[فتح‌اله جوادی] توجه اقتصادی به تاب‌آوری ملی

دهه‌هاست که در گزارش‌های شبانه تلویزیون، از افتتاح واحدهای تولیدی جدید که میلیون‌ها دلار وابستگی ما را به خارج کم می‌کنند و از خروج ارز جلوگیری به‌عمل می‌آورند سخن به میان می‌آید. هزاران کارگاه و کارخانه تولیدی در حال فعالیت هستند که قاعدتاً باید هر سال نیاز ارزی کشور را کم و کمتر کنند اما چرا همچنان به ارز خارجی محتاج‌اند؟ و چرا همواره برای کنترل بازار باید متّهم شماره یک بانک مرکزی باشد که چرا قیمت ارز ثابت نیست؟ و چرا باید این انتظار به وجود آید که حتی اگر میزان تورّم عمومی کشور به ۵۰ و ۶۰ درصد هم برسد باید بهای ارز را ثابت نگه داشت، با اینکه می‌دانیم چنین تثبیت غیرعلمی با توجه به محدودیت‌های ارزی کشور و مشکلات فراوانی که برای صادرات وجود دارد و نیز باز بودن مسیر واردات هر نوع کالایی به کشور، جز افزایش تقاضای ارز از طرفی و خروج سرمایه با تبدیل نقدینگی به ارز خارجی با قیمت تثبیت شده ثمره دیگری نداشته و پس از گذشتن مدتی کوتاه مجدداً و بناگزیر موجب ناتوانی در کنترل قیمت و افزایش شدید آن و فشارهای تورّمی جدید خواهد شد؟

ریشه‌یابی علّت بروز تورّم‌های عجیب و غریب که تاب‌آوری جامعه را به مرزهای نگران‌کننده‌ای می‌رساند البته چندان کار سختی نیست. کسری بودجه، نظام رانتی ناشی‌ از ارز چند نرخی و فعالیت سفته بازانه بانکی و اصولاً ساختار معیوب نظام بانکی و دست بالایی که در خلق پول دارند، و نیز نظام مالیاتی در خدمت این سازوکار، و نیز تأخیری که دولت و حاکمیت به دلایل اجتماعی و نگرانی‌های امنیتی در ایجاد اصلاحات ساختاری داشته و همچنان دارد همه و همه از جمله عوامل ایجابی استمرار شرایط تورمی هستند که شرح و بسط آن از حوصله این مقال خارج است و مجال مفصل دیگری می‌طلبد، اما یکی از مهم‌ترین عوامل این میزان چسبندگی بازار به بهای دلار، متأسفانه و شوربختانه بی‌توجهی به تولید داخل و در موارد عدیده‌ای رانتی و وارداتی شدن تولید و عدم توجه به تولید داخلی واقعی و ارزش آفرین است. در جهان امروز توجه به تولید صنعتی مولد و خلاقانه و نقشی که در خلق ثروت و اشتغال و توسعه دارد یک امر حیاتی است. …