اقتصادنیوز: اوتا شیک اقتصاددان چک و معمار اصلاحات اقتصادی بهار پراگ بود. او که از دل مارکسیسم به نقد اقتصاد متمرکز رسیده بود، میخواست با وارد کردن سازوکار بازار، اصلاح قیمتها و استقلال بنگاهها، سوسیالیسم را کارآمد کند. اما تجربه ۱۹۶۸ او را به نتیجهای رساند: اقتصاد اصلاحشده بدون آزادی سیاسی و محدود شدن انحصار قدرت دوام نمیآورد. شیک از «راه سوم»؛ ترکیب بازار، عدالت اجتماعی و دموکراسی دفاع کرد.
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
به گزارش اقتصادنیوز، صدیقه نژادقربان در شماره 647 هفته نامه تجارت فردا نوشت: اوتا شیک در ۱۱ سپتامبر ۱۹۱۹ در پلزن چکسلواکی متولد شد و بعدها به معمار اصلی اصلاحات اقتصادی «بهار پراگ» تبدیل شد. هدفش این بود که عناصر بازار را وارد اقتصاد برنامهریزیشده کند، کنترل قیمتها را کاهش دهد و به بنگاهها استقلال بیشتری بدهد، بدون اینکه الزاماً نظام سوسیالیستی را بهطور کامل کنار بگذارد که در این راه شکست خورد. اوتا شیک خیلی زود به این نتیجه رسید که اصلاح اقتصادی بدون اصلاح سیاسی دوام نمیآورد. او در دهه ۱۹۶۰ استدلال میکرد که اقتصاد چکسلواکی زیر بار برنامهریزی متمرکز، قیمتهای دستوری و کنترل بنگاهها گرفتار رکود و ناکارآمدی شده است. در سال ۱۹۶۸، با قدرت گرفتن الکساندر دوبچک، شیک معاون نخستوزیر شد و بخش اقتصادی برنامه اصلاحات بهار پراگ را طراحی کرد. اما حمله نیروهای پیمان ورشو در آگوست همان سال عملاً این تجربه را متوقف کرد. چرا اوتا شیک معتقد بود اصلاح اقتصادی بدون اصلاح سیاسی ممکن نیست؟
پاسخ این پرسش را باید در مسیر فکری جستوجو کرد که شیک طی سه دهه طی کرد؛ مسیری که از یک مارکسیست معتقد آغاز شد و به منتقدی رسید که درنهایت به این نتیجه رسید نظامی که در آن حزب واحد نظارت کامل بر منابع، قیمتها و سرنوشت بنگاهها را در دست دارد، هرگز نمیتواند اصلاحات بازار را تا انتها تحمل کند. از بوهمیا تا اردوگاه کار اجباری
شیک در خانوادهای متوسط در پلزن بزرگ شد. جوانی او همزمان با اشغال چکسلواکی بهدست آلمان نازی بود و او بهدلیل فعالیت در گروههای مقاومت دستگیر و روانه اردوگاه کار اجباری موتهاوزن شد. این تجربه تلخ، مانند بسیاری از همنسلانش، او را به سمت آرمانهای چپ و باور به عدالت اجتماعی سوق داد. پس از جنگ، به حزب کمونیست چکسلواکی پیوست و تحصیلات اقتصادی خود را در پراگ ادامه داد. برخلاف بسیاری از اقتصاددانان رسمی بلوک شرق که صرفاً مجری آموزههای رسمی مارکسیسم-لنینیسم بودند، شیک از همان ابتدا نگاهی تحلیلی و انتقادی به کارکرد واقعی اقتصادهای برنامهریزیشده داشت. …
