[محمدعلی مهتدی] منطقه در انتظار نتیجه هماوردی ایران و آمریکا

در لبنان، عراق و یمن، هر یک از بازیگران با مسائل و بحران‌های خاص خود روبه‌رو هستند، اما در همه این کشورها یک پرسش مشترک مطرح است: سرانجام این رویارویی چه خواهد شد و نتیجه آن چه تأثیری بر آینده منطقه و ترتیبات امنیتی آن خواهد گذاشت؟

در لبنان، دولت این کشور پس از انتخاب مسیر مذاکرات مستقیم با رژیم صهیونیستی، اکنون با نوعی سرخوردگی و بن‌بست سیاسی روبه‌روست. بیروت امیدوار بود با پذیرش مذاکره مستقیم بتواند به توقف تجاوزات، عقب‌نشینی نیروهای اشغالگر از جنوب لبنان و بازگشت حاکمیت دولت بر اراضی خود دست یابد، اما دور هشتم مذاکرات که ماه اکتبر در فلوریدا برگزار شد، بدون دستیابی به توافقی مؤثر پایان یافت و اجرای چارچوب توافق نیز از محدوده مناطق آزمایشی اولیه فراتر نرفت.

رژیم صهیونیستی همچنان از عقب‌نشینی کامل خودداری می‌کند و نقض حاکمیت لبنان ادامه دارد. به این ترتیب، دولت لبنان در موقعیتی دشوار قرار گرفته است و مسیری را انتخاب کرده که تاکنون امتیاز ملموسی برای کشور به همراه نداشته و ادامه آن نیز بدون دستاوردی قابل ارائه به افکار عمومی، اعتبار سیاسی دولت را با مشکل روبه‌رو می‌کند. این تجربه بار دیگر این پرسش را مطرح می‌سازد که آیا مذاکره بدون پشتوانه قدرت و بدون تغییر محاسبات طرف مقابل می‌تواند حقوق و حاکمیت یک کشور را تأمین کند؟

درعراق نیز دولت علی الزیدی همچنان میان فشارهای آمریکا و ضرورت حفظ منافع ملی و حاکمیت این کشور گرفتار است. واشنگتن خواهان محدود کردن نفوذ ایران و نیروهای مقاومت و بستن راه های زمینی است، در حالی که دولت بغداد نمی‌تواند ملاحظات امنیتی، سیاسی و اقتصادی خود و پیوندهای دیرینه با همسایه شرقی را نادیده بگیرد. تصمیم‌گیری در چنین شرایطی دشوار است و نتیجه جنگ می‌تواند بر دامنه فشارهای خارجی و قدرت مانور دولت عراق تأثیر بگذارد.

 در یمن نیز عملیات نظامی ادامه دارد. عربستان حملات هوایی خود را دنبال می‌کند و نیروهای یمنی در پاسخ، اهدافی از جمله تأسیسات نفتی و فرودگاه‌ها را مورد حمله قرار می‌دهند. درگیری در این جبهه، علاوه بر پیامدهای مستقیم نظامی، امنیت انرژی و کشتیرانی در دریای سرخ و باب‌المندب را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. ریاض به‌خوبی می‌داند که سرنوشت این جبهه از تحولات بزرگ‌تر جنگ جدا نیست. …