رمضان در استان تهران؛ روایت یک ماه مشترک در جغرافیای متنوع

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: ماه مبارک رمضان، هر سال که از راه می‌رسد، استان تهران را ـ با همه گستردگی، تنوع جمعیتی و تفاوت‌های فرهنگی‌اش ـ زیر یک چتر معنوی گرد هم می‌آورد، استانی که از دامنه‌های سرد و آرام البرز آغاز می‌شود و تا دشت‌های پرجنب‌وجوش جنوب و جنوب‌شرق ادامه دارد، در این ماه، روایت‌های گوناگونی از روزه‌داری، افطار، نذر و آیین‌های جمعی را در دل خود جای می‌دهد؛ روایت‌هایی که هرچند در ظاهر متفاوت‌اند، اما در معنا به هم می‌رسند.

تهران و حاشیه‌هایش؛ رمضان در دل زندگی مدرن

در کلان‌شهر تهران، رمضان با ریتم خاص خود جریان دارد. زندگی شهری، ساعات کاری فشرده و شتاب همیشگی، شکل اجرای آیین‌ها را تغییر داده، اما نتوانسته روح رمضان را از میان ببرد، مساجد محلی، هیئت‌های مذهبی و خیریه‌ها، بیش از هر زمان دیگری نقش پیونددهنده مردم را ایفا می‌کنند. افطارهای ساده، بسته‌های معیشتی و جلسات قرائت قرآن، در دل محله‌ها، تصویری آشنا از این ماه می‌سازند؛ تصویری که هر شب با اذان مغرب جان می‌گیرد.

ری؛ جایی که رمضان ریشه دارد

در میان شهرهای استان تهران، ری جایگاهی متفاوت دارد، این شهر کهن، با پیشینه مذهبی و تاریخی‌اش، در رمضان حال‌وهوایی خاص پیدا می‌کند، نزدیکی به حرم حضرت عبدالعظیم حسنی، باعث شده که آیین‌های رمضانی در ری رنگی آیینی‌تر داشته باشند.

بسیاری از خانواده‌ها، افطار را با نان تازه، پنیر، سبزی و خرما آغاز می‌کنند و پس از آن، سفره‌های ساده اما صمیمی‌شان را کامل می‌کنند، جزءخوانی قرآن، نذر آش و شله‌زرد و حضور پررنگ سالمندان و جوانان در مساجد، نشان می‌دهد که رمضان در ری، بیش از آن‌که یک مناسبت تقویمی باشد، بخشی از هویت جمعی شهر است.

دماوند؛ رمضان در سکوت کوهستان

با فاصله گرفتن از پایتخت و حرکت به سمت شمال‌شرق استان، دماوند با هوای خنک و شب‌های آرامش، رمضانی متفاوت را روایت می‌کند، رئیس اداره تبلیغات اسلامی دماوند در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در این شهر، افطار بیش از آن‌که یک وعده غذایی باشد، یک مراسم خانوادگی است، آش‌های محلی، نان خانگی و غذاهای ساده، جایگاه ویژه‌ای بر سفره‌ها دارند.

حجت الاسلام علیرضا نور محمدی افزود: پس از افطار، دیدوبازدیدهای کوتاه و صمیمی میان همسایگان، همچنان یکی از رسم‌های زنده دماوند است؛ رسمی که نشان می‌دهد رمضان، فرصتی برای نزدیک‌تر شدن دل‌هاست.

فیروزکوه؛ سادگی به مثابه یک ارزش

در فیروزکوه، رمضان با سادگی تعریف می‌شود، مردم این شهر، که به فرهنگ همیاری و مشارکت جمعی خو گرفته‌اند، در این ماه بیش از پیش به فکر یکدیگرند. نذر غذا برای همسایه‌ها و نیازمندان، یکی از جلوه‌های پررنگ رمضان در فیروزکوه است، بسیاری از خانواده‌ها، سهمی از غذای افطار خود را برای دیگران کنار می‌گذارند؛ رسمی که ریشه در زندگی جمعی مناطق کوهستانی دارد و هنوز هم زنده است.

