[امیرحسین نادری] آزمون سخت عراق

پس از ۱۲سال حضور مستمر به بهانه مبارزه با تروریسم تکفیری، مأموریت ائتلاف رسماً پایان یافت و بغداد در روایتی پیروزمندانه، از بازگشت کامل مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای مسلح عراقی سخن گفت.

در نگاه اول، این رویداد یک پیروزی بزرگ برای استقلال یک کشور خاورمیانه‌ای به نظر می‌رسد، اما برای ناظرانی که تحولات عراق را از دریچه منافع ژئوپلیتیک و ساختارهای قدرت تحلیل می‌کنند، زیر پوست این جشن ملی، تناقضی عمیق و نگران‌کننده نهفته است.اما صورت مسئله هنوز پابرجاست؛ میان «خروج فیزیکی ارتش آمریکا از عراق» و «خروج نفوذ ساختاری واشنگتن از تصمیم‌سازی‌های بغداد»، دره‌ای عمیق وجود دارد. تعطیلی یک پایگاه نظامی لزوماً به معنای استقلال یک کشور نیست، بلکه در طراحی جدید کاخ سفید، صرفاً تغییر مدل مداخله از «حضور پرهزینه نظامی» به «کنترل کم‌هزینه ساختاری» است.

برای اثبات این مدعا، کافی است به ادبیات به‌کاررفته در بیانیه‌های دو طرف دقت کنیم. وزارت خارجه عراق در همان روزی که پایان مأموریت ائتلاف را جشن گرفت، صراحتاً تأکید کرد که این رویداد «به معنای پایان همکاری با واشنگتن نیست» و تبادل اطلاعات و انتقال تجربه ادامه خواهد یافت. در سوی دیگر، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام) نیز با ادبیاتی مشابه اعلام کرد عملیات نظامی به پایان رسیده، اما روابط وارد فاز «دفاعی دوجانبه و پشتیبانی اطلاعاتیِ هدفمند» می‌شود. این هم‌صدایی، پرده از یک توافق پنهان برمی‌دارد: آمریکا نقاب «نیروی رزمی» را از چهره برداشته و لباس «مستشار و شریک اطلاعاتی» را بر تن کرده است؛ لباسی که امکان اثرگذاری را حفظ می‌کند، اما هزینه تلفات و فشارهای افکار عمومی را به صفر می‌رساند.

اما قلب تپنده این وابستگی پنهان، در پادگان‌ها و اتاق‌های عملیات نیست، بلکه در خزانه‌های بانکی است. استقلال سیاسی بدون استقلال مالی، شعاری بیش نیست. درآمدهای حاصل از فروش نفت، شریان حیاتی اقتصاد و ماشین دولت‌داری در عراق است. …