جنگ چه زمانی تمام می‌شود؟/ پایان جنگ باید با تضمین عدم تجاوز به ایران همراه باشد

اصغر زرگر، استاد روابط بین‌الملل در رابطه با ارزیابی خود از جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل و ادامه دار شدن آن در حالی که زیر ساخت‌های حیاطی کشورهای منطقه وارد فضای جنگ شده است گفت: از قدیم استراتژیست‌ها گفته‌اند که هیچ‌کس طالب جنگ نیست، ولی وقتی که شروع می‌شود دیگر پایان بخشیدن به آن مقداری مشکل است و معلوم نیست چه کسی آن را به پایان برساند. معمولاً سیاستمداران و نظامی‌ها لیز می‌خورند و وارد جنگ می‌شوند؛ یعنی دست خودشان نیست که در کجاها متوقف شوند و چگونه عمل کنند. 

شرایط پیچیده است

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل ادامه داد: این جنگ به ناگاه توسط آمریکا و صهیونیست‌ها علیه ایران شروع شد و آن‌ها نظرشان بر این بود که همان‌طور که ترامپ بارها اعلام کرده بود، محدود، تمیز و قاطع خواهد بود، ولی خب چنین نشد. به نظر می‌آید اکنون دیگر نمی‌توانند به دلخواه خودشان آن را پایان دهند یا کنترل کنند و این‌ها با توجه به مقاومتی است که نظامیان و مردمان ایران در مقابل این تهاجم ناحق (تهاجمی که از جانب آمریکایی‌ها بود) انجام دادند، بنابراین شرایط یک مقداری پیچیده شده است.

آمریکا و اسرائیل در حمله به عسلویه هماهنگ بودند

وی مسئله حمله به زیرساخت‌های ایران و پارس جنوبی که ترامپ از پذیرش مسئولیت آن سر باز زد، تصریح کرد: آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها بسیاری از اهدافی را که مشخص کرده بودند در داخل ایران تخریب کردند و به نظر می‌آید که با هم هماهنگ شدند که زیرساخت‌ها در پارس جنوبی را بزنند. البته پالایشگاهی در یکی فازهای عسلویه را هدف قرار دادند و نه خود پارس جنوبی؛ چون پارس جنوبی ۱۳۰ کیلومتر از عسلویه فاصله دارد و با لوله‌های زیرزمینی به لاوان می‌آید و از آنجا به پالایشگاه‌های گاز در عسلویه می‌آید. 

پاسخ ایران کوبنده بود

زرگر افزود: ایران هم از خیلی قبل اعلام کرد که اگر زیرساخت‌ها زده شود، ما هم اسکله‌ها و زیرساخت‌های نفتی و گازی را در منطقه مورد هدف قرار خواهیم داد که بعد از زدن عمل شد. دولت هم اعلام کرد که ما آتش را مهار کردیم و جریان انرژی و گاز طبق معمول به شبکه‌ها هدایت می‌شود، ولی در عین حال ایران به وعده خودش عمل کرد چون باید این کار را انجام می‌داد. بنابراین یک میدان گازی قطر در خطر قرار گرفت و بعد هم یک پالایشگاه در عربستان و ترمینالی که در دریای سرخ وجود دارد و ادامه‌دار شد اما به هر صورت پاسخ کوبنده بود.

ایران دیگر با کشورهای منطقه تعارفی ندارد

این استاد دانشگاه با اشاره به توییت اخیر ترامپ در رابطه با حمله به زیر ساخت‌های ایران عنوان کرد: ترامپ بعد از واکنش ایران اعلام کرد که به زیرساخت‌ها حمله نمی‌کنیم ولی باز تهدید کرد اگر ایران بخواهد این کار را ادامه دهد، ما همه زیرساخت‌ها را می‌زنیم یا برق را قطع می‌کنیم این از همان لاف‌ها و گنده‌گویی‌هایی است که او انجام می‌دهد. در ادامه این حوادث قطر، مثل اینکه ۴۸ ساعت یا ۲۴ ساعت به دیپلمات‌های ایران اخطار داد که قطر را ترک کنند. کشورهای عربی خوب متوجه شدند که اگر زیرساخت‌های ایران مورد هدف باشد (حالا عسلویه یا فازهای مختلف پارس جنوبی باشد)، مقابله‌به‌مثل خواهد کرد، دیگر تعارفی در کار نیست و این کار را انجام خواهد داد.