لواسان؛ تلاقی سنت و زندگی نو

لواسان، با بافت اجتماعی متنوع و سبک زندگی نیمه‌مدرن، نمونه‌ای از تغییر شکل آیین‌های رمضانی است، در کنار رستوران‌ها و کافه‌هایی که منوی افطار ارائه می‌دهند، سفره‌های خانگی همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند. حضور نسل جوان در مراسم شب‌های قدر و مشارکت در فعالیت‌های خیریه، نشان می‌دهد که حتی در فضاهای مدرن‌تر، رمضان هنوز قدرت پیونددهندگی خود را از دست نداده است.

پردیس؛ رمضان و شکل‌گیری هویت جمعی

پردیس، به‌عنوان شهری نوپا، رمضانی چندلایه را تجربه می‌کند. ساکنانی که از نقاط مختلف کشور به این شهر آمده‌اند، آیین‌های بومی خود را با خود آورده‌اند. نتیجه، رمضانی متنوع است که در آن افطارهای جمعی، برنامه‌های مسجدی و فعالیت‌های داوطلبانه، به شکل‌گیری نوعی هویت مشترک کمک می‌کند. در پردیس، رمضان فرصتی است برای آشنا شدن همسایه‌ها با یکدیگر.

غرب استان؛ آیین‌های مردمی و سفره‌های اشتراکی

در شهرهای غربی استان تهران، رمضان بیش از هر چیز با مشارکت محلی معنا پیدا می‌کند. در شهریار و ملارد، پخت نان و شیرینی خانگی برای افطار هنوز رواج دارد، این خوراکی‌ها اغلب میان همسایه‌ها تقسیم می‌شود و نوعی همبستگی محله‌ای ایجاد می‌کند.

در شهرقدس و رباط کریم، نذر دادن در شب‌های قدر به اوج می‌رسد. خیابان‌ها و اطراف مساجد، با دیگ‌های آش و ظرف‌های شله‌زرد، چهره‌ای آشنا از رمضان را به نمایش می‌گذارند.

در اسلامشهر، افطارهای جمعی و جلسات قرائت قرآن با استقبال گسترده خانواده‌ها همراه است. هیئت‌های مذهبی، محور اصلی این برنامه‌ها هستند و نقش مهمی در سامان‌دهی کمک‌های مردمی دارند.

جنوب و جنوب‌شرق؛ رمضان پرشور

هرچه به جنوب و جنوب‌شرق استان نزدیک‌تر می‌شویم، شور و جمعیت در آیین‌های رمضانی بیشتر می‌شود، رئیس میراث فرهنگی و گردشگری ورامین به خبرنگار مهر گفت: در پاکدشت، ورامین، پیشوا و قرچک، رمضان با نذرهای گسترده و مراسم پرجمعیت شناخته می‌شود.

محمدرضا تاجیک اضافه کرد: پیشوا، با پیشینه مذهبی خود، در شب‌های قدر حال‌وهوایی خاص دارد و بسیاری از مردم تا سحر در مساجد می‌مانند. ورامین نیز با غذاهای محلی و نذری‌های پرحجم، یکی از فعال‌ترین شهرهای استان در این ماه است.

بهارستان؛ رمضان در مقیاس محله

در بهارستان، رمضان در سطح محله‌ها جریان دارد. افطارهای ساده در کوچه‌ها، کمک‌های خودجوش مردمی و برنامه‌های کوچک اما منظم مذهبی، نشان‌دهنده روحیه مشارکت‌جوی مردم این شهر است؛ روحیه‌ای که رمضان آن را تقویت می‌کند.

رمضان در استان تهران، با همه تفاوت‌های جغرافیایی و اجتماعی، یک پیام مشترک دارد: همدلی. از کوچه‌های قدیمی ری تا شهرهای تازه‌تأسیس، از دامنه‌های خنک دماوند تا محله‌های پرجمعیت جنوب استان، این ماه فرصتی است برای مکث، بازاندیشی و نزدیک‌تر شدن آدم‌ها به یکدیگر. شاید شکل آیین‌ها تغییر کرده باشد، اما جوهره رمضان همچنان پابرجاست؛ ماهی که استان تهران را، هرچند برای مدتی کوتاه، به یک روایت واحد تبدیل می‌کند.