سقاب اصفهانی: بنزین و گاز گران نمی‌شوند/ مدل «پاداش‌محور» جایگزین افزایش قیمت

اسماعیل سقاب اصفهانی در گفت‌وگویی با اشاره به تشکیل این سازمان در راستای اجرای ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم توسعه، بر ضرورت انسجام‌بخشیدن به مدیریت کلان مصرف انرژی در کشور تاکید کرد.

وی با تبیین شرایط کنونی، تصویری همه‌جانبه از بخش تولید و مصرف انرژی ارائه داد و راهکار‌های جدید حاکمیت برای مهار ناترازی‌ها بدون آسیب به معیشت مردم را تشریح کرد.

سقاب اصفهانی در تشریح وضعیت انرژی کشور، اظهار کرد: در حوزه تولید، به دلیل توانمندی‌های بی‌بدیل وزارتخانه‌های نفت و نیرو، عملکرد قابل قبولی داشته‌ایم و با وجود تحریم‌های گسترده، موفق به استخراج و صادرات نفت شده‌ایم؛ اما در حوزه مصرف، در زمره بدترین کشور‌های جهان قرار داریم. این الگوی مصرف نادرست، منجر به افزایش شدید ناترازی و عدم کفاف تولید برای تقاضای داخلی شده است؛ موضوعی که مردم نمود عینی و ملموس آن را امروز در قطعی‌های منظم ۲ ساعته برق شاهد هستند.

جزئیات خسارات زیرساختی ناشی از جنگ تحمیلی سوم

معاون رئیس‌جمهور با تبیین شرایط خاص جنگ اقتصادی علیه زیرساخت‌های انرژی کشور، گفت: تولید سالانه گاز کشور در شرایط عادی ۲۹۷ میلیارد متر مکعب است. از این میزان، ۱۳ میلیارد متر مکعب صادر می‌شود، ۴۰ میلیارد متر مکعب صرف برداشت‌های عملیاتی و خودمصرفی تأسیسات شده و ۲۴۳ میلیارد متر مکعب باقی‌مانده وارد شبکه مصرف سراسری می‌شود؛ این در حالی است که نیاز واقعی مصرفی بخش داخلی کشور ۲۸۵ میلیارد متر مکعب است.

وی در ادامه به افشای ابعاد تهاجم دشمن پرداخت و خاطرنشان کرد: کشور ما در جریان جنگ تحمیلی سوم با دشمنی مواجه شد که اقتصاد آن ۱۵ برابر و توان نظامی‌اش ۵۰ برابر ماست. در این تهاجم گسترده، زیرساخت‌های گاز کشور با کاهش ۵۵ میلیارد متر مکعبی مواجه شد و تولید واقعی از ۲۹۷ میلیارد به ۲۴۲ میلیارد متر مکعب سقوط کرد. با احتساب کسری ۴۵ میلیارد متر مکعبی برق و گاز صنایع در سال گذشته، ما هم‌اکنون با ناترازی بزرگ ۱۰۰ میلیارد متر مکعبی در بخش گاز مواجه هستیم.

سقاب اصفهانی تصریح کرد: آمریکا به عمد به دنبال آسیب زدن به زیرساخت‌هاست تا در صورت عدم تسلیم ایران در جنگ رو‌به‌رو، کشور را با بحران داخلی کمبود و ناترازی مواجه سازد. بی‌تردید اگر پاسخ کوبنده، قاطع و به موقع نیرو‌های مسلح به دشمن در زمان تعرض به زیرساخت‌ها نبود، قطعاً ابعاد آسیب‌ها به مراتب گسترده‌تر از وضعیت فعلی می‌شد.

چالش ناترازی ۳۰ میلیون لیتری بنزین و دوراهی سخت دولت

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی به وضعیت بحرانی بنزین اشاره کرد و آمار‌های تکان‌دهنده‌ای ارائه داد: در حالی که سال گذشته روزانه ۱۱۵ میلیون لیتر بنزین در کشور تولید می‌شد، این میزان به دلیل هدف قرار گرفتن مستقیم زیرساخت‌ها توسط آمریکا، به ۱۱۰ میلیون لیتر کاهش یافته است. از سوی دیگر، مصرف بنزین کشور با افزایش چشمگیر ۱۰ میلیون لیتری نسبت به سال گذشته، از ۱۳۰ میلیون به ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده است که این تلاقی کاهش تولید و افزایش مصرف، ناترازی شدید ۳۰ میلیون لیتری بنزین در روز را رقم زده است.

سقاب اصفهانی در تشریح راهکار‌های مواجهه با این بحران گفت: دولت ۲ مسیر واضح پیش‌رو دارد؛ نخست واردات سوخت که مستلزم ارزبری گسترده و در نتیجه کاهش مستقیم بودجه حیاتی دارو و کالا‌های اساسی کشور است. مسیر دوم، مدیریت هوشمندانه مصرف و افزایش همزمان تولید است که هم‌اکنون با تلاش شبانه‌روزی متخصصان در وزارتخانه‌های نفت و نیرو برای احیای زیرساخت‌های آسیب‌دیده در جریان تهاجم‌های اخیر، فعالانه دنبال می‌شود.

