دادیار تا چه حد ملزم به تبعیت از دادستان است؟ / حدود اختیار و اختلاف نظر در دادسرا

در فرایند تحقیقات مقدماتی کیفری، مرز اختیارات دادیار و دادستان همواره محل پرسش و اختلاف بوده است؛ به‌ویژه در مواردی مانند صدور قرار تأمین، تعیین کارشناس یا شیوه انجام تحقیقات. قانون آیین دادرسی کیفری با تأکید بر اصل سلسله‌مراتب دادسرا، جایگاه دادیار را در طول اختیارات دادستان تعریف کرده و اختیار استقلال در برابر نظر دادستان را برای وی پیش‌بینی نکرده است؛ موضوعی که نقش دادستان را در تصمیم‌گیری‌های نهایی دادسرا پررنگ‌تر می‌کند.

پرسش یکی از مخاطبان وکیل آنلاین درخصوص محدوده تبعیت دادیار از دادستان:

حدود تبعیت دادیار از دادستان چه مقدار است؟ آیا منحصر به قرار است یا شکل تحقیقات را شامل میشود؟ به عنوان مثال آیا دادستان می‌تواند بخشی از وظایف دادیاری را خود به عهده گرفته و بخشی را به دادیار واگذار کند؟ یا در تعیین کارشناس شخصاً پذیرش وثیقه را انجام داده و شیوه خاصی را برای تحقیقات مقدماتی به دادیار مکلف کند؟

از طرف دیگر در صورتیکه دادیار دستور دادستان را مغایر با قانون بداند، تکلیف دادیار چیست؟

پاسخ وکیل آنلاین درخصوص لزوم تبعیت دادیار از دادستان:

-۱ مستفاد از ماده ۸۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ این است که انجام وظایف و اختیارات دادستان از سوی دادیار، منوط به ارجاع دادستان و یا در غیاب وی میباشد و اساساً دادیار در انجام وظایف و اعمال اختیارات دادستان و از جمله تحقیقات مقدماتی در موارد مذکور در ماده ۹۲ قانون پیشگفته، تابع نظر دادستان بوده و تحت نظارت او انجام وظیفه میکند. در واقع، ورود و مداخله دادیار در امور فوقالذکر، در طول انجام وظایف و اعمال اختیارات دادستان است و نه در عرض آن؛ بنابراین در فرض استعلام، در صورت ارجاع تحقیقات مقدماتی مطابق ماده ۹۲ یادشده از سوی دادستان، دادیار در صدور قرار نهایی و قرار تأمین کیفری منتهی به بازداشت متهم، تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد؛ شایسته ذکر است در این خصوص، حق اختلاف یا مرجعی برای حل اختلاف نیز در قانون، پیشبینی نشده است.

از طرف دیگر درخصوص پرسش دوم باید بیان داشت، با عنایت به اصل سلسله مراتب دادسرا که لزوم تبعیت دادیار از دادستان را در پی دارد، در صورت عدم موافقت دادستان با قرار‌های دادیار نظر دادستان متبع است و چنانچه مطابق ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ تحقیقات به دادیار ارجاع شده باشد، دادیار تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد.