لزوم تاب‌آوری و اصلاح حکمرانی انرژی در صنعت گاز

آرمان امروز : در نشست تخصصی ـ تحلیلی «درس‌آموخته‌های جنگ رمضان در حوزه فناوری و نوآوری در صنعت گاز ایران» بر ضرورت تقویت تاب‌آوری، اصلاح حکمرانی انرژی و توسعه فناوری‌های بومی تأکید شد.

نشست تخصصی ـ تحلیلی «درس‌آموخته‌های جنگ تحمیلی سوم در حوزه فناوری و نوآوری در صنعت گاز ایران» امروز (سه‌شنبه، ۲۶ مرداد) برگزار شد. در این نشست با تأکید بر ضرورت بازنگری در حکمرانی انرژی، اصلاح الگوی مصرف، تنوع‌بخشی به سبد انرژی، تقویت توان داخلی و توسعه فناوری، بر تدوین برنامه‌ای جامع برای افزایش تاب‌آوری و آمادگی صنعت گاز در شرایط مختلف تأکید شد.

آمادگی برای سناریوهای مختلف انرژی

محمدصادق جوکار، رئیس مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، در این نشست با اشاره به ضرورت بررسی درس‌آموخته‌های شرایط اخیر گفت: اگر طرف مقابل برای اقدام‌های خود از پیش برنامه‌ریزی و سناریوهای مشخص داشته است، این پرسش باید مطرح شود که برای شرایط مختلف و سناریوهای احتمالی، چه پیش‌بینی و برنامه‌ریزی‌هایی انجام داده‌ایم. وی با بیان اینکه صنعت انرژی کشور حتی پیش از شرایط اخیر با چالش‌های انباشته‌ای از ناترازی روبه‌رو بود و بخشی از این فعالیت‌ها با راهکارهای کوتاه‌مدت مدیریت شد، افزود: در صورت ادامه این روند و پیچیده‌ترشدن شرایط، نیازمند اصلاحات جدی هستیم. رئیس مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی با اشاره به اینکه برخی مدل‌سازی‌ها از ادامه آثار شرایط اخیر برای سال‌های آینده حکایت دارد و بازگشت به شرایط مطلوب نیازمند تصمیم‌ها و اقدام‌های اصلاحی است، تأکید کرد: این برآوردها باید در فضای کارشناسی نقد و بررسی شوند تا سناریوهای دقیق‌تری برای آینده تدوین شود. جوکار ادامه داد: راهکارهای اصلی در حوزه انرژی تنها فنی نیستند و نیازمند اصلاح حکمرانی، فرایندهای تصمیم‌گیری و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است. نمی‌توان فقط نسخه‌ای کارشناسی ارائه کرد و بدون فراهم‌کردن الزام‌های اجرایی، انتظار تحقق آن را داشت. وی افزود: جامعه کارشناسی وظیفه دارد مسائل را با صراحت، دقت و مسئولیت‌پذیری مطرح کند تا تصمیم‌گیران تصویر دقیق‌تری از شرایط داشته باشند. بیان واقعیت‌ها و هشدارهای کارشناسی بخشی از مسئولیت ملی متخصص‌های حوزه انرژی است.

رئیس مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ادامه داد: مسائل انرژی را نباید فقط در قالب هشدارهای اولیه دید، بلکه باید برای روندهای نگران‌کننده و پیامدهای احتمالی آن‌ها برنامه داشت. این موضوع فقط به گاز محدود نیست و در دیگر بخش‌های انرژی باید مورد توجه قرار گیرد.

جوکار با اشاره به اهمیت ایجاد اجماع در سیاست‌گذاری انرژی گفت: مسائل مهمی مانند تأمین پایدار انرژی در عرصه ملی باید به دور از نگاه‌های مقطعی یا اختلاف‌نظرهای غیرکارشناسی، با نگاه دقیق و کارشناسی بررسی شوند. وی یادآوری کرد: نشست‌های تخصصی می‌تواند زمینه‌ای برای ایجاد فهم مشترک میان مدیران، کارشناسان و پژوهشگران و تدوین راهکارهای قابل اجرا برای تقویت تاب‌آوری صنعت انرژی فراهم کند.

