نجات قیمت سوخت آمریکا با نفتکش‌های دشمن

ماجرا فقط درباره چند نفتکش نیست. پشت تصمیم احتمالی دولت دونالد ترامپ، برخورد سه بحران قرار دارد: بحران انرژی، بحران امنیت دریایی و بحران سیاسی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای. قیمت بالای گازوئیل (Diesel)، افزایش هزینه حمل‌ونقل و فشار تورمی، اکنون می‌تواند حتی منطق تحریم‌ها (Sanctions Policy) را تحت‌فشار قرار دهد. هدف ظاهری روشن است: افزایش ظرفیت حمل، کاهش نرخ کرایه نفتکش‌ها و در نهایت کاهش فشار بر قیمت سوخت. یک پرسش بنیادی اما وجود دارد: آیا مشکل بازار، کمبود نفتکش است یا کمبود امنیت؟  تفاوت میان ظرفیت فیزیکی و ظرفیت قابل‌استفاده نفتکش‌ها

ناوگان سایه (Shadow Fleet) شبکه‌ای از نفتکش‌هاست که برای دور زدن تحریم‌ها و انتقال نفت کشورهای تحریم‌شده به کار گرفته می‌شوند. مالکیت‌های پیچیده، پرچم کشورهای ثالث، تغییر مکرر نام و مالک، انتقال کشتی‌به‌کشتی (Ship-to-Ship Transfer) و ساختارهای مبهم بیمه و تامین مالی، بخشی از سازوکار این شبکه است. این ناوگان طی سال‌های اخیر به زیرساخت حیاتی تجارت نفت روسیه و ایران تبدیل‌شده است؛ بنابراین، نفتکش سایه صرفا یک دارایی دریایی نیست؛ بخشی از معماری تاب‌آوری تحریم‌ها (Sanctions Resilience) است. بااین‌حال، مساله امروز بازار این نیست که چند نفتکش روی کاغذ وجود دارد؛ مساله این است که چند نفتکش می‌توانند با هزینه قابل‌قبول و در شرایط عادی ریسک، واقعا وارد تجارت شوند. اینجا تفاوت میان ظرفیت فیزیکی (Physical Capacity) و ظرفیت قابل‌استفاده (Usable Capacity) اهمیت پیدا می‌کند؛ حتی اگر واشنگتن ده‌ها نفتکش تحریم‌شده را آزاد کند، این شناورها بدون بیمه، تامین مالی، تایید فنی و دسترسی به بنادر معتبر الزاما به ظرفیت واقعی بازار اضافه نمی‌شوند. برآوردهای Kpler نیز نشان می‌دهد از حدود ۱۶۰ فروند کشتی‌های نفتکش غول‌پیکر (VLCC) تحریم‌شده توسط دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC)، تنها بخش کوچکی ممکن است به‌دلیل سن، وضعیت مالکیت و الزامات فنی، قابلیت بازگشت موثر به تجارت اصلی را داشته باشند. بنابراین، آزادسازی ناوگان سایه ممکن است از نظر سیاسی «اقدام بزرگ» به نظر برسد، اما ازنظر فیزیکی الزاما عرضه بزرگی ایجاد نمی‌کند.  ریسک جنگی …