مازوت‌سوزی چقدر برای اقتصاد ایران هزینه دارد؟ / از ۳.۵ میلیارد دلار فرصت صادراتی تا خسارت سلامت

به گزارش تجارت نیوز، ایران با وجود برخورداری از ذخایر بزرگ نفت و گاز، در تأمین پایدار انرژی با مشکلاتی مانند رشد مصرف، محدودیت تولید و انتقال گاز، فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها و ناترازی برق مواجه است. در زمستان، هنگامی که مصرف گاز خانگی افزایش پیدا می‌کند، نیروگاه‌ها برای ادامه تولید برق ناچار می‌شوند بخشی از سوخت خود را از گاز طبیعی به سوخت‌های مایع، از جمله گازوئیل و مازوت، تغییر دهند.

در نگاه نخست، این تصمیم منطقی به نظر می‌رسد؛ زیرا سوزاندن مازوت می‌تواند در کوتاه‌مدت به تداوم فعالیت نیروگاه و جلوگیری از کمبود برق کمک کند. بااین‌حال، مسئله اصلی زمانی شکل می‌گیرد که هزینه واقعی این تصمیم محاسبه شود. آیا مازوتی که با قیمت اداری به نیروگاه تحویل داده می‌شود، واقعاً ارزان‌ترین گزینه برای کشور است؟ آیا هزینه‌های درمان، خسارت آلودگی و ازدست‌رفتن فرصت صادرات سوخت در محاسبات وزارتخانه‌های مسئول قرار می‌گیرد؟

پاسخ به این پرسش‌ها نشان می‌دهد که ارزیابی اقتصادی مازوت‌سوزی بدون درنظرگرفتن هزینه‌های خارج از حسابداری نیروگاه، تصویر ناقصی از واقعیت ارائه می‌دهد. رشد ۴۶ درصدی مصرف مازوت؛ آخرین آمارها چه می‌گویند؟

بر اساس گزارشی که مرکز داده‌های باز ایران در ۵ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد، مصرف مازوت در نیروگاه‌های کشور طی سال ایرانی منتهی به مارس ۲۰۲۵، حدود ۴۶ درصد افزایش یافته است. این گزارش بر داده‌های محرمانه وزارت نفت و اطلاعات شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی تکیه دارد و حجم مصرف مازوت را در این دوره حدود ۱۲ میلیارد لیتر برآورد می‌کند.

اهمیت این رقم فقط در حجم بالای مصرف نیست؛ پراکندگی جغرافیایی افزایش مصرف نیز قابل توجه است. مطابق همین گزارش، مصرف مازوت در نیروگاه‌های استان بوشهر ۵۴۳ درصد، در زنجان ۱۷۲ درصد و در کهگیلویه‌وبویراحمد ۱۵۷ درصد رشد داشته است. برای تهران نیز افزایش ۸۲ درصدی گزارش شده است.

این ارقام نشان می‌دهد که مازوت‌سوزی را نمی‌توان تنها مسئله چند نیروگاه در اطراف پایتخت دانست. این پدیده با چالش تأمین انرژی در مناطق مختلف کشور ارتباط دارد و هزینه‌های آن نیز محدود به یک شهر یا یک صنعت نیست. …