کشورهای عربی در دوراهی قرار دارند

 زرگر در خصوص مواضع کشورهای عربی در برابر ترامپ تأکید کرد: اگر کشورهای عربی واقعاً قدرتی دارند و می‌توانند فشار روی ترامپ یا محافل آمریکایی بیاورند، باید این کار را انجام دهند؛ چون در مقابل دو راهکار قرار دارند: یا اینکه از آن همه تسلیحات و هواپیما و موشک و آواکس و غیره که از آمریکا خریداری کردند، استفاده کنند و آن‌ها هم به آمریکا و صهیونیست‌ها بپیوندند، در این صورت خانه‌های شیشه‌ای‌شان مورد تهاجم ایران قرار خواهد گرفت و آن‌ها هم به عصر حجر برمی‌گردند. راه بعدی این است که به آمریکا فشار بیاورند.

کشورهای عربی اجازه استفاده از تجهیزات آمریکایی را ندارند

وی توضیح داد: این کار را به نظر من انجام نمی‌دهند؛ نه اراده‌ای وجود دارد و نه به نظر می‌آید که اصلاً اجازه این کار از جانب آمریکا به آن‌ها داده شده باشد، چون اجازه استفاده از این تسلیحات را آمریکایی‌ها به آن‌ها ندادند (چون اگر داشتند که تشری به اسرائیل می‌زدند). بنابراین چنین اجازه و مجوزی یا کدهای استفاده از این تسلیحات اصلاً به کشورهای عربی داده نشده و فقط پول یک سری تسلیحات را دادند. آمریکایی‌ها هم که پولش را گرفتند و بعد این‌ها را در آنجا برای استفاده‌های خودشان  مستقر کردند. به نظر من امکان‌پذیر نیست که آن‌ها در حمله به ایران به آمریکا بپیوندند؛ بنابراین باید نفوذ داشته باشند چه در آمریکا و چه در لابی‌های سرمایه‌گذاری که به آمریکا بفهمانند دیگر جنگ فایده‌ای ندارد. 

آمریکایی‌ها در یک بن‌بست قرار گرفته‌اند

این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل در خصوص واکنش احتمالی آمریکا به بن بستی که در آن گرفتار شده است، اظهار کرد: ‌آمریکایی‌ها ممکن است بخواهند تعدادی چترباز یا کماندو به جزایر بفرستند تا بخواهند یک سرپلی ایجاد کنند که اصلاً شدنی نیست و حتی افراد عادی تنگستانی هم جلوی این‌ها می‌ایستند. لذا این‌طوری نیست که این‌ها بتوانند بیایند و تنگه هرمز را کنترل کنند؛ اصلاً آمدند و اطراف تنگه هرمز نیرو پیاده کردند، پهپادها را که نمی‌شود متوقف کرد؛ یک پهپاد می‌تواند بیاید و یک کشتی یا چند کشتی را بزند و باز دوباره همان قضیه قبلی تکرار شود؛ آمریکایی‌ها در یک بن‌بست قرار گرفته‌اند.

آمریکا چطور از این جنگ خارج خواهد شد؟

این استاد ژئوپلیتیک درباره اصرار ترامپ برای خروج از جنگ گفت: ممکن است ترامپ دوباره به این اضافه‌گویی‌ها ادامه دهد و بگوید ما همه چیز را از بین بردیم و یک تاریخی هم برای صهیونیست‌ها مشخص کند که تا این تاریخ آن‌ها بزنید ولی دیگر متوقف شوند؛ این امکان وجود دارد که چنین کاری را انجام دهند. در این شرایط بستگی به طرف ایرانی دارد که شرایطش را اعلام کند. به نظر من خسارت‌ها را باید بپردازند؛ مثلاً در یک تخمین ۲۰ میلیارد دلار به ایران ضرر زده‌اند (به‌جز شهدا و کشته‌ها و آسیب‌هایی که به مردم رسیده است). این ۲۰ میلیارد هم برای کشورهای عربی چیزی نیست یعنی ترامپ می‌تواند به آن‌ها بگوید که من امتیازاتی به شما می‌دهم و شما غرامت را بپردازید ولی در عین حال اصل این مسئله موازنه‌ای است که دیگر جنگ تکرار نشود.

