صنعت دفاعی ترکیه؛ استقلال تسلیحاتی یا مونتاژ با پرچم ملی؟

به گزارش خبرنگار امنیتی و دفاعی تابناک ، ترکیه در دو دهه گذشته تلاش کرده از مشتری بازار تسلیحات به تولیدکننده و صادرکننده سلاح تبدیل شود؛ مسیری که در آن، پهپادهای بیرقدار، ناوهای ساخت داخل، سامانه‌های راداری و جنگنده نسل پنجم کاآن به نمادهای تبلیغاتی و صنعتی آنکارا تبدیل شده‌اند. این پیشرفت‌ها واقعی‌اند و نمی‌توان با چند کنایه، سرمایه‌گذاری چندساله، توسعه شرکت‌های دفاعی و تجربه عملیاتی ترکیه را نادیده گرفت. اما وقتی تبلیغات ملی‌گرایانه از «استقلال کامل دفاعی» حرف می‌زند، باید پرسید این استقلال دقیقاً در کدام بخش سلاح محقق شده است؛ بدنه، نرم‌افزار، رادار، موتور، گیربکس یا زنجیره تأمین قطعاتی که بدون آن‌ها گران‌ترین سامانه نظامی هم به یک سازه پرهزینه و کم‌کاربرد تبدیل می‌شود؟

مشکل از جایی شروع می‌شود که ساخت یک محصول در داخل کشور، با توانایی تولید مستقل تمام اجزای حیاتی آن یکی گرفته می‌شود. ممکن است یک جنگنده در ترکیه طراحی و مونتاژ شود، بدنه‌اش از فناوری‌های داخلی بهره ببرد و بخش مهمی از سامانه‌های الکترونیکی آن نیز محصول شرکت‌های ترکیه‌ای باشد؛ اما اگر موتور آن همچنان به مجوز صادرات و تصمیم سیاسی یک کشور دیگر وابسته بماند، استقلال عملیاتی و صنعتی آن کامل نیست. همین قاعده درباره تانک، ناو جنگی و سامانه‌های موشکی هم صدق می‌کند.

ترکیه در این مسیر نه یک شکست مطلق را تجربه کرده و نه به استقلالی رسیده که در تبلیغات رسمی تصویر می‌شود. واقعیت، پیچیده‌تر و برای یک گزارش نظامی جذاب‌تر است: کشوری که توانسته بخش‌هایی از زنجیره تولید تسلیحات را بومی کند، در بعضی حوزه‌ها به صادرکننده‌ای جدی تبدیل شود، اما برای عبور از وابستگی‌های راهبردی هنوز باید از آزمون‌هایی دشوار، طولانی و پرهزینه عبور کند. مسئله این گزارش هم همین فاصله میان «ساخت داخل» و «توانایی مستقل ساخت، نگهداری و ارتقای سلاح» است. کاآن؛ جنگنده ملی که هنوز به موتور آمریکایی تکیه دارد …