خون همه جانوران قرمز نیست؛ راز خون آبی، سبز، بنفش و سفید در طبیعت چیست؟

به گزارش سایت دیدبان ایران، مهره‌داران برای این کار از هموگلوبین استفاده می‌کنند، گروهی از بی‌مهرگان به پروتئین‌های دیگری وابسته‌اند که رنگ‌های کاملاً متفاوتی به خون می‌دهند. رنگ قرمز خون انسان از هموگلوبین می‌آید؛ پروتئینی سرشار از آهن که در گلبول‌های قرمز قرار دارد و وظیفه‌ی اصلی آن انتقال اکسیژن است. وقتی اکسیژن به آهن موجود در هموگلوبین متصل می‌شود، خون رنگ قرمز روشن پیدا می‌کند. با کاهش میزان اکسیژن، رنگ خون نیز تیره‌تر می‌شود و به قرمز مایل به قهوه‌ای تغییر می‌کند.

اما همه‌ی جانوران برای انتقال اکسیژن به هموگلوبین وابسته نیستند. اختاپوس‌ها، ماهی‌های مرکب و سخت‌پوستانی مانند خرچنگ‌ها و میگوها از پروتئینی به نام هموسیانین استفاده می‌کنند. تفاوت مهم هموسیانین با هموگلوبین در عنصر فلزی موجود در آن‌ها است. هموگلوبین آهن دارد، اما هموسیانین حاوی مس است و وقتی اکسیژن به آن متصل می‌شود، رنگ آبی پیدا می‌کند.

وجود پروتئین‌های حاوی مس یا آهن، مانند هموسیانین و همریترین، باعث می‌شود خون برخی جانوران دریایی آبی یا بنفش باشد

هموسیانین در اتصال به اکسیژن به‌اندازه‌ی هموگلوبین کارآمد نیست؛ بااین‌حال، در محیط‌های بسیار سرد، مانند اعماق اقیانوس‌ها، عملکرد مناسبی دارد. پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند که این پروتئین ممکن است در دفاع ایمنی بدن و ترمیم زخم‌ها نیز نقش داشته باشد.

در بعضی دیگر از بی‌مهرگان دریایی، خون حتی به رنگ بنفش درمی‌آید. بازوپایان صدف‌مانند و کرم‌های بادام‌زمینی ساکن بستر دریا از پروتئینی به نام همریترین برای انتقال اکسیژن استفاده می‌کنند. این پروتئین برخلاف هموسیانین حاوی آهن است، اما ساختار متفاوت آن باعث می‌شود در حالت اکسیژن‌دار رنگ بنفش داشته باشد.

شاید تصور خون سبز بیشتر یادآور موجودات فضایی در فیلم‌های علمی‌تخیلی باشد؛ اما چندین گونه مارمولک در گینه‌ی نو واقعاً چنین خونی دارند. نکته‌ی عجیب اینکه این مارمولک‌ها درست مانند انسان، برای انتقال اکسیژن از هموگلوبین استفاده می‌کنند. تفاوت اصلی در نحوه‌ی تجزیه‌ی هموگلوبین و دفع مواد حاصل از آن است. …