جهان ۲۰۲۵ در تلاطم نقض‌های مرگ‌بار حقوق بین‌الملل

سال ۲۰۲۵ یکی از پرتلاطم‌ترین سال‌ها در تاریخ معاصر از نظر نقض حقوق بین‌الملل بود؛ با تشدید درگیری‌های مسلحانه و عدم پایبندی‌ برخی از بازیگران به معاهده‌های بین‌المللی، جهان شاهد افزایش چشمگیر جنایت‌های جنگی، نقض قوانین بشردوستانه و نقض حقوق بشر بود.

بیش از ۱۰۰ درگیری فعال همراه با نقض‌های حقوق بین‌الملل در جهان در سال ۲۰۲۵ به کشته‌شدن دست‌کم ۳۳ هزار نفر منجر شدند؛ آماری که در قیاس با سال‌های پیش افزایشی قابل توجه نشان می‌دهد.

سازمان ملل با تمرکز بر حمله‌های به غیرنظامیان، آوارگی اجباری و استفاده از گرسنگی به‌عنوان سلاح جنگی، گزارش داد که نقض قوانین بشردوستانه بین‌المللی (IHL) و حقوق بشر بین‌المللی (IHRL) در سال گذشته به سطوح بی‌سابقه‌ای رسید.

این نقض‌ها نه‌تنها زندگی میلیون‌ها نفر را نابود کرد، بلکه اعتماد به نظام حقوقی بین‌المللی را بیش از پیش تضعیف کرد.

شایع‌ترین انواع نقض حقوق بین‌الملل در ۲۰۲۵

یکی از شایع‌ترین نقض‌های حقوق بین‌الملل در سال ۲۰۲۵، جنایت‌های جنگی و جنایت‌های علیه بشریت بود؛ این شامل حمله‌های نامتناسب به غیرنظامیان، تخریب زیرساخت‌های غیرنظامی و استفاده از سلاح‌های ممنوعه می‌شود.

در گزارش دیده‌بان حقوق بشر، تاکید شده است که درگیری‌های غزه و سودان بیشترین موارد نقض حقوق بین‌الملل را داشتند؛ برای مثال، حمله‌های رژیم صهیونیستی به بیمارستان‌ها، مدرسه‌ها و ساختمان‌های مسکونی در غزه به قتل‌عام و جراحت ده‌ها هزار غیرنظامی منجر شد؛ امری که نقض کنوانسیون‌های ژنو (۱۹۴۹) و پروتکل‌های الحاقی آن (۱۹۷۷) است.

رژیم صهیونیستی در غزه، به جنایت‌های جنگی مانند محرومیت از آب (جنایت علیه بشریت) و حمله‌های نامتناسب متهم شد؛ گزارش دیده‌بان حقوق بشر تایید می‌کند که حمله‌ها به زیرساخت‌های غیرنظامی غزه، مانند شبکه برق و آب، منجر به بحران انسانی شد.

نقض شایع دیگر در جهان در سال میلادی گذشته، نقض آزادی بیان بود که کشور‌های غربی به شکل گسترده‌ای در مواجهه با اعتراض‌های سراسری ازجمله در حمایت از فلسطین و محکومیت جنایت‌های رژیم صهیونیستی به آن دست زدند.

نقض قوانین مربوط به انتقال تسلیحات نیز شایع بود؛ برخی از کشور‌های تولیدکننده عمده تسلیحات، به طرف‌های درگیر تسلیحاتی را ارائه کردند که بر ابعاد نقض‌ها افزود.

آمریکا و آلمان با وجود آگاهی از خطرهای جنایت‌های جنگی در غزه، در سال ۲۰۲۵ به ارائه و ارسال تسلیحات به اراضی اشغالی ادامه دادند؛ این امر نقض تعهد‌ها تحت معاهده تجارت تسلیحات (ATT) است.

آوارگی اجباری و نقض حقوق پناهندگان نیز در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت؛ سازمان ملل گزارش داد که ۱۱۰ میلیون نفر عمدتا به دلیل درگیری‌ها آواره شدند.

در سودان، پاکسازی قومی در غرب دارفور توسط نیرو‌های پشتیبانی سریع RSF منجر به آوارگی میلیون‌ها نفر شد که جنایت علیه بشریت است؛ درگیری بین نیرو‌های مسلح و نیرو‌های پشتیبانی سریع در سودان شامل خشونت جنسی، کشتار جمعی و پاکسازی قومی بود؛ سازمان ملل گزارش داد که دست‌کم هزار و ۱۳ غیرنظامی در حمله آوریل به اردوگاه آوارگان زمزم قتل‌عام شدند.

