استان تولیدکننده‌ای که واردکننده شد؛ چرخه‌ معکوس مرغ در ایلام

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: ایلام با دارا بودن اقلیم کوهستانی و نیمه‌مرطوب، پوشش گیاهی متنوع، مراتع سرسبز و منابع طبیعی گسترده، از ظرفیت‌های قابل‌توجهی در حوزه دامپروری برخوردار است؛ وجود چراگاه‌های فراوان، دسترسی به منابع آبی کافی و شرایط اقلیمی مساعد برای پرورش انواع دام سبک و سنگین، موجب شده این منطقه به‌عنوان یکی از نقاط مستعد و راهبردی برای توسعه صنعت دام و تولید فرآورده‌های دامی در غرب کشور شناخته شود.

این ظرفیت‌ها در صورت بهره‌برداری اصولی، علاوه بر اینکه می‌توانند زمینه‌ساز ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار در مناطق روستایی و عشایری شوند، به رونق چرخه اقتصادی استان شتاب می‌بخشند و سهم قابل‌توجهی در تأمین نیازهای پروتئینی خانوارهای ایلامی ایفا می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که نه‌تنها وابستگی به واردات کاهش می‌یابد، بلکه بخشی از تولیدات دامی استان نیز قابلیت عرضه به بازارهای فرامنطقه‌ای را پیدا می‌کند.

با وجود آنکه استان ایلام در سال‌های اخیر به یکی از قطب‌های تولید مرغ در غرب کشور تبدیل شده و واحدهای پرورش مرغ گوشتی در نقاط مختلف استان به‌ویژه در مناطق معتدل و گرمسیر به‌طور مستمر در حال فعالیت هستند، اما بخش زیادی از تولیدات این واحدها به‌دلیل نبود زیرساخت‌های کافی برای کشتار بسته‌بندی و توزیع به استان‌های دیگر صادر می‌شود و در مقابل بخش عمده‌ای از مرغ مصرفی مردم ایلام از همان استان‌ها مجدداً وارد می‌شود.

این چرخه معکوس علاوه بر کاهش سهم تولیدکنندگان بومی، هزینه‌های اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه دارد؛ حمل و نقل طولانی، هزینه نگهداری و سردسازی و اتلاف بخش‌هایی از محصول به دلیل مسیرهای طولانی انتقال، همگی به افزایش قیمت نهایی برای مصرف‌کننده منجر می‌شوند که این موضوع فشار مضاعفی بر خانوارها و کسب‌وکارهای محلی وارد می‌کند و در نهایت بخشی از درآمد مردم صرف پرداخت هزینه‌هایی می‌شود که می‌توانند با تولید داخلی به حداقل برسند.

از سوی دیگر واردکردن مرغ از سایر مناطق ممکن است بر کیفیت و تازگی محصول نیز تأثیرگذار باشد، زیرا فاصله حمل‌ونقل طولانی و نگهداری در شرایط سردخانه باعث کاهش تازگی و گاهی افت کیفیت می‌شود؛ در حالی که تولید و عرضه مرغ در داخل استان می‌تواند چرخه کوتاه‌تر، سالم‌تر و اقتصادی‌تر ایجاد کند و رضایت مصرف‌کننده را بالا ببرد.

به‌طور کلی تقویت زیرساخت‌های تولید مرغ در استان ایلام نه‌تنها گامی مؤثر در جهت کاهش وابستگی به واردات و تأمین پایدار نیازهای داخلی به‌شمار می‌رود، بلکه می‌تواند به شکل‌گیری فرصت‌های شغلی جدید برای جوانان کمک کند، زمینه افزایش درآمد کشاورزان و دامداران را فراهم سازد و با فعال‌سازی ظرفیت‌های مغفول‌مانده محلی نقش مهمی در تقویت بنیان‌های اقتصادی و حرکت به‌سوی پایداری و خودکفایی استان ایفا کند.

در چنین شرایطی، رسیدگی به این چرخه معیوب و تکمیل زنجیره تولید مرغ در استان ضرورتی انکارناپذیر است؛ چرا که تداوم وضعیت فعلی به تضعیف تولیدکنندگان بومی، هدررفت منابع و خروج سرمایه از استان منجر می‌شود، در حالی‌که با برنامه‌ریزی دقیق و حمایت از زیرساخت‌های محلی می‌توان ایلام را به تأمین‌کننده پایدار نیاز داخلی و بهره‌مند از سود تولیدات خود تبدیل کرد.

چرخه معکوس تولید تا مصرف در ایلام

مدیر پشتیبانی امور دام استان ایلام، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: با وجود آن‌که در بدترین شرایط نیز میزان تولید مرغ در استان حدود سه برابر مصرف داخلی است، همچنان بخشی از مرغ مصرفی مردم ایلام از استان‌های همجوار به‌ویژه کرمانشاه وارد می‌شود؛ چرخه‌ای معکوس که ریشه در ضعف زیرساخت‌های کشتار و بسته‌بندی دارد.

