خانۀ شاهنامه؛ خانه‌ای برای ایران

عصر ایران؛ امید جهانشاهی- در میان سخت‌خبرهایی که جان را خسته می‌کنند، و فضای ناامیدی و بی‌حالی حاکم می‌سازند، گاهی هم خبری هست که چون کورسویی از امید به شاید فردایی متفاوت تر، از راهی که رفته‌ایم، آدمی را دل‌گرم می‌کند به چیزی که حس امید و نجات در آن است: بازگشت به ایران. مثل خبر خوب «خانۀ شاهنامه» که «نخستین جلسۀ هیأت امنای آن عصر یکشنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور سیدحمید پورمحمدی، رییس هیأت امنای خانۀ شاهنامه و اعضای هیأت امنا برگزار شد و این خانه با تشکیل هیات امنا، هیات‌مدیره و معرفی مدیرعامل، به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد.» 

این خبر از آن رو در این زمانه دل‌گرم کننده است که سایه جنگ سنگین و دل‌ها بیش از همیشه نگران است که این پیچ حساس از همه پیچ‌ها پیچیده‌تر است. تاریخ را که مرور کنی در هر گذرگاهی که بی سامانی و سیاهی سایۀ سردی بر این سرزمین انداخته بود و دل‌ها را ناامید و نگران کرده بود چنان که همه چیز به مویی بند بود در آستانه پاره شدن، شاهنامۀ فردوسی دل‌ها را گرم و ایران را جمع کرد، همچون ریسمانی که همه به آن چنگ آویختند. 

نمونۀ درخشان این بازگشت به ایران، سرآغاز صفویه بود که آن را دوران برآمدن و بازسازی ایران نامیده‌اند. پیش از صفویه ایران چندپاره بود، پریشان و پراکنده. اما شاه اسماعیل اول که در تبریز تاج‌گذاری کرد، برای بنیان نهادن یک دولت مقتدر و متمرکز، هوش‌مندانه پیوند اسلام و ایران را مبنای کار قرار داد. از یک سو مذهب تشیع دوازده‌امامی را مذهب رسمی کشور اعلام کرد  تا اعلام استقلال حاکمیتی - هویتی در برابر امپراطوری عثمانی باشد. 

از سوی دیگر خود را وارث فره ایزدی و تداوم‌بخش دودمان کیانی و فرزند معنوی کیخسرو و فریدون نامید؛ رویکردی که حسن بیگ روملو، مورخ برجسته آن عصر، در احسن‌التواریخ با توصیف شاه اسماعیل به عنوان «فروزندۀ تاج و تخت کیان / فرازندۀ اختر کاویان» به ثبت رسانده است.

همچنین شاهان صفوی فرزندان خود را به نام‌های پهلوانان و شاهان اساطیری (طهماسب، سام، بهرام) می‌نامیدند تا پیوند نمادین حکومت با ایران باستان را نشان دهند. 

در صفویه بود که «شاهنامه شاه طهماسبی» همچون شاهکاری کم‌نظیر با ۲۵۸ نگاره بی‌بدیل به دست نوابغی هنر زمان در طول دو دهه خلق شد. اثری بزرگ که نشان‌دهنده توجه صفویه به شاهنامه دارد.  …