نقض قوانین دریایی و مداخله نظامی غیرقانونی نیز در سال ۲۰۲۵ از موارد برجسته نقض حقوق بین‌الملل بود؛ مداخله آمریکا در امور ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور قانونی این کشور و همسرش نقض ماده ۲ (۴) منشور سازمان ملل بود.

این اقدام منجر به محکومیت‌های بین‌المللی شد و نمونه‌ای از نقض حاکمیت دولتی است؛ برخی از کارشناسان تاکید کردند که مداخله آمریکا در ونزوئلا، شامل حمله نظامی و دستگیری مادورو، نقض مستقیم قوانین بین‌المللی بود.

بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین ناقضان حقوق بین‌الملل در سال ۲۰۲۵

رکوردداران و بزرگ‌ترین بازیگران ناقض حقوق بین‌الملل در سال ۲۰۲۵ عبارتند از:

رژیم صهیونیستی: این رژیم در سال ۲۰۲۵ یکی از اصلی‌ترین ناقضان حقوق بین‌الملل بود؛ دلیل اصلی اجماع کارشناسان و نهاد‌های بین‌المللی در این باره، جنگ نسل‌کشی علیه غزه بوده است.

بیشترین نقض در غزه توسط رژیم صهیونیستی شامل جنایت‌های جنگی و نسل‌کشی بوده است؛ دیده‌بان حقوق بشر نسل‌کشی رژیم صهیونیستی در غزه را یکی از وحشتناک‌ترین موارد عدم اقدام بین‌المللی توصیف کرد.

کمیسیون سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که رژیم صهیونیستی با کشتار و آسیب جدی به جمعیت فلسطینی، جنایت‌های جنگی و علیه بشریت مرتکب شده است؛ این شامل حمله‌های نامتناسب به غیرنظامیان، تخریب زیرساخت‌ها و محرومیت از کمک‌های بشردوستانه بود.

برای مثال، دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) در نظر مشورتی اکتبر ۲۰۲۵ حکم داد که رژیم صهیونیستی تعهد‌های خود تحت کنوانسیون ژنو را نقض و جمعیت غزه را از تامین کافی محروم کرده است.

یکی از برجسته‌ترین نقض‌های حقوق بین‌الملل توسط رژیم صهیونیستی، ممنوعیت عملیات آژانس امداد و خدمات سازمان ملل برای پناهندگان فلسطینی (آنروا UNRWA) بود؛ رژیم صهیونیستی در دسامبر ۲۰۲۵، قوانین جدیدی تصویب کرد که عملیات آنروا را در شرق قدس اشغالی ممنوع و ۳۷ سازمان کمک‌رسانی بین‌المللی را از غزه اخراج کرد.

این اقدام که توسط سازمان ملل به‌عنوان نقض محدودیت‌های غیرقانونی بر دسترسی بشردوستانه توصیف شد، منجر به تعلیق کمک‌ها برای میلیون‌ها نفر شد.

نقض‌های دیگر شامل نقض آتش‌بس غزه بود؛ براساس گزارش الجزیره، رژیم صهیونیستی دست‌کم ۹۶۹ بار آتش‌بس را از طریق حمله‌های هوایی، توپخانه‌ای و دریایی از اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۵ نقض کرد؛ این نقض‌ها شامل هدف قرار دادن بیمارستان‌ها، مدرسه‌ها و کاروان‌های امدادی بود که نقض مستقیم پروتکل‌های الحاقی کنوانسیون ژنو (۱۹۷۷) است.

عفو بین‌الملل در جولای ۲۰۲۵ گزارش داد که سازمان‌های صهیونیستی نیز رژیم صهیونیستی را به نسل‌کشی متهم کرده و خواستار اقدام بین‌المللی شدند.

رژیم صهیونیستی در کرانه باختری، نقض‌های دیگری مرتکب شد؛ به‌عنوان مثال، مرکز اطلاعات حقوق بشر فلسطین (PCHR) گزارش داد که در اکتبر ۲۰۲۵، شهرک‌نشینان صهیونیست مرتکب نقض حقوق مالکیت و امنیت غیرنظامیان شدند.

مرکز حقوق بشری الحق نیز رژیم صهیونیستی را به مسدود کردن غیرقانونی کمک‌های بشردوستانه در غزه متهم کرد که شامل انکار کمک‌ها، تخریب زمین‌های کشاورزی و هدف قرار دادن غیرنظامیان بود.