احمد محمدی با اشاره به فعالیت مستمر واحدهای پرورش مرغ گوشتی در مناطق مختلف استان، به‌ویژه در نواحی معتدل و گرمسیر، تأکید کرد: تنها دو کشتارگاه فعال در ایلام وجود دارد و این ظرفیت محدود پاسخ‌گوی حجم بالای تولید نیست، به‌گونه‌ای که بخشی از مرغ‌های تولیدی برای کشتار به استان‌های دیگر ارسال می‌شود و در مقابل، در زمان‌هایی که کشتارگاه‌های استان توان تأمین کافی ندارند، مرغ گرم از همان استان‌ها وارد بازار ایلام می‌شود.

محمدی یکی دیگر از عوامل مؤثر در این چرخه را تفاوت قیمت خرید در کشتارگاه‌ها عنوان کرد و گفت: در برخی موارد، نرخ پیشنهادی کشتارگاه‌های کرمانشاه بالاتر از قیمت‌های داخل استان است و همین اختلاف موجب می‌شود مرغداران برای جبران هزینه‌ها و کسب سود بیشتر، بخشی از تولید خود را به آن استان‌ها منتقل کنند؛ از سوی دیگر، برخی از عاملان توزیع نیز در شرایطی که کشتارگاه‌های ایلام امکان تأمین کامل بازار را ندارند، مرغ گرم را از استان‌های همجوار وارد می‌کنند تا خللی در عرضه ایجاد نشود.

وی همچنین به تفاوت در نرخ افت لاشه اشاره کرد و توضیح داد: کشتارگاه‌های ایلام معمولاً افت لاشه را بین ۲۵ تا ۲۶ درصد محاسبه می‌کنند، در حالی‌که این رقم در کشتارگاه‌های استان‌های همجوار حدود ۲۰ تا ۲۲ درصد است؛ اختلافی که در نهایت بر قیمت تمام‌شده مرغ برای مصرف‌کننده و سود نهایی مرغدار تأثیر مستقیم دارد.

محمدی در پایان خاطرنشان کرد: در برخی موارد، مرغ وارداتی ممکن است از نظر کیفیت در سطح پایین‌تری قرار داشته باشد، اما به‌دلیل قیمت کمتر، در بازار استان عرضه می‌شود؛ موضوعی که هم به تولیدکننده آسیب می‌زند و هم رضایت مصرف‌کننده را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

جوجه ریزی در مرغداری‌های ایلام ۲۶ درصد افزایش یافت

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان ایلام، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: یکی از رسالت‌های اصلی وزارت جهاد کشاورزی تأمین امنیت غذایی کشور در حوزه تولیدات گیاهی و دامی است؛ حوزه‌ای که شهرستان ایلام در آن از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برخوردار است. طاهری افزود: به ویژه در بخش مرغداری، این شهرستان با برخورداری از ۳۴ واحد فعال، جایگاه مهمی در تولید گوشت سفید در سطح استان دارد؛ به‌طوری‌که از این تعداد، ۳۳ واحد به پرورش مرغ گوشتی و یک واحد به تولید تخم‌مرغ اختصاص دارد و ظرفیت اسمی واحدهای گوشتی بالغ بر ۸۵۰ هزار قطعه است.

سعید طاهری با اشاره به مشکلات سال‌های گذشته در حوزه سرمایه در گردش و مسائل مربوط به پروانه‌های بهره‌برداری، از بازگشت پنج واحد راکد به چرخه تولید خبر داد و گفت: در حال حاضر از مجموع ۳۳ واحد مرغداری گوشتی، ۳۱ واحد فعال هستند و به‌طور مستمر در حال جوجه‌ریزی و پرورش مرغ است‌

به گفته وی، در شش‌ماهه نخست سال جاری، میزان جوجه‌ریزی در شهرستان نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۶ درصد افزایش داشته است؛ رشدی که حاصل تلاش مشترک جهاد کشاورزی و همراهی تولیدکنندگان برای احیای واحدهای غیرفعال بوده است.

وی همچنین از معرفی گسترده واحدهای مرغداری به منظور بهره‌مندی از تسهیلات تبصره ۱۸ و اعتبارات ریاست‌جمهوری خبر داد و گفت: تاکنون بیش از ۲۰ واحد برای دریافت این حمایت‌ها معرفی شده تا بتوانند سرمایه در گردش خود را تأمین کرده و فعالیت مستمر داشته باشند. طاهری با اشاره به روند روبه‌رشد تولید در شهرستان، اعلام کرد: در ۹ ماهه نخست سال جاری، حدود یک‌میلیون و صد هزار قطعه جوجه‌ریزی در واحدهای مرغداری انجام شده و پیش‌بینی می‌شود این رقم تا پایان سال به حدود دو میلیون قطعه برسد.

وی در پایان تأکید کرد: شهرستان ایلام با ظرفیت بالقوه خود در حوزه مرغداری می‌تواند سالانه تا دو میلیون قطعه جوجه‌ریزی را پوشش دهد و سهم قابل‌توجهی در تأمین گوشت سفید مصرفی بازار استان ایفا کند؛ هدفی که با تداوم حمایت‌ها و تکمیل زنجیره تولید، دست‌یافتنی خواهد بود.

در نهایت، اصلاح این چرخه ناعادلانه و تکمیل زنجیره تولید مرغ در ایلام ضرورتی فوری است؛ چرا که تنها با بهره‌برداری درست از ظرفیت‌های موجود می‌توان از هدررفت منابع جلوگیری کرد، اقتصاد محلی را تقویت نمود و استان را به جایگاه شایسته در تأمین نیاز داخلی رساند.