مالیات 7‌ ماهه در ترازوی تورم

محمدحسین حسینی:  عملکرد ۷ ماهه درآمدهای مالیاتی کشور در سال ۱۴۰۵ از بهبود نسبی و خروج از رخوت ابتدای سال حکایت دارد. با فرارسیدن مواعد تسویه فصلی و پایان تمدید مهلت‌های مالیاتی ناشی از نااطمینانی‌ها و جنگ، نرخ تحقق اهداف بودجه‌ای که تا پایان شهریورماه ۳۸.۲ درصد بود، در پایان مهرماه به ۴۷ درصد رسید. این رقم برابر با دوره مشابه سال ۱۴۰۴، اما کمتر از عملکرد ۵۸ درصدی سال ۱۴۰۲ بود. در مقابل، بررسی ارزش حقیقی مالیات‌ها تصویر متفاوتی از عملکرد این بخش ارائه می‌دهد. درآمد تعدیل‌شده با قیمت‌های سال ۱۴۰۰ که در سال ۱۴۰۳ به ۲۲۳ همت رسیده بود، در دو سال اخیر روندی نزولی داشته و در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ به ۱۷۴ همت کاهش یافته است؛ رقمی که حتی از سطح ثبت‌شده در سال ۱۴۰۱ نیز کمتر است. با وجود این پویایی در بخش درآمد واقعی، وصول ۴۷ درصدی در بازه زمانی ۷ ماهه، تداوم بیش‌برآوردی در بودجه را نمایان می‌کند. در شرایط افت درآمدهای نفتی و ذخایر شناور، تداوم این شکاف مالیاتی بر کسری بودجه و منابع دولت فشار خواهد آورد.

بررسی عملکرد درآمدهای مالیاتی تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که پس از ماه‌های کم‌تحرک نیمه نخست سال، روند وصول مالیات‌ها شتاب گرفته است. در پنج ماه نخست سال، تنها ۳۸.۲ درصد از اهداف مالیاتی قانون بودجه محقق شده بود. این روند در پایان شهریور نیز ادامه داشت و مجموع مالیات‌های مستقیم و مالیات کالاها و خدمات، بدون احتساب واردات، به ۱۰۷۶ همت رسید که معادل ۳۸.۲ درصد رقم مصوب بود. با این حال، در پایان مهرماه نسبت مالیات‌های وصول‌شده به رقم پیش‌بینی‌شده در بودجه به ۴۷ درصد افزایش یافت. این رشد از تسریع پرداخت‌های مالیاتی در پاییز حکایت دارد، اما بررسی ارزش حقیقی درآمدها تصویر متفاوتی ارائه می‌کند. در حالی که نرخ تحقق بودجه در مهرماه بهبود یافته، قدرت خرید درآمدهای مالیاتی نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کرده است. این تفاوت نشان می‌دهد که بهبود عملکرد اسمی وصولی‌ها لزوما به معنای تقویت منابع واقعی دولت نیست. …