نقشه راه گذار «مکران» از توسعه پروژه‌محور به قطب فناوری دریامحور

سواحل مکران به عنوان تنها پهنه دسترسی مستقیم ایران به آب‌های آزاد اقیانوس هند و دروازه کاهش وابستگی به تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین دارایی‌های ژئواکونومیک کشور در تحقق سیاست‌های کلی توسعه دریامحور به شمار می‌رود. با این حال، تازه‌ترین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با عنوان «توسعه ظرفیت‌های تولیدی و زیرساختی منطقه مکران (۳): توسعه دریامحور در افق فناوری و نوآوری» نشان می‌دهد که الگوی توسعه این منطقه طی دهه‌های گذشته عمدتاً «پروژه‌محور»، «ناپیوسته» و مبتنی بر مداخلات بخشی بوده و کمتر ذیل یک چارچوب سیاستی یکپارچه با محوریت تولید دانش‌بنیان سامان یافته است.

بر اساس این گزارش، چالش اصلی مکران نه کمبود ظرفیت‌های طبیعی، بلکه ضعف در سازمان‌دهی نهادی، محدودیت سرمایه انسانی تخصصی و فقدان پیوند عملیاتی میان زیرساخت‌های سخت‌افزاری و زیست‌بوم نوآوری است؛ به‌گونه‌ای که بدون مداخله هدفمند سیاست‌گذار، حتی سرمایه‌گذاری‌های کلان زیرساختی نیز به خلق ارزش افزوده پایدار منجر نخواهد شد.

مکران و «پساجنگ»؛ فرصت تاریخی برای بازآرایی جغرافیای صنعتی کشور

یکی از محورهای کلیدی گزارش بازوی پژوهشی مجلس، پیوند زدن توسعه مکران به الزامات دوره «پساجنگ» و بازسازی صنعتی است. تجربه منازعات پرهزینه و چندوجهی اخیر نشان داده است که مقاطع پس از بحران صرفاً زمان‌ترمیم فیزیکی خسارات نیستند، بلکه فرصتی راهبردی برای اصلاح الگوی استقرار فضایی فعالیت‌های اقتصادی و کاهش آسیب‌پذیری‌های ناشی از تمرکز بیش از حد صنایع در چند نقطه محدود کشور محسوب می‌شوند. …