نسخه اندیشکده اماراتی برای خروج منطقه از بحران | آخرین خبر

پس از فروپاشی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و تداوم محاصره دریایی و تحریم‌های آمریکا، کانال‌های میانجی‌گری با محوریت قطر و پاکستان برای احیای گفت‌وگوها فعال مانده‌اند. با این حال، تحولات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و مواضع متغیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از جمله اظهارات اخیرش درباره کنار گذاشتن ونس از پیگیری مذاکرات، مسیر دیپلماسی را در وضعیتی مبهم قرار داده است. احیای دیپلماسی میان ایران و آمریکا با کمبود کانال ارتباطی مواجه نیست؛ مانع اصلی، اختلافات ساختاری و بی‌اعتمادی انباشته است.

اندیشکده مرکز سیاستگذاری امارات در گزارشی سه مانع موجود در این زمینه را برجسته می‌کند: بحران اعتماد، اختلاف بر سر برداشتن گام نخست و محدودیت زمان. نخستین مانع، بی‌اعتمادی متقابل است. تهران با اشاره به تجربه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، خواهان تضمین‌هایی برای جلوگیری از تکرار حملات و فشار نظامی است. در مقابل، واشنگتن نسبت به پایبندی ایران به تعهدات احتمالی تردید دارد و حل مساله هسته‌ای را لازمه توافق می‌داند. بنابراین، مساله فقط توافق بر سر مفاد نیست، بلکه اطمینان از اجرای آن نیز هست. میانجی‌گران می‌کوشند با انتقال پیام و ارتباط با نهادهای تصمیم‌گیر، این بی‌اعتمادی را کاهش دهند.

مانع دوم، اختلاف بر سر ترتیب اقدامات است. تهران توقف محاصره دریایی، رفع تحریم‌ها و پایان اقدامات نظامی را مقدم بر مذاکره هسته‌ای می‌داند و خواستار آزادسازی دارایی‌های مسدود‌شده خود است، اما واشنگتن خواهان آن است که پرونده هسته‌ای از همان ابتدا در دستور کار قرار گیرد و با امتیازهای اقتصادی پیش از مذاکره موافقت نکرده است. هر طرف انتظار دارد دیگری نخستین گام را بردارد؛ زیرا اقدام یک‌جانبه می‌تواند به‌منزله عقب‌نشینی تعبیر شود، بی‌آنکه تضمینی برای اقدام متقابل وجود داشته باشد.

ایده «گام‌های کوچک» برای شکستن همین بن‌بست مطرح شده است. اندیشکده اماراتی در گزارش خود به گزینه‌هایی مانند … …