وی با اشاره به لزوم خودکنترلی جدی دولت در ادارات و توسعه سریع نیروگاه‌های انرژی خورشیدی، تصریح کرد: بخش اصلی و کلیدی راهکار، مشارکت آگاهانه مردم در مدیریت مصرف است. اگر فقط ۳۰ درصد از مصرف انرژی در تهران بزرگ کاسته شود، جهش فوق‌العاده‌ای در توان نظامی و دفاعی کشور رخ خواهد داد؛ این در حالی است که ما سال گذشته حدود ۵.۵ میلیارد دلار از منابع ارزی کشور را فقط برای واردات بنزین سوزانده‌ایم.

هشدار جدی درباره آینده تولید نفت کشور

معاون رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به یکی از چالش‌های پنهان در بخش بالادستی نفت هشدار داد: کاهش تزریق گاز به میادین نفتی در سالیان اخیر به دلیل جبران ناترازی بخش خانگی، زنگ خطری جدی است که می‌تواند در آینده نزدیک منجر به افت شدید و کاهش تولید چندین میلیون بشکه‌ای نفت کشور شود. صیانت از این سرمایه‌های ملی برای نسل‌های آینده یک ضرورت غیرقابل‌چشم‌پوشی است.

سقاب اصفهانی در بخش دیگری از سخنان خود، به تشریح راهکار‌های عملیاتی سازمان تحت مدیریت خود پرداخت و بر ضرورت تغییر رفتار‌های مصرفی غیراقتصادی در کشور تأکید کرد: ناترازی انرژی هرگز تنها با ابزار‌های سلبی و جریمه حل نخواهد شد. برای مثال، رفتار‌های غیراقتصادی رایجی مانند نگهداری بیش از نیاز نان در فریزر و گرم کردن مجدد آن، به مراتب انرژی و گاز بیشتری نسبت به قیمت خود نان هدر می‌دهد.

وی اقدامات ساده، در دسترس و تاثیرگذار زیر را برای کاهش ناترازی پیشنهاد داد و گفت: استفاده مستمر از سفر‌های اشتراکی و گروهی، تعیین و پایبندی به یک روز بدون خودرو در هفته، کشیدن دوشاخه لوازم برقی از پریز در زمان عدم استفاده، مدیریت زمان سفر و انتقال آن به ساعات کم‌ترافیک و تغییر رویکرد از فشار قیمتی به منفعت‌رسانی مستقیم به مردم، از جمله این اقدامات هستند.

رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی اعلام کرد: اصلاح و افزایش قیمت حامل‌های انرژی به دلیل شرایط اقتصادی و دغدغه‌های اجتماعی فعلاً شدنی و منطقی نیست. استراتژی نوین ما، جایگزینی کامل افزایش قیمت با مدل انتفاع عمومی است. بدین معنا که به جای اعمال فشار بر سبد معیشتی خانوار، به ازای هر میزان کاهش مصرف انرژی، پاداش نقدی مستقیم به مردم پرداخت می‌شود.

وی اضافه کرد: این رویکرد تشویقی به ویژه در بخش صنایع نیز به طور جدی دنبال می‌شود تا با کاهش ناترازی و بی‌نیازی از واردات، صنایع کشور دیگر دچار قطعی انرژی و توقف تولید نشوند. بر اساس محاسبات، ما روزانه به واردات ۳۰ میلیون لیتر بنزین نیاز داریم که سالانه حدود هشت میلیارد دلار ارزبری روی دست کشور می‌گذارد؛ در حالی که اگر هر خانواده ایرانی فقط یک لیتر بنزین کمتر مصرف کند، می‌توان بخش عمده‌ای از این ناترازی ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتری را بدون هیچ هزینه‌ای برطرف کرد.

فرهنگ‌سازی و اولویت‌های سه‌گانه سازمان بهره‌وری انرژی

سقاب اصفهانی با تأکید بر اینکه اولویت اصلی سازمان، فرهنگ‌سازی همه‌جانبه بر پایه یک «طرح ملی» است، گفت: مردم باید بدانند و حس کنند که با صرفه‌جویی آنان، منابع ارزی گران‌بهای کشور به جای سوختن، صرف واردات دارو‌های حیاتی و کالا‌های اساسی سفره‌شان می‌شود. گره زدن منافع اقتصادی مستقیم مردم به کاهش مصرف، هسته مرکزی برنامه‌های ماست که بخشی از آن با طرح موفق “پاداش صرفه‌جویی” وزیر نیرو آغاز شده و سایر ابعاد گسترده آن نیز در حال بررسی دقیق کارشناسی است.

وی وظایف راهبردی سازمان متبوع خود را در سه محور اصلی و کلیدی خلاصه کرد:

ایجاد و ارتقای همه‌جانبه بهره‌وری انرژی در همه بخش‌ها.

کاهش شاخص شدت انرژی در کشور از طریق اعمال مدیریت هوشمند مصرف.

عادلانه‌سازی یارانه انرژی (که از دو وظیفه پیشین، از اهمیت راهبردی و حیاتی بسیار بیشتری برخوردار است).