توافقی بهتر از برجام در دسترس است

باشگاه خبرنگاران جوان - پس از دور سوم مذاکرات میان ایران و آمریکا در ژنو، شبکه تلویزیونی CBS آمریکا شب گذشته درباره جزئیات این دور از مذاکرات مصاحبه‌ای را با «بدر البوسعیدی» وزیر امور خارجه عمان انجام داد.

وزیر امور خارجه عمان که نقش میانجی را در این مذاکرات برعهده دارد، در این مصاحبه عنوان می‌کند که پیشرفت قابل‌ملاحظه‌ای در مسیر رسیدن به توافق حاصل شده، اما همچنان به زمان بیشتری برای پرداختن به جزئیات نیاز است. بدر البوسعیدی در بخش دیگری از این مصاحبه می‌گوید دوشنبه آتی درباره مسائل فنی گفت‌و‌گو خواهد شد و ظرف یک هفته دور دیگری از مذاکرات میان ایران و آمریکا برگزار می‌شود.

آنچه در ادامه می‌خوانید مشروح مذاکره شبکه CBS با وزیر امور خارجه عمان است.

- دونالد ترامپ روز جمعه گفت از روند مذاکرات راضی نیست و ناراضی است که آنها حاضر نیستند آنچه ما باید داشته باشیم را بدهند. از دیدگاه شما آیا دیپلماسی در حال شکست است؟

+ من اطمینان دارم و در ارزیابی خود از روند مذاکرات فکر می‌کنم واقعاً می‌توانم ببینم که توافق صلح در دسترس ما قرار دارد.

- توافق صلح؟

+ بله در دسترس ما قرار دارد اگر فقط به دیپلماسی فضایی را که نیاز دارد بدهیم، زیرا فکر نمی‌کنم هیچ جایگزینی برای دیپلماسی بتواند این مسئله را حل کند.

- وقتی می‌گویید فضا آیا یعنی درخواست زمان بیشتری برای ادامه مذاکرات دارید؟

+ من درخواست ادامه این روند را دارم، زیرا تاکنون پیشرفت قابل توجهی در مسیر رسیدن به توافق حاصل شده است و قلب این توافق بسیار مهم است و فکر می‌کنم ما آن قلب را به دست آورده‌ایم.

- وقتی می‌گویید قلب توافق ایران گفته این موضوع باید فقط هسته‌ای باشد. واقعاً بر سر چه چیزی توافق کرده‌اید؟ آیا می‌توانید توضیح دهید چرا باید زمان بیشتری داده شود؟

+ اگر هدف نهایی این باشد که برای همیشه اطمینان حاصل شود ایران نتواند بمب هسته‌ای داشته باشد فکر می‌کنم ما از طریق این مذاکرات این مشکل را حل کرده‌ایم و به یک دستاورد بسیار مهم رسیده‌ایم که هرگز پیش از این حاصل نشده بود. اگر بتوانیم آن را تثبیت کنیم و بر اساس آن پیش برویم فکر می‌کنم توافق در دسترس ما قرار دارد.

- ایران بر سر چه چیزی که قبلاً هرگز انجام نداده توافق کرده است؟

+ مهم‌ترین دستاورد این است که ایران هرگز هیچ ماده هسته‌ای که بتواند بمب ایجاد کند در اختیار نخواهد داشت. این دستاورد بزرگی است. این موضوع در توافق قدیمی دوران اوباما وجود نداشت. این کاملاً جدید است. اکنون درباره صفر انباشت صحبت می‌کنیم و این بسیار مهم است، زیرا اگر نتوانید مواد غنی شده را انباشته کنید راهی برای ساخت بمب وجود ندارد چه غنی سازی انجام شود چه نشود. فکر می‌کنم این نکته‌ای است که رسانه‌ها تا حد زیادی آن را نادیده گرفته‌اند و می‌خواهم از منظر یک میانجی آن را روشن کنم.

- توضیح دهید. آیا مواد غنی شده که می‌تواند برای بمب استفاده شود در خاک ایران نگهداری نخواهد شد؟

+ آنها قادر نخواهند بود آن ماده‌ای را که امکان ساخت بمب را فراهم می‌کند انباشته کنند.

- یعنی هیچ انباشتی وجود نخواهد داشت؟

+ صفر انباشت صفر ذخیره‌سازی و راستی آزمایی کامل. این نیز دستاوردی به همان اندازه مهم است. یک راستی آزمایی کامل و جامع توسط IAEA که نهاد مسئول این پرونده است انجام خواهد شد.

- یعنی نهاد ناظر هسته‌ای سازمان ملل. پس شما می‌گویید همه مواد غنی شده به جایی دیگر منتقل خواهد شد؟ نه روسیه بلکه...

+ نه نه. ذخایر فعلی که هنوز وجود دارد.

- آنچه اکنون باقی مانده است؟

+ اکنون توافق وجود دارد که این مواد تا پایین‌ترین سطح ممکن رقیق شود.

- به سطحی طبیعی؟

+ بله به سطحی طبیعی و به سوخت تبدیل شود و آن سوخت غیرقابل بازگشت خواهد بود. اگر ایران چنین کند بسیار مهم خواهد بود. بسیار مهم است و در ارزیابی من توافق بر سر آن حاصل شده است.

- در ارزیابی شما؟

+ بله.

-، زیرا امروز CBS گزارش محرمانه IAEA را تأیید کرد که بازرسان فعالیت منظم در سایت‌های غنی سازی بمباران شده مشاهده کرده‌اند، اما ایران از توضیح درباره سرنوشت ذخایر خود خودداری کرده و اجازه دسترسی به بازرسان سازمان ملل نداده است. آیا می‌گویید بازرسان به این سایت‌ها مانند اصفهان دسترسی خواهند داشت؟

+ اگر توافقی حاصل شود دسترسی کامل داده خواهد شد.

