بازار
«اقتصاد بدون نفت با شعار محقق نمی‌شود» عنوان یادداشت سید مرتضی افقه برای روزنامه اعتماد است که در آن آمده: اقتصاد بدون نفت یکی از اهدافی است که سال‌ها در برنامه‌های توسعه‌ای کشور مطرح شده، اما پرسش اساسی این است که آیا ایران در شرایط فعلی آمادگی عبور از اقتصاد نفتی را دارد؟ واقعیت این است که پاسخ به این پرسش منفی است.
ایران در شرایط کنونی نه‌تنها زیرساخت‌های لازم برای جایگزینی درآمدهای نفتی را به اندازه کافی در اختیار ندارد، بلکه در سال‌های گذشته بخش مهمی از ظرفیت‌های انسانی و تخصصی خود را نیز از دست داده است.
مساله اصلی اقتصاد ایران، صرفا وابستگی به فروش نفت نیست، بلکه ناتوانی در تبدیل سرمایه‌های انسانی به موتور محرک تولید و توسعه اقتصادی است. تجربه مطالعات توسعه نشان می‌دهد، اقتصادی می‌تواند به رشد پایدار دست پیدا کند که تولید و ثروت‌آفرینی آن به نیروی انسانی متصل باشد. اقتصادی که به منابع طبیعی، از نفت و گاز گرفته تا معادن و حتی محصولات کشاورزی وابسته است، در برابر تحولات بیرونی آسیب‌پذیر و ناپایدار خواهد بود.
منابع طبیعی ممکن است در مقاطعی درآمدهای قابل توجهی ایجاد کنند، اما به تنهایی تضمین‌کننده توسعه بلندمدت نیستند. آنچه می‌تواند استمرار تولید و ثروت‌آفرینی را تضمین کند، دانش، تخصص، خلاقیت، پژوهش و اندیشه نیروی انسانی است.
در واقع، منابع طبیعی زمانی به ثروت پایدار تبدیل می‌شوند که در خدمت توسعه سرمایه انسانی قرار بگیرند. نفت باید ابزاری برای تقویت ظرفیت‌های تولیدی، توسعه فناوری و افزایش توان علمی کشور باشد، نه اینکه خود به هدف اصلی سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شود.
مبنای توسعه در جهان امروز، نیروی انسانی است و کشورهایی موفق‌تر هستند که توانسته‌اند دانش و تخصص شهروندان خود را به فعالیت‌های مولد اقتصادی پیوند بزنند. …
