آرمان امروز : خاورمیانه در حال ورود به مرحله‌ای جدید از نظم ژئوپلیتیکی است؛ نظمی که در آن قدرت فقط از طریق توان نظامی، ائتلاف‌های سیاسی یا کنترل سرزمین اعمال نمی‌شود، بلکه انرژی، بنادر، کریدورهای تجاری، زیرساخت‌های حمل‌ونقل و شبکه‌های ارتباطی نیز به منابع مهم قدرت تبدیل شده‌اند. در چنین شرایطی، موقعیت جغرافیایی ایران می‌تواند یکی از مهم‌ترین منابع افزایش وزن ژئوپلیتیکی کشور باشد، اما در صورت استفاده نامناسب، تلاش سایر بازیگران برای ایجاد مسیرهای جایگزین نیز می‌تواند بخشی از ارزش نسبی این موقعیت را کاهش دهد.
ایران در نقطه اتصال چند حوزه مهم ژئوپلیتیکی قرار دارد. خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، آسیای مرکزی و حوزه خزر در شمال، قفقاز و آناتولی در شمال غرب و شبه‌قاره هند در شرق، مجموعه‌ای از مناطق مهم را شکل داده‌اند که ایران در میان آنها قرار گرفته است. این موقعیت بالقوه به ایران امکان می‌دهد یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال میان خلیج فارس، آسیای مرکزی، قفقاز، ترکیه، اروپا و اقیانوس هند باشد.
تحولات اخیر منطقه نشان می‌دهد که سایر بازیگران نیز به اهمیت مسیرهای ارتباطی پی برده‌اند. کریدور هند، خاورمیانه و اروپا، راه توسعه عراق و تلاش برای تقویت مسیرهای زمینی میان ترکیه، سوریه، اردن و کشورهای عربی، نمونه‌هایی از تلاش برای ایجاد شبکه‌های جدید حمل‌ونقل و تجارت هستند. این پروژه‌ها الزاماً طرح‌هایی هماهنگ برای کنارگذاشتن ایران نیستند و هرکدام اهداف اقتصادی و ژئوپلیتیکی خاص خود را دارند؛ اما در مجموع می‌توانند وابستگی برخی کشورها به مسیرهای عبوری از ایران را کاهش دهند.
در این میان، تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین مزیت‌های ژئوپلیتیکی پیرامون ایران است. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، در سال ۲۰۲۵ به‌طور متوسط حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در روز از هرمز عبور کرده که حدود یک‌چهارم تجارت دریابرد نفت جهان را شامل می‌شود. ظرفیت مسیرهای جایگزین نیز محدود است و بسیاری از کشورهای تولیدکننده خلیج فارس همچنان به این آبراه وابستگی قابل توجه دارند. بنابراین، هرمز همچنان یک گلوگاه مهم انرژی در اقتصاد جهانی است. …
دانلود از کافه بازار
