«ادیسه» محصور در زمین یا پلی به سوی آسمان؟

همشهری آنلاین: نولان فیلمساز محبوبی در بین نسل جوان ایرانی است و به‌خصوص دو فیلم «شوالیه تاریکی» و «میان‌ستاره‌ای» چنان طرفداران پروپاقرصی دارد که هر فیلم شاهکاری را در قیاس با آنها می‌سنجند و محک می‌زنند. عده‌ای هم هستند که فیلم‌های کوچک‌تر نولان مثل «تعقیب»، «یادگاری» و «بی‌خوابی» را ترجیح می‌دهند و باور دارند که کارگردان بااستعداد اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰، با ساخت سه‌گانه «بتمن»، به فیلمسازی استودیی تبدیل شد که متخصص ساخت بلاک باسترهای گران‌قیمت با پیرنگ‌های پیچیده و محتوایی شبه‌علمی ـ فلسفی است. «ادیسه» یک میلیارد و ۸۰۴ میلیون دلار در گیشه فروخته و یازدهمین فیلم پرفروش تاریخ سینماست. همچنین، پرفروش‌ترین فیلم تاریخ آی‌مکس، پرفروش‌ترین فیلم تاریخ استودیوی یونیورسال و پرفروش‌ترین فیلم کارنامه نولان به شمار می‌رود. حتی اگر «ادیسه» فیلم محبوبتان از نولان نیست، اگر به اساطیر یونان علاقه ندارید، اگر توش‌وتوان تماشای فیلم تقریبا ۳ساعته را در خود نمی‌بینید، با این حال آنقدر دلیل خوب آوردیم که دو نقد خلاصه‌شده مثبت و منفی نیویورکر را در ادامه بخوانید. جاگذاشتن خدایان در پشت‌ صحنه

ریچارد برودی

همیشه برایم سؤال بود که نولان با برخی جنبه‌های کهن داستان «ادیسه» چگونه برخورد خواهد کرد؛ برای مثال، خشونت و آیین‌های مذهبی آن: مراسم قربانی‌کردن حیوانات با خون‌هایی که فواره می‌زنند؛ خشم فراطبیعی هیولایی که انسان‌ها را می‌بلعد و فریادهای دردناک قربانیانش در هنگام خورده‌شدن به گوش می‌رسد؛ بریدن دست‌ها و اندام‌ها؛ توسل به شکنجه؛ و رضایت عمیقی که شخصیت‌ها از انتقام‌جویی بی‌رحمانه به دست می‌آورند. نولان به‌جای آنکه بکوشد مخاطب را وارد جهان ذهنی یونانیان باستان کند، رویکردی ساده‌شده و تقریباً واقع‌گرایانه را انتخاب کرده، رویکردی مهارشده و تعدیل‌شده. خشونت در فیلم عمدتاً به تصاویری کلیشه‌ای و متعارف تقلیل یافته؛ صحنه‌های نبرد با تدوین سریع، صرفاً به مرگ‌های هولناک اشاره می‌کنند، بی‌آنکه آنها را واقعاً به تصویر بکشند. مراسم قربانی‌کردن حیوانات فقط برای لحظاتی کوتاه دیده می‌شود و همه‌چیز به شکلی کاملاً تمیز و بی‌دردسر برگزار … …