- ایران چنین پیشنهادی داده است؟

+ بله.

- این بازرسان چه کسانی خواهند بود؟

+ آژانس. اما اگر توافقی برقرار باشد معتقدم حتی بازرسان ایالات متحده نیز در مقطعی از روند دسترسی خواهند داشت اگر توافقی محترم عادلانه و پایدار حاصل شود. دلیلی نمی‌بینم که دسترسی حتی به خود ایالات متحده داده نشود. ایران هرگز بازرسان آمریکایی را نپذیرفته است و در دوران اوباما نیز چنین نکرد.  

- شما با معاون دونالد ترامپ «جی دی ونس» دیدار کردید. آیا او جزئیات را همان گونه که شما توضیح دادید درک می‌کند؟

+ من توضیح دادم و می‌خواهم از زمانی که اختصاص داد و توجه و مشارکت او قدردانی کنم. تا حد امکان ارزیابی خود را به عنوان میانجی مستقل و تسهیل کننده ارائه دادم.

- آیا احساس کردید پیشرفت کافی حاصل شده تا آمریکا از حمله خودداری کند؟

+ امیدوارم چنین باشد. پیشرفت قابل توجهی حاصل شده است، اما هنوز جزئیاتی باقی مانده که باید نهایی شود و به همین دلیل زمان بیشتری نیاز داریم تا به یک بسته جامع توافق برسیم.

- آیا احساس کردید او می‌خواهد توافق موفق شود؟

+ بله و فکر می‌کنم حتی دونالد ترامپ نیز می‌خواهد این توافق موفق شود.

-، اما او گفته کافی نیست.

+ نمی‌دانم منظور او چه بوده است. مایل هستم به هر نکته مشخصی پاسخ دهم. صادقانه فکر می‌کنم او به دیپلماسی باور دارد و گزینه دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.

- گفت‌و‌گو‌های فنی در وین برنامه ریزی شده است. چه مقدار زمان نیاز دارید؟

+ دوشنبه درباره مسائل فنی گفت‌و‌گو خواهد شد و طی یک هفته دور دیگری در سطح مذاکره کنندگان برگزار می‌شود.

- اگر اسرائیل حمله کند چه می‌شود؟

+ امیدوارم چنین نشود. آنچه سال گذشته رخ داد نباید تکرار شود.

- شما تابستان گذشته نیز میانجی بودید و در میانه آن دیپلماسی ایالات متحده و اسرائیل سایت‌ها را بمباران کردند. آیا نگران تکرار آن هستید؟

+ بله بسیار نگرانم مانند همه جهان. جهان خواهان توافق مذاکره شده است نه تکرار آنچه دیدیم.

- دونالد ترامپ گفته برنامه هسته‌ای نابود شده است. اکنون ایران چه دارد؟

+ پاسخ دقیق را نمی‌دانم، اما اگر توافقی حاصل شود دسترسی کامل برای ارزیابی فراهم خواهد شد بدون جنگ.

- چه مدت طول می‌کشد بازرسان مستقر شوند؟

+ در چارچوب این مذاکرات معتقدم ظرف حداکثر سه ماه می‌توان مسئله ذخایر موجود را حل کرد و سازوکار‌های راستی آزمایی و کنترل را برقرار کرد و وضعیت برنامه را ارزیابی کرد و نیاز‌های واقعی آن را تعیین کرد تا برنامه صلح آمیز باقی بماند.

- درباره موشک‌های بالستیک چه می‌شود؟

+ ایران آمادگی گفت‌و‌گو درباره همه چیز را دارد، اما در چارچوب مناسب. اولویت اکنون پرونده هسته‌ای است. سایر مسائل می‌تواند در قالب گفت‌وگوی منطقه‌ای میان ایران و همسایگان بررسی شود تا اعتمادسازی و همکاری اقتصادی و امنیتی شکل گیرد.

- ایران اکنون در حال غنی‌سازی نیست؟

+ خیر. بر اساس اطمینان IAEA هیچ فعالیت غنی سازی در حال انجام نیست. تنها تأسیسات فعال تا حدی راکتور تحقیقاتی تهران است که ایزوتوپ‌های پزشکی تولید می‌کند.

- آیا می‌توان چنین توافق پیچیده‌ای را سریع انجام داد؟

+ چارچوب سیاسی می‌تواند حتی فردا توافق شود. جزئیات فنی زمان می‌برد، اما بسیاری از کار‌های پایه سال‌ها پیش انجام شده است. دوره سه ماهه مربوط به اجرای تعهدات از جمله حل موضوع ذخایر و راستی آزمایی است.

- آیا حقوق بشر مطرح است؟

+ این گفت‌و‌گو کاملاً بر پرونده هسته‌ای متمرکز است و مأموریتی برای پرداختن به سایر موضوعات نداریم.

- پیام شما به دونالد ترامپ چیست؟

+ فقط این که به مذاکره‌کنندگان فضای کافی بدهد تا کار را نهایی کنند، زیرا پیشرفت بسیار فراتر از هر زمان قبل بوده است و اندکی زمان اضافی برای بستن توافق لازم است..
- اگر اسرائیل یا ایالات متحده حمله محدود انجام دهند آیا هنوز می‌توان توافق کرد؟

+ دیپلماسی می‌تواند به توافق برسد. اقدامات دیگر فقط مسئله را پیچیده‌تر می‌کند و حل آن را به تأخیر می‌اندازد.