بازار
امیر ثامنی| در سال ۱۹۹۸، سیدمحمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت ایران، ایده‌ای را مطرح کرد که می‌توانست افق تازه‌ای فراروی نظم جهانی پساجنگ سرد بگشاید؛ آن هم در زمانه‌ای که نظریه «برخورد تمدن‌ها»ی ساموئل هانتینگتون و ایده «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما، با تأکید بر پیروزی لیبرال‌دموکراسی غرب، دو روایت اثرگذار از آینده محتوم جهان به شمار می‌رفتند.
ابتکار «گفت‌وگوی تمدن‌ها» تلاشی برای عبور از منطق تقابل و بازاندیشی در ریشه‌های خصومت و بلوک‌بندی‌های نوظهور قدرت در جهان بود. این ایده با استقبال سازمان ملل متحد همراه شد و سال ۲۰۰۱ به‌عنوان سال گفت‌وگوی تمدن‌ها نام‌گذاری شد؛ بااین‌حال، در داخل ایران هرگز چنان‌که شایسته ظرفیت تاریخی و جهانی آن بود، جدی گرفته نشد و به راهبردی پایدار در سیاست خارجی و فهم جایگاه ایران در جهان تبدیل نشد. امروز، سخنان روبیو در آتن بیش از پیش دوراندیشی طراحان آن ابتکار را آشکار می‌سازد؛ ایده‌ای که اهمیت آن را نه در آرمان‌گرایی صرف، بلکه در تشخیص زودهنگام خطری باید جست‌وجو کرد که اکنون بار دیگر در قالب بازسازی مرزهای تمدنی و احیای منطق تقابل، خود را نشان می‌دهد. سخنان اخیر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در آتن و ارجاع او به جنگ‌های ایران و یونان باستان برای توجیه ضرورت تقویت تمدن غرب در برابر مخاطرات کنونی و آتی، بار دیگر این پرسش را پیش‌روی ما قرار می‌دهد که آیا جهان امروز صرفا مدیون تمدن غرب و دستاوردهای مادی آن در دو، سه قرن اخیر است یا باید جهان امروز را حاصل انباشت تجربه بشری در طول اعصار و ادوار مختلف و هم‌آفرینی تمدن‌های مختلف دانست؟ روبیو با بازخوانی رویارویی ایران و یونان در روزگار خشایارشاه و تأکید بر ویرانی آتن، به‌عنوان یکی از خاستگاه‌های تمدن غرب، به دست سپاهیان امپراتوری ایران، می‌کوشد با فراخوانی «درس‌های تاریخ»، ضرورت اتحاد و انسجام مجدد تمدن غرب به رهبری آمریکای قدرتمند در برابر مخاطرات پیش‌رو، به‌ویژه ایران به‌عنوان نماد تقابل با غرب را برجسته کند. …