قرارگرفتن اصلاح الگوی مصرف در مرکز سیاست‌گذاری‌ها

تورج دهقانی، مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس، در ادامه این نشست با اشاره به جایگاه گاز در سبد انرژی جهان گفت: گاز در دهه‌های گذشته به یکی از منابع مهم انرژی در جهان تبدیل شده است و به نظر می‌رسد اهمیت آن در سال‌های آینده نیز ادامه داشته باشد. وی با بیان اینکه ایران از کشورهای دارای ذخایر و ظرفیت تولید قابل توجه گاز در جهان است، اما در عین حال مصرف داخلی زیادی دارد، افزود: این وضع نشان می‌دهد که بخش مهمی از مسئله انرژی کشور به حوزه مصرف و مدیریت مربوط می‌شود و باید توجه بیشتری به اصلاح الگوی مصرف و افزایش بهره‌وری شود. مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس با تأکید بر اجرای اصلاحات ساختاری در حوزه انرژی و پرهیز از اقدام‌های مقطعی در مدیریت مسائل انباشته‌شده این بخش، تصریح کرد: مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ در حوزه بهره‌وری، مدیریت مصرف، سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری اقتصادی باید در دستور کار قرار گیرد. دهقانی با اشاره به ضرورت اصلاح فرایندهای تصمیم‌گیری بیان کرد: برای اجرای اصلاحات انرژی، افزون‌بر ارائه راهکارهای فنی، ساختار تصمیم‌گیری نیز باید متناسب با این ضرورت اصلاح شود. از مهم‌ترین درس‌آموخته‌ها، ضرورت افزایش تاب‌آوری صنعت گاز و تقویت توان داخلی برای استمرار فعالیت و بازسازی است. وی افزود: صنعت گاز به دلیل ارتباط گسترده با بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی، اهمیت راهبردی دارد و باید برای استمرار فعالیت آن در شرایط مختلف، آمادگی لازم وجود داشته باشد. مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس تأکید کرد: تقویت زنجیره تأمین، توسعه توانمندی‌های داخلی و استفاده بیشتر از ظرفیت‌های فنی و مهندسی کشور از الزام‌های افزایش تاب‌آوری است و باید از ظرفیت فناوری، نوآوری، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز پژوهشی در این مسیر استفاده کرد.

پیمان خضرایی، مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران نیز در این نشست گفت: پیش از شرایط اخیر، بخش قابل توجهی از مبحث‌های حوزه انرژی حول موضوع امنیت انرژی متمرکز بود، اما تحولات اخیر نشان داد که در کنار امنیت انرژی، باید به مفهوم تاب‌آوری انرژی به‌طور جدی توجه شود. وی با بیان اینکه امروز باید بررسی کنیم که کشور در شرایط مختلف تا چه اندازه می‌تواند در حوزه انرژی تاب‌آور باشد، افزود: این موضوع فقط به یک بخش یا شرکت محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان، صنایع، سازندگان و بخش‌های مختلف حاکمیتی را در بر می‌گیرد. مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران با تأکید بر اینکه برای افزایش تاب‌آوری باید طراحی و مدل‌سازی سناریوهای مختلف و فناوری‌های روز متناسب با همین نیازها انتخاب و توسعه پیدا کند، تصریح کرد: هر فناوری تازه‌ای برای ورود به صنعت باید از منظر وابستگی، قابلیت اتکا و ریسک‌های احتمالی بررسی شود؛ زیرا ممکن است همان فناوری‌ در شرایط ویژه به نقطه ضعف تبدیل شود. خضرایی افزود: امنیت سایبری در کنار توسعه فناوری اهمیت زیادی دارد و با افزایش استفاده از تجهیزات و سامانه‌های هوشمند، باید ملاحظات امنیت سایبری و تاب‌آوری دیجیتال از ابتدا طراحی و توسعه آن‌ها مورد توجه قرار گیرد. اگر بخش‌های مختلف اقتصادی و صنعتی بیش از اندازه به یک حامل انرژی وابسته باشند، هرگونه اختلال می‌تواند آثار گسترده‌ای ایجاد کند.