از بنبستهای تولید دارو و تجهیزات پزشکی گرفته تا گرانی تکاندهنده درمان و کمبود شدید نیروی انسانی.اینها گرههایی هستند که در گلوگاه نظام سلامت کشور قرار گرفتهاند و پاسخ به آنها، نیازمند نگاهی فراتر از تشکرهای سالانه است. چالشهایی که مسئولان و متولیان حوزه سلامت و سلامت شهری نیز در سخنان خود، در مراسم روز پزشک که با حضور رئیسجمهور، پزشکان نخبه و با میزبانی شهرداری تهران در برج میلاد برگزار شد به آن اذعان داشتند و هر کدام بهزعم خود به تحلیل وضعیت موجود و چالشهای این حوزه و همچنین کارهایی که در این بخش انجام شده پرداختند که در نوع خود قابل تأمل بود.
پزشک کامل در برابر واقعیتهای سخت
دکتر محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، در این روز از مفهومی به نام «پزشک کامل» سخن میگوید؛ پزشکی که علاوه بر تخصص، دغدغه مردم را در قلب خود جای داده باشد. او تأکید میکند که برای رسیدن به یک «ایران قوی»، داشتن یک «جامعه سالم» پیششرط اصلی است. اما وزیر بهداشت در ادامه، دست روی زخمهای باز نظام سلامت میگذارد و از چالشهای تجهیزاتی میگوید.
او با صراحت ادعاهای جهانی مبنی بر عدم تحریم دارو را «دروغ بزرگ» مینامد و میگوید وقتی حملونقل داروهای حیاتی مختل میشود، در واقع دشمن مردم ما را هدف قرار داده است. وی اشاره میکند که در بسیاری از نقاط و در دو جنگ اخیر، بیمارستانها و آمبولانسها برخلاف اصول انسانی آسیب دیدهاند و این فشارها، پزشکان را در محیطی با کمبودهای شدید تجهیزاتی قرار داده است.
کیفیت در برابر کمیت
در همین راستا، دکتر رئیسزاده، رئیس کل سازمان نظام پزشکی، نگاهی انتقادیتر به وضعیت آموزش و تخصص دارد. او هشدار میدهد که کیفیت پزشکی، «خط قرمز» سلامت مردم است. وی با نگرانی از افزایش بیرویه ظرفیت پذیرش دانشجویان در سالهای اخیر میگوید که این اقدام، بدون توسعه متناسب استاد و فضای آموزشی، کمر کیفیت آموزش را خم کرده است. او تأکید میکند که داشتن مدرک، الزاماً به معنای صلاحیت ورود به حرفه نیست و اگر کیفیت فدای کمیت شود، سلامت مردم به خطر میافتد. رئیسزاده از رئیسجمهور میخواهد تا ظرفیت پذیرش دانشجویان به سال ۱۴۰۰ بازگردد تا تخصص واقعی جایگزین مدرکگرایی شود.
از استقلال دارویی تا قدرت دارویی
یکی از محورهای مهم سخنان رئیس سازمان نظام پزشکی، حرکت از «استقلال» به «قدرت» است. او میگوید ایران در تحریمها توانست دارو را تأمین کند، اما حالا باید به دنبال «قدرت دارویی» در منطقه باشد. وی اشاره میکند که در فناوریهای ژندرمانی و سلولدرمانی، علم از مرز آزمایشگاه گذشته است، اما چالش اصلی امروز دیگر علم نیست، بلکه «کمبود سرمایه» است. او از دولت میخواهد تا با تضمینهای هوشمندانه، مسیر سرمایهگذاری در این صنایع را هموار کند تا ایران به قطب دارویی منطقه تبدیل شود.
سلامت دیجیتال و گردشگری
رئیسزاده در ادامه به موضوعات نوینی چون «سلامت دیجیتال» و «گردشگری سلامت» میپردازد. او میگوید حکمرانی سلامت دیجیتال سالها در کشاکش دستگاهها و تصمیمات جزیرهای گرفتار شده است و تأکید میکند که تولیت این حوزه باید یکپارچه شود. در مورد گردشگری سلامت نیزاو میگوید ایران تمام مزایای رقابتی از جمله پزشکان توانمند و بیمارستانهای مجهز را دارد، اما تعدد متولیان و اصرار دولت بر تصدیگری، این فرصت طلایی را در معرض تبدیل شدن به نقطه ضعف قرار داده است. رئیس کل سازمان نظام پزشکی پیشنهاد میکند که بهتر است دولت تنها «ناظر» باشد و میدان اجرا را به بخش خصوصی توانمند بسپارد.
بحران پرداختها و فشار بر کادر درمان
یکی از تلخترین و قابل تاملترین مسائل مطرح شده، موضوع بدهیهای سازمانهای بیمهگر به مراکز درمانی است. رئیس سازمان نظام پزشکی با انتقاد از تأخیرهای ۸ تا ۹ ماهه بیمهها میگوید که اثربخشی تعرفههای ابلاغ شده را خنثی کرده است. او خواستار استفاده از راهکارهای نوین مالی و فینتک برای حل این بدهیهاست و پیشنهاد میکند که «میزان تأخیر در پرداخت»، به صورت شفاف به عنوان یک شاخص ارزیابی برای بیمهها منتشر شود تا مراکز درمانی از ورشکستگی نجات یابند.
رویکرد پیشگیرانه در شهر
از سوی دیگر، علیرضا زاکانی، شهردار تهران که بخشی از چرخه سلامت شهر را برعهده دارد، بر لزوم تغییر پارادایم از «درمان» به «پیشگیری» تأکید میکند. او میگوید مدیریت شهری باید خدمتگزار نظام سلامت باشد و به همین دلیل پیشنهاد اجرای یک «پیمایش بزرگ سلامت» در تهران را مطرح میکند تا عوامل زمینهساز بیماری شناسایی و حذف شوند. زاکانی معتقد است اگر مردم آگاهی کافی داشته باشند، فشار بر نظام درمان کاهش مییابد. او از همکاریهای نزدیک میان شهرداری، دولت و دانشگاههای علوم پزشکی برای ایجاد یک «الگوی موفق در پایتخت» سخن میگوید تا زیرساختهای اساسی سلامت در تهران بازطراحی شود.
