میراث ناملموس امروز ما برای آیندگان چیست؟

همشهری آنلاین- راحله عبدالحسینی: شکی نیست که ما مردمان روزگار پرشتاب دیجیتال و تکنولوژی هم برای آیندگان خود میراث ناملموس به یادگار می‌گذاریم. اما کدام شیوه زندگی امروز ماست که آیندگان از آن به عنوان میراث ناملموس نام ببرند؟ سیدمحمد بهشتی، عضو شورای عالی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تشخیص این ماندگاری را به گذر زمان وابسته می‌داند. تجربه زیسته گذشتگان

عضو شورای عالی وزات میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به همشهری آنلاین می‌گوید: «میراث ناملموس به آثاری مربوط می‌شود که حاصل تجربه زیسته تاریخی هستند و به شکل غیرمادی وجود دارند؛ مانند زبان، آیین‌ها، سنت‌ها، باورها و افسانه‌ها، موسیقی، مهارت آشپزی و مواردی از این دست. میراث ناملموس قابلیت ذخیره و نمایش در موزه را ندارد. این میراث تا زمانی که از جریان زندگی جامعه خارج نشود، به حیات خود ادامه می‌دهد.»

از دیدگاه سیدمحمد بهشتی، میراث ناملموس بر ویژگی‌های فرهنگی جامعه دلالت دارد؛ یعنی بر جنبه‌هایی از یک جامعه که از ثبات برخوردار است و به کیستی مردمان هر سرزمین اشاره می‌کند.

او نوروز را نمونه شاخص میراث ناملموس می‌داند و ادامه می‌دهد: «نوروز از هزاران سال پیش تا امروز تداوم داشته و شاخص وحدت فرهنگی جامعه ایران است. پس در مورد میراث ناملموس صحبت از استمرار آن رفتار در مدت حداقل ۲ قرن در یک جامعه نه چند سال یا یکی دو نسل.»

عیار زمانه

بهشتی در پاسخ به این پرسش که برای ماندگار شدن یک پدیده و تبدیل آن به میراث فرهنگی ناملموس، چه بازه زمانی لازم است، می‌گوید: «اصولا وقتی از میراث ناملموس صحبت می‌کنیم، منظورمان بازه‌های زمانی طولانی است. زمان ماندگاری یک پدیده را مشخص می‌کند. مثلا در روزگار فردوسی مشخص نبود که شاهنامه چه اثر ارزشمندی‌ در فرهنگ ایرانی است. اگر کتاب‌هایی را که درباره هم‌عصران فردوسی نوشته شده‌اند، بررسی کنید، می‌بینید که یکی دو قرن بعد، او نیز مانند فردی در میان دیگران مطرح بوده و برخی موافق و برخی مخالف او بوده‌اند. اما سه قرن بعد، فردوسی به ستونی استوار تبدیل می‌شود که دیگر کسی نمی‌تواند او را به‌آسانی تکان دهد. زمان طولانی لازم است تا عیاری در یک پدیده شناخته شود و مشخص شود که آیا امکان تداوم آن وجود دارد یا خیر و بعد آن را میراث ناملموس بنامیم.» برای قضاوت زود است

با این حساب، میراث ناملموس زمانه … …