یک سال پس از خصوصی‌سازی ایران‌خودرو؛ تغییر در عملکرد یا تغییر در رویکرد؟

به گزارش ایلنا؛ واگذاری شرکت خودروسازی ایران‌خودرو به بخش خصوصی یکی از مهم‌ترین تحولات صنعت خودرو در سال‌های اخیر بود؛ اقدامی که از همان ابتدا با پرسش‌ها، تردیدها و مخالفت‌هایی همراه شد. مخالفان این واگذاری نگران بودند که تغییر مالکیت، نه‌تنها مشکلات دیرینه این خودروساز را حل نکند، بلکه حتی به افت تولید، افزایش تعهدات معوق و کاهش کیفیت محصولات منجر شود.

اکنون با گذشت یک سال از این واگذاری، عملکرد مدیریت جدید تا حدی امکان ارزیابی اولیه را فراهم کرده است. آیا آنچه در این مدت رخ داده، صرفاً بهبودهای مقطعی بوده یا نشانه‌ای از تغییر عمیق در ساختار و رویکرد مدیریتی این شرکت است؟

نگرانی‌ها و واقعیت‌های یک سال پس از واگذاری

یک سال از واگذاری ایران‌خودرو به بخش خصوصی گذشته است؛ انتقالی که از همان ابتدا با پرسش‌ها و تردیدهای بسیاری همراه بود. اکنون این پرسش مطرح است که آیا مدیریت جدید توانسته به وعده‌ها عمل کند و به نگرانی مخالفان خصوصی‌سازی پاسخ دهد یا خیر.

نخستین نگرانی منتقدان، احتمال افت تولید بود. با این حال آنچه در عمل رخ داد، تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. در شرایطی که کل صنعت خودرو کشور حدود ۱۱.۴ درصد کاهش تولید را تجربه کرد، ایران‌خودرو با رشد ۱۲ درصدی توانست تولید خود را به حدود ۵۱۷ هزار دستگاه برساند و ۹۸ درصد از برنامه‌های تولیدی را محقق کند. در نتیجه، سهم این مجموعه از بازار نیز افزایش یافت؛ به طوری که سهم آن در بازار خودروهای سواری و تجاری به ۵۸ درصد و در بخش سواری به ۶۳ درصد رسید.

نگرانی دوم مخالفان واگذاری، انباشت تعهدات معوق و صف‌های طولانی تحویل خودرو بود؛ مشکلی که طی سال‌های گذشته به یکی از نمادهای ناکارآمدی در صنعت خودرو تبدیل شده بود؛ اما در سال نخست مدیریت بخش خصوصی، تعهدات معوق تقریباً به صفر رسید؛ وضعیتی که در سال‌های گذشته کم‌سابقه یا حتی بی‌سابقه تلقی می‌شود.

نگرانی سوم نیز به کیفیت محصولات مربوط می‌شد. گزارش‌ها نشان می‌دهد در دوره مدیریت جدید، ۲۰ ایراد خودروی ری‌را و ۶ ایراد مزمن تارا برطرف شده است. علاوه بر این، با افزایش سطح اطمینان به کیفیت، مدت گارانتی برخی خودروها افزایش یافته و در مواردی که نقص‌های جدی مانند ایراد موتور یا گیربکس مشاهده شود، خودرو به‌طور کامل تعویض می‌شود. همچنین میزان جرائم تأخیر در تحویل خودرو نیز حدود ۵۶ درصد کاهش یافته است.

تغییر مدیریتی؛ از سیاست‌زدگی تا چابکی بازار

این سه محور تنها بخشی از تغییرات رخ‌داده در یک سال گذشته است. توسعه محصولات هیبریدی، افزایش توجه به مسئولیت‌های اجتماعی در بحران‌ها و بازتعریف رابطه با تأمین‌کنندگان نیز از دیگر اقداماتی است که در کارنامه مدیریت جدید دیده می‌شود.

در چهار دهه گذشته، بسیاری از مدیران خودروسازی‌های دولتی عملاً مجری برنامه‌های سیاسی و غیرتجاری بودند؛ برنامه‌هایی که در بسیاری از موارد به سود شرکت‌ها تمام نمی‌شد. انتصاب مدیران از سوی دولت، ابتکار عمل را از آنان می‌گرفت و هر تصمیم یا اصلاحی در پیچ‌وخم بروکراسی طولانی کم‌اثر می‌شد. از سوی دیگر، با تغییر دولت‌ها و وزرای صنعت، سیاست‌ها نیز بارها دستخوش تغییر می‌شد.

در مقابل، مدیریت جدید ایران‌خودرو با تکیه بر تفویض اختیار، چابکی سازمانی و انعطاف در برابر شرایط بازار تلاش کرده سرعت تصمیم‌گیری و اجرا را به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های خود تبدیل کند.

با این حال، بسیاری از ناظران معتقدند؛ آنچه امروز دیده می‌شود، تنها آغاز یک تحول است. پایداری این تغییرات در برابر نوسانات اقتصادی و در گذر زمان، آزمون اصلی برای سنجش موفقیت خصوصی‌سازی در ایران‌خودرو خواهد بود.