پایان جنگ باید با تضمین عدم تجاوز به ایران باشد

وی تشریح کرد: الان اگر قرار باشد مذاکراتی انجام شود بسیار پیچیده خواهد بود؛ مذاکره در رابطه با تنگه هرمز، مذاکره برای خسارات، مسئله آتش‌بس، به هر صورت باید به نحوی باشد که تضمین‌هایی از سوی سازمان ملل متحد یا قدرت‌های بزرگ ارائه شود که به ایران حمله نخواهد شد. مسئله بعدی آن ۴۰۸ کیلو اورانیوم غنی شده ایران به میزان ۶۰ درصد است که پیچیدگی‌هایی در رابطه با مذاکرات به وجود می‌آورد اما به نظر من دیپلمات‌های بسیار ورزیده‌ای می‌خواهد تا بتوانند به یک نتیجه خاصی برسند.

موازنه جدید در منطقه غرب آسیا

وی درباره موازنه و نظم جدید به وجود آمده در منطقه تصریح کرد: مفهموم موازنه را معمولاً در قالب «موازنه وحشت» می‌گفتند؛ موازنه وحشت یعنی اگر حمله کنید به همان میزان به شما حمله خواهد شد. حالا بین ایران و صهیونیست‌ها و حتی در منطقه یک موازنه برقرار شده است؛ یعنی همه فهمیدند که اگر بخواهند مجدداً حمله کنند، اولاً جنگ منطقه‌ای خواهد بود، ثانیا ایران هم به اندازه کافی می‌تواند به آن‌ها خسارت و آسیب‌ها برساند. احتمالاً طرف‌های متخاصم هم قبول کنند که ما در یک جایی ایستاده‌ایم که همان میزان آسیب را به آن‌ها برسانیم، لذا این موازنه دیگر پایدار خواهد بود.

این کارشناس سیاست خارجی یادآور شد: این نظم جدید شرط و شروطی هم دارد و ایران باید بعد از پایان این جنگ، سریع دستش را به زانوهایش بزند و بلند شود،‌ ملت ایران هم پای کار بیایند؛ کسانی که در خارج هم هستند و دوستان ایران بودند شاید کمک‌هایی کنند. اگر تحریم‌های بانکی، پولی و نفتی ایران رفع شود، به نظر من ایران خیلی سریع می‌تواند خودش را بازسازی بکند. 

ایجاد رژیم حقوقی جدید در تنگه هرمز ممکن است؟

این پژوهشگر روابط بین‌الملل در تشریح وضعیت فعلی تنگه هرمز و احتمال وضع رژیم حقوقی جدید در این منطقه توسط ایران عنوان کرد: تنگه‌ها مثل تنگه هرمز را معمولاً در انگلیسی راهروها یا آبراه‌های بی‌گناه می‌گویند؛ آبراه‌هایی که باید از نظر تردد بین‌المللی باز باشد، به‌جز کانال سوئز، باب‌المندب، سایر تنگه‌ها یک سری رژیم حقوق ایجاد شده دارند ولی به روی همه باز است. این صحبت‌هایی که ما رژیم حقوقی جدید با عمان ایجاد کنیم، مثلاً از کشتی‌هایی که می‌آیند عوارض بگیریم؛ به نظر من به جایی نخواهد رسید. ایران از قبل در این سواحل بوده و کشتی‌هایی که می‌آیند از قسمت سواحل ایران عبور می‌کنند، چون بخش عمان صخره‌ای است و لذا قابل استفاده برای کشتی‌های بزرگ نیست. همین الان هم ثابت شده است که این تسلط ایران تا ابد باقی خواهد ماند و خیلی از کشورها و حقوق بین‌الملل هم اجازه این کار را نخواهند داد. 

وی خاطرنشان کرد: الان مسئله اصلی اسرائیل است که به تخریب و کشتار ادامه می‌دهد و آمریکایی‌ها احتمالاً یک تاریخی برایش مشخص کرده‌اند که تا آن تاریخ ادامه دهد و بعد دیگر اقداماتش را قطع کند. در این چند روز هم بستگی دارد که ایران چه میزان بتواند خسارت بزند؛ اگر ایران بتواند در این مدت آتش بیشتری را روی این باریکه اسرائیل بریزد، به نظر تا این هفته احتمالاً جنگ تمام شود.