این اقدام‌ها منجر به مرگ هزاران غیرنظامی، ازجمله کودکان شد و سازمان ملل آن را به‌عنوان الگوی جنایت‌های جنگی توصیف کرد؛ پیامد‌های چنین نقض‌هایی، شامل آوارگی بیش از ۲ میلیون نفر و بحران غذایی بود که رژیم صهیونیستی را در فهرست ناقضان اصلی قرار داد.

در عین حال، رژیم صهیونیستی با همراهی آمریکا دست به تجاوز نظامی به ایران زد؛ اقدامی که به گفته کارشناسان و حقوقدانان نقض حقوق بین‌الملل بوده است.

آمریکا: مداخله در ونزوئلا، فروش تسلیحات به رژیم صهیونیستی و حمله‌های هوایی در کارائیب و اقیانوس آرام مهم‌ترین موارد نقض حقوق بین‌الملل توسط آمریکا در سال ۲۰۲۵ بودند؛ متحدان و مخالفان آمریکا ضمن ابراز نگرانی از اقدام این کشور علیه ونزوئلا و توصیف آن به‌عنوان نقض اصول اساسی منشور سازمان ملل هشدار دادند این اقدام سابقه‌ای برای مداخله‌های بیشتر ایجاد می‌کند.

Chatham House گزارش داد که دستگیری مادورو و حمله به ونزوئلا هیچ توجیهی در حقوق بین‌الملل ندارند؛ Atlantic Council تاکید کرد که این حمله‌ها نقض منشور سازمان ملل است؛ انجمن بین‌المللی وکلا (IBA) اعلام کرد که تلاش‌های آمریکا برای از کار برکنار کردن مادورو، نقض منشور سازمان ملل است؛ Just Security تحلیل کرد که محاصره نظامی ونزوئلا پیامد‌های قانونی دارد.

کارشناسان سازمان ملل محاصره جزئی دریایی توسط آمریکا را محکوم کرده و آن را نقض قوانین اساسی حقوق بین‌الملل خواندند.

علاوه بر این، فروش تسلیحات به رژیم صهیونیستی توسط آمریکا با وجود آگاهی از ارتکاب جنایت جنگی در غزه توسط این رژیم، نقض معاهده تجارت تسلیحات بود.

آمریکا در عین حال، در زمینه حقوق مهاجران دست به نقض‌های گسترده‌ای زد که مراکز بازداشت مهاجران در این کشور را به کانون‌های نقض حقوق بشر تبدیل کرد.

نیروهای پشتیبانی سریع سودان: نیرو‌های پشتیبانی سریع در سودان عمدتا به‌عنوان مسئول پاکسازی قومی و جنایت‌های جنگی در این کشور درپی جنگ داخلی ادامه‌دار شناخته می‌شود.

گزارش سازمان ملل در دسامبر ۲۰۲۵ جزئیات کشتارها، تجاوز‌ها و خشونت جنسی توسط نیرو‌های پشتیبانی سریع را توصیف کرد؛ سازمان ملل پیشتر در سپتامبر ۲۰۲۵ جنگ سودان را با عنوان «جنگ جنایت‌ها» توصیف کرد.

دیده‌بان حقوق بشر گزارش داد که جنگ در سودان، یکی از بدترین بحران‌های جهان را ایجاد کرد.

نقض‌های مکرر حقوق بین‌الملل در سودان منجر به آوارگی میلیون‌ها نفر و گرسنگی شد.

پیامد‌های نقض‌های مکرر حقوق بین‌الملل

پیامد‌های نقض گسترده حقوق بین‌المللی در جهان در سال ۲۰۲۵ گسترده بودند که آوارگی ۱۱۰ میلیون نفر و گرسنگی میلیون‌ها نفر دیگر از آن جمله بودند.

نهاد‌های مبارزه و مقابله با نقض حقوق بین‌الملل در عرصه جهانی ازجمله سازمان ملل و نهاد‌های تابعه آن مانند دیوان بین‌المللی کیفری (ICC) نتوانستند اقدام موثری در اجرای وظایف ذاتی خود انجام دهند.

سال ۲۰۲۵ با نقض‌های شایع نشان‌دهنده بحران در حقوق بین‌الملل بود؛ این نشان می‌دهد که نیاز به اجرای قوی‌تر قوانین وجود دارد تا از تکرار چنین نقض‌هایی جلوگیری شود.