقبال ناشران از انتشار و خوانندگان از مطالعه داستان‌های کوتاه را اندک بودن تعداد داستان‌های کوتاه خوب نامید و گفت: حتی نویسندگان خوب نیز چند داستان خوب معدود دارند و مابقی یا متوسط هستند و یا ضعیف. به همین دلیل اقبال کلی به رمان همچنان بیشتر بوده و چه ناشران چه مخاطبان، رمان‌های بلند را به داستان‌های کوتاه ترجیح می‌دهند.

او افزود: تجربه شخصی من نشان می‌دهد که اگر مجموعه داستانی نوشته شده باشد که حداقل استانداردهای مخاطب را رعایت کرده باشد، هم ناشر از انتشار و چاپ آن استقبال می‌کند و هم مخاطبان کتاب را خریداری کرده و مطالعه می‌کنند.

برزگر گفت: جوایز ادبی نیز در موفقیت نویسندگان داستان‌های کوتاه موثرند؛ حضور در این حوایز ادبی کمک می‌کند به نویسنده تا کمتر توسط ناشران ردشده و شانس پذیرشش ازسوی انتشاراتی‌های معتبر افزایش یابد.

او در توصیه به نسل جوان و هنرجویان یادگیری داستان‌نویسی گفت: به هرکسی که تلاش می‌کند هر علم و فنی را یاد بگیرد، توصیه می‌کنم حتما آموزش ببیند. البته این امر لزوما به معنای حضور در کلاس‌های داستان‌نویسی نیست؛ چه آن‌که نویسندگان قدیمی در کلاس شرکت نمی‌کردند، اما کتاب‌های ادبی و متون کهن می‌خواندند، بسیار مطالعه می‌کردند، ترجمه می‌کردند و از کتاب‌ها می‌آموختند.

برزگر گفت: اکنون کلاس‌های داستان‌نویسی در کشور موجود است و علم نویسندگی نیز پیشرفت کرده است. مانند پزشکی که زمانی مثلا سینوهه مجبور بود نبش قبر کند تا جسدها را کالبدشکافی کند اما اکنون علاقمندان می‌توانند در دانشگاه‌ها پزشکی را بیاموزند.

او تاکید کرد: یادگیری و استمرار شرط اصلی نویسندگی است. استمرار معجزه می‌کند؛ نویسندگان نباید خسته شوند و باید مداومت داشته باشند.