اما این تصویر تنها محدود به دنیای داستان نیست و به گفته روانشناسان، ریشه در لایههای عمیق روان جمعی ما دارد و بر روابط واقعی خانوادههای ناتنی اثر میگذارد. عاطفه عربی، روانشناس، در گفتوگویی با ایسنا به بررسی همین پدیده پرداخته و توضیح داده است که چرا نامادری تا این حد با تصویر منفی در ذهن جامعه گره خورده است.
تصویر منفی از کجا میآید؟
عاطفه عربی، روانشناس میگوید این تصویر منفی از کهنالگوها و ضمیر ناهوشیار جمعی ما میآید. در فرهنگ ما، مادر واقعی همیشه نماد امنیت و آرامش است، اما مادر ناتنی نماد تهدید و ناامنی حساب میشود. به گفته او، همین نگاه جمعی باعث میشود اطرافیان و بچهها با پیشفرض بیاعتمادی وارد رابطه شوند و از اولش انتظار اتفاق بد داشته باشند.
این موضوع در روانشناسی یونگی ریشه در کهنالگوها و سایهها دارد. یعنی همان جنبه تاریکی که قرنها تکرار شده و باعث میشود در هر دعوایی، اول از همه نامادری مقصر شناخته شود. این عینک بدبینی، هر بار چرخه مقاومت و گارد دفاعی را پررنگتر میکند.
دوری که هیچوقت تمام نمیشود
چیزی که این وضعیت را پیچیدهتر میکند، واکنش خود نامادری است. او که از این جو منفی باخبر است، سعی میکند بیش از حد محتاط و دفاعی رفتار کند، اما همین رفتارش تنش را بیشتر میکند. اینطوری یک چرخه معیوب شکل میگیرد: جامعه بدبین است، نامادری موضع میگیرد و بچه هم در برابر او مقاومت میکند.
عربی میگوید این تصویرسازیها باعث میشود مردم بهطور کلی از والد غیرزیستی بترسند. یعنی قبل از اینکه کسی را واقعاً بشناسند، از اول قضاوت منفی میکنند و همین قضاوت، به رفتارهای نامناسب میرسد. به زبان ساده، وقتی از یک اتفاق ناگوار انتظار داشته باشی، خودت هم رفتارت تنشزا میشود. البته همیشه استثناهایی هم وجود دارد، ولی این بررسی میخواهد نشان بدهد باورهای فرهنگی چقدر روی روابط واقعی خانواده اثر میگذارد.
فرق بچهای که مامانش مرده با بچهای که طلاق